| Library / Tipiṭaka / తిపిటక • Tipiṭaka / వజిరబుద్ధి-టీకా • Vajirabuddhi-ṭīkā |
పారిసుద్ధిదానకథావణ్ణనా
Pārisuddhidānakathāvaṇṇanā
౧౬౪. పారిసుద్ధిం దమ్మీతి ‘‘సాపత్తికో థేరానం దేతి, సమ్పజానముసావాదే దుక్కటం సమ్భవతీ’’తి ఆచరియేన లిఖితం. కిం ను ఖో కారణం? సమ్పజానముసావాదేన దుక్కటాపత్తి నామ కేవలం భగవతా వుత్తత్తా అకిరియసముట్ఠానా హోతీతి. ‘‘పారిసుద్ధిం దమ్మీ’’తి ఏత్థ పన కిరియా పఞ్ఞాయతి, తస్మా సమ్పజానముసావాదే పాచిత్తియం వియ దిస్సతి, సుట్ఠు ఉపపరిక్ఖితబ్బం. మహన్తా హి తే ఆచరియా నామ. తత్థ ‘‘దమ్మీ’’తి అత్తనో ఉపోసథకమ్మనిబ్బత్తినిమిత్తం వుత్తం. ‘‘హరా’’తి చ ‘‘ఆరోచేహీ’’తి చ హారకస్స అనారోచనపచ్చయా దుక్కటమోచనత్థం వుత్తం. ఏసేవ నయో ఛన్దదానేపి. తత్థ ‘‘దమ్మీ’’తి అత్తనో చిత్తసామగ్గిదీపనవచనం, సేసం వుత్తనయమేవ, ఏవం ఉపతిస్సత్థేరో వణ్ణేతి. అథ వా పఠమం సమగ్గభావం సన్ధాయ, దుతియం పచ్ఛా విధాతబ్బభావం, తతియం ఛన్దహారకస్స దుక్కటమోచనత్థం వుత్తం. ఉభయత్థాపి ‘‘సఙ్ఘప్పత్తో పక్కమతీ’’తిఆదివచనతో సఙ్ఘే సమగ్గే ఏవ ఛన్దపారిసుద్ధిదానం రుహతి, నాసమగ్గేతి సిద్ధం. ‘‘సఙ్ఘప్పత్తో ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి, ఆహటా హోతి పారిసుద్ధీ’’తిఆదివచనతో ఉక్ఖిత్తకాదీనమ్పి ఛన్దపారిసుద్ధిదానం రుహతీతి సిద్ధం, తఞ్చ ఖో పకతత్తసఞ్ఞాయ, నో అఞ్ఞథాతి తక్కో. జానిత్వా సామణేరస్స దిన్నే న యాతి, ఆపత్తి చ, అజానిత్వా దిన్నే యాతి చ, అనాపత్తీతి ఏకే. బిళాలసఙ్ఖలికా నామ పారిసుద్ధీతి ఏత్థ సఙ్ఖలికా నామ అనన్తరేన సమ్బజ్ఝతి, అఞ్ఞేన చ సఙ్ఖలికేనాతి కేవలం సఙ్ఖలికా పారిసుద్ధి నామ హోతీతి ఉపతిస్సత్థేరో. ఏవం సన్తే విసేసనం నిరత్థకం హోతి. బిళాలసఙ్ఖలికా బద్ధావ హోతి అన్తోగేహే ఏవ సమ్పయోజనత్తా. యథా సా న కత్థచి గచ్ఛతి, తథా సాపి న కత్థచి గచ్ఛతీతి కిర అధిప్పాయో.
164.Pārisuddhiṃ dammīti ‘‘sāpattiko therānaṃ deti, sampajānamusāvāde dukkaṭaṃ sambhavatī’’ti ācariyena likhitaṃ. Kiṃ nu kho kāraṇaṃ? Sampajānamusāvādena dukkaṭāpatti nāma kevalaṃ bhagavatā vuttattā akiriyasamuṭṭhānā hotīti. ‘‘Pārisuddhiṃ dammī’’ti ettha pana kiriyā paññāyati, tasmā sampajānamusāvāde pācittiyaṃ viya dissati, suṭṭhu upaparikkhitabbaṃ. Mahantā hi te ācariyā nāma. Tattha ‘‘dammī’’ti attano uposathakammanibbattinimittaṃ vuttaṃ. ‘‘Harā’’ti ca ‘‘ārocehī’’ti ca hārakassa anārocanapaccayā dukkaṭamocanatthaṃ vuttaṃ. Eseva nayo chandadānepi. Tattha ‘‘dammī’’ti attano cittasāmaggidīpanavacanaṃ, sesaṃ vuttanayameva, evaṃ upatissatthero vaṇṇeti. Atha vā paṭhamaṃ samaggabhāvaṃ sandhāya, dutiyaṃ pacchā vidhātabbabhāvaṃ, tatiyaṃ chandahārakassa dukkaṭamocanatthaṃ vuttaṃ. Ubhayatthāpi ‘‘saṅghappatto pakkamatī’’tiādivacanato saṅghe samagge eva chandapārisuddhidānaṃ ruhati, nāsamaggeti siddhaṃ. ‘‘Saṅghappatto ukkhittako paṭijānāti, āhaṭā hoti pārisuddhī’’tiādivacanato ukkhittakādīnampi chandapārisuddhidānaṃ ruhatīti siddhaṃ, tañca kho pakatattasaññāya, no aññathāti takko. Jānitvā sāmaṇerassa dinne na yāti, āpatti ca, ajānitvā dinne yāti ca, anāpattīti eke. Biḷālasaṅkhalikā nāma pārisuddhīti ettha saṅkhalikā nāma anantarena sambajjhati, aññena ca saṅkhalikenāti kevalaṃ saṅkhalikā pārisuddhi nāma hotīti upatissatthero. Evaṃ sante visesanaṃ niratthakaṃ hoti. Biḷālasaṅkhalikā baddhāva hoti antogehe eva sampayojanattā. Yathā sā na katthaci gacchati, tathā sāpi na katthaci gacchatīti kira adhippāyo.
Related texts:
తిపిటక (మూల) • Tipiṭaka (Mūla) / వినయపిటక • Vinayapiṭaka / మహావగ్గపాళి • Mahāvaggapāḷi / ౮౭. పారిసుద్ధిదానకథా • 87. Pārisuddhidānakathā
అట్ఠకథా • Aṭṭhakathā / వినయపిటక (అట్ఠకథా) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / మహావగ్గ-అట్ఠకథా • Mahāvagga-aṭṭhakathā / పారిసుద్ధిదానకథా • Pārisuddhidānakathā
టీకా • Tīkā / వినయపిటక (టీకా) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / సారత్థదీపనీ-టీకా • Sāratthadīpanī-ṭīkā / పారిసుద్ధిదానకథావణ్ణనా • Pārisuddhidānakathāvaṇṇanā
టీకా • Tīkā / వినయపిటక (టీకా) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / విమతివినోదనీ-టీకా • Vimativinodanī-ṭīkā / పక్ఖగణనాదిఉగ్గహణానుజాననకథాదివణ్ణనా • Pakkhagaṇanādiuggahaṇānujānanakathādivaṇṇanā
టీకా • Tīkā / వినయపిటక (టీకా) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / పాచిత్యాదియోజనాపాళి • Pācityādiyojanāpāḷi / ౮౭. పారిసుద్ధిదానకథా • 87. Pārisuddhidānakathā
