| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មិលិន្ទបញ្ហបាឡិ • Milindapañhapāḷi |
៨. បាទសកលិកាហតបញ្ហោ
8. Pādasakalikāhatapañho
៨. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, តុម្ហេ ភណថ ‘ភគវតោ គច្ឆន្តស្ស អយំ អចេតនា មហាបថវី និន្នំ ឧន្នមតិ, ឧន្នតំ ឱនមតី’តិ, បុន ច ភណថ ‘ភគវតោ បាទោ សកលិកាយ ខតោ’តិ។ យា សា សកលិកា ភគវតោ បាទេ បតិតា, កិស្ស បន សា សកលិកា ភគវតោ បាទា ន និវត្តា។ យទិ, ភន្តេ នាគសេន, ភគវតោ គច្ឆន្តស្ស អយំ អចេតនា មហាបថវី និន្នំ ឧន្នមតិ, ឧន្នតំ ឱនមតិ, តេន ហិ ‘ភគវតោ បាទោ សកលិកាយ ខតោ’តិ យំ វចនំ, តំ មិច្ឆា។ យទិ ភគវតោ បាទោ សកលិកាយ ខតោ, តេន ហិ ‘ភគវតោ គច្ឆន្តស្ស អយំ អចេតនា មហាបថវី និន្នំ ឧន្នមតិ ឧន្នតំ ឱនមតី’តិ តម្បិ វចនំ មិច្ឆា។ អយម្បិ ឧភតោ កោដិកោ បញ្ហោ តវានុប្បត្តោ, សោ តយា និព្ពាហិតព្ពោ’’តិ។
8. ‘‘Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha ‘bhagavato gacchantassa ayaṃ acetanā mahāpathavī ninnaṃ unnamati, unnataṃ onamatī’ti, puna ca bhaṇatha ‘bhagavato pādo sakalikāya khato’ti. Yā sā sakalikā bhagavato pāde patitā, kissa pana sā sakalikā bhagavato pādā na nivattā. Yadi, bhante nāgasena, bhagavato gacchantassa ayaṃ acetanā mahāpathavī ninnaṃ unnamati, unnataṃ onamati, tena hi ‘bhagavato pādo sakalikāya khato’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi bhagavato pādo sakalikāya khato, tena hi ‘bhagavato gacchantassa ayaṃ acetanā mahāpathavī ninnaṃ unnamati unnataṃ onamatī’ti tampi vacanaṃ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ti.
‘‘សច្ចំ , មហារាជ, អត្ថេតំ ភគវតោ គច្ឆន្តស្ស អយំ អចេតនា មហាបថវី និន្នំ ឧន្នមតិ ឧន្នតំ ឱនមតិ, ភគវតោ ច បាទោ សកលិកាយ ខតោ, ន ច បន សា សកលិកា អត្តនោ ធម្មតាយ បតិតា, ទេវទត្តស្ស ឧបក្កមេន បតិតា។ ទេវទត្តោ, មហារាជ, ពហូនិ ជាតិសតសហស្សានិ ភគវតិ អាឃាតំ ពន្ធិ, សោ តេន អាឃាតេន ‘មហន្តំ កូដាគារប្បមាណំ បាសាណំ ភគវតោ ឧបរិ បាតេស្សាមី’តិ មុញ្ចិ។ អថ ទ្វេ សេលា បថវិតោ ឧដ្ឋហិត្វា តំ បាសាណំ សម្បដិច្ឆិំសុ, អថ នេសំ សម្បហារេន បាសាណតោ បបដិកា ភិជ្ជិត្វា យេន វា តេន វា បតន្តី ភគវតោ បាទេ បតិតា’’តិ។
‘‘Saccaṃ , mahārāja, atthetaṃ bhagavato gacchantassa ayaṃ acetanā mahāpathavī ninnaṃ unnamati unnataṃ onamati, bhagavato ca pādo sakalikāya khato, na ca pana sā sakalikā attano dhammatāya patitā, devadattassa upakkamena patitā. Devadatto, mahārāja, bahūni jātisatasahassāni bhagavati āghātaṃ bandhi, so tena āghātena ‘mahantaṃ kūṭāgārappamāṇaṃ pāsāṇaṃ bhagavato upari pātessāmī’ti muñci. Atha dve selā pathavito uṭṭhahitvā taṃ pāsāṇaṃ sampaṭicchiṃsu, atha nesaṃ sampahārena pāsāṇato papaṭikā bhijjitvā yena vā tena vā patantī bhagavato pāde patitā’’ti.
‘‘យថា ច, ភន្តេ នាគសេន, ទ្វេ សេលា បាសាណំ សម្បដិច្ឆិំសុ, តថេវ បបដិកាបិ សម្បដិច្ឆិតព្ពា’’តិ? ‘‘សម្បដិច្ឆិតម្បិ, មហារាជ, ឥធេកច្ចំ បគ្ឃរតិ បសវតិ ន ឋានមុបគច្ឆតិ, យថា, មហារាជ, ឧទកំ បាណិនា គហិតំ អង្គុលន្តរិកាហិ បគ្ឃរតិ បសវតិ ន ឋានមុបគច្ឆតិ, ខីរំ តក្កំ មធុំ សប្បិ តេសំ មច្ឆរសំ មំសរសំ បាណិនា គហិតំ អង្គុលន្តរិកាហិ បគ្ឃរតិ បសវតិ ន ឋានមុបគច្ឆតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, សម្បដិច្ឆនត្ថំ ឧបគតានំ ទ្វិន្នំ សេលានំ សម្បហារេន បាសាណតោ បបដិកា ភិជ្ជិត្វា យេន វា តេន វា បតន្តី ភគវតោ បាទេ បតិតា។
‘‘Yathā ca, bhante nāgasena, dve selā pāsāṇaṃ sampaṭicchiṃsu, tatheva papaṭikāpi sampaṭicchitabbā’’ti? ‘‘Sampaṭicchitampi, mahārāja, idhekaccaṃ paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati, yathā, mahārāja, udakaṃ pāṇinā gahitaṃ aṅgulantarikāhi paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati, khīraṃ takkaṃ madhuṃ sappi tesaṃ maccharasaṃ maṃsarasaṃ pāṇinā gahitaṃ aṅgulantarikāhi paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati, evameva kho, mahārāja, sampaṭicchanatthaṃ upagatānaṃ dvinnaṃ selānaṃ sampahārena pāsāṇato papaṭikā bhijjitvā yena vā tena vā patantī bhagavato pāde patitā.
‘‘យថា វា បន, មហារាជ, សណ្ហសុខុមអណុរជសមំ បុឡិនំ មុដ្ឋិនា គហិតំ អង្គុលន្តរិកាហិ បគ្ឃរតិ បសវតិ ន ឋានមុបគច្ឆតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, សម្បដិច្ឆនត្ថំ ឧបគតានំ ទ្វិន្នំ សេលានំ សម្បហារេន បាសាណតោ បបដិកា ភិជ្ជិត្វា យេន វា តេន វា បតន្តី ភគវតោ បាទេ បតិតា។
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, saṇhasukhumaaṇurajasamaṃ puḷinaṃ muṭṭhinā gahitaṃ aṅgulantarikāhi paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati, evameva kho, mahārāja, sampaṭicchanatthaṃ upagatānaṃ dvinnaṃ selānaṃ sampahārena pāsāṇato papaṭikā bhijjitvā yena vā tena vā patantī bhagavato pāde patitā.
‘‘យថា វា បន, មហារាជ, កពឡោ មុខេន គហិតោ ឥធេកច្ចស្ស មុខតោ មុច្ចិត្វា បគ្ឃរតិ បសវតិ ន ឋានមុបគច្ឆតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, សម្បដិច្ឆនត្ថំ ឧបគតានំ ទ្វិន្នំ សេលានំ សម្បហារេន បាសាណតោ បបដិកា ភិជ្ជិត្វា យេន វា តេន វា បតន្តី ភគវតោ បាទេ បតិតា’’តិ។
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, kabaḷo mukhena gahito idhekaccassa mukhato muccitvā paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati, evameva kho, mahārāja, sampaṭicchanatthaṃ upagatānaṃ dvinnaṃ selānaṃ sampahārena pāsāṇato papaṭikā bhijjitvā yena vā tena vā patantī bhagavato pāde patitā’’ti.
‘‘ហោតុ, ភន្តេ នាគសេន, សេលេហិ បាសាណោ សម្បដិច្ឆិតោ, អថ បបដិកាយបិ អបចិតិ កាតព្ពា យថេវ មហាបថវិយា’’តិ? ‘‘ទ្វាទសិមេ, មហារាជ, អបចិតិំ ន ករោន្តិ។ កតមេ ទ្វាទស? រត្តោ រាគវសេន អបចិតិំ ន ករោតិ, ទុដ្ឋោ ទោសវសេន, មូឡ្ហោ មោហវសេន, ឧន្នតោ មានវសេន, និគ្គុណោ អវិសេសតាយ, អតិថទ្ធោ អនិសេធនតាយ, ហីនោ ហីនសភាវតាយ, វចនករោ អនិស្សរតាយ, បាបោ កទរិយតាយ, ទុក្ខាបិតោ បដិទុក្ខាបនតាយ, លុទ្ធោ លោភាភិភូតតាយ, អាយូហិតោ អត្ថសាធនតាយ 1 អបចិតិំ ន ករោតិ។ ឥមេ ខោ មហារាជ ទ្វាទស អបចិតិំ ន ករោន្តិ។ សា ច បន បបដិកា បាសាណសម្បហារេន ភិជ្ជិត្វា អនិមិត្តកតទិសា យេន វា តេន វា បតមានា ភគវតោ បាទេ បតិតា។
‘‘Hotu, bhante nāgasena, selehi pāsāṇo sampaṭicchito, atha papaṭikāyapi apaciti kātabbā yatheva mahāpathaviyā’’ti? ‘‘Dvādasime, mahārāja, apacitiṃ na karonti. Katame dvādasa? Ratto rāgavasena apacitiṃ na karoti, duṭṭho dosavasena, mūḷho mohavasena, unnato mānavasena, nigguṇo avisesatāya, atithaddho anisedhanatāya, hīno hīnasabhāvatāya, vacanakaro anissaratāya, pāpo kadariyatāya, dukkhāpito paṭidukkhāpanatāya, luddho lobhābhibhūtatāya, āyūhito atthasādhanatāya 2 apacitiṃ na karoti. Ime kho mahārāja dvādasa apacitiṃ na karonti. Sā ca pana papaṭikā pāsāṇasampahārena bhijjitvā animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā.
‘‘យថា វា បន, មហារាជ, សណ្ហសុខុមអណុរជោ អនិលពលសមាហតោ អនិមិត្តកតទិសោ យេន វា តេន វា អភិកិរតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, សា បបដិកា បាសាណសម្បហារេន ភិជ្ជិត្វា អនិមិត្តកតទិសា យេន វា តេន វា បតមានា ភគវតោ បាទេ បតិតា។ យទិ បន, មហារាជ, សា បបដិកា បាសាណតោ វិសុំ ន ភវេយ្យ, តម្បិ តេ សេលា បាសាណបបដិកំ ឧប្បតិត្វា គណ្ហេយ្យុំ។ ឯសា បន, មហារាជ, បបដិកា ន ភូមដ្ឋា ន អាកាសដ្ឋា, បាសាណសម្បហារវេគេន ភិជ្ជិត្វា អនិមិត្តកតទិសា យេន វា តេន វា បតមានា ភគវតោ បាទេ បតិតា។
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, saṇhasukhumaaṇurajo anilabalasamāhato animittakatadiso yena vā tena vā abhikirati, evameva kho, mahārāja, sā papaṭikā pāsāṇasampahārena bhijjitvā animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā. Yadi pana, mahārāja, sā papaṭikā pāsāṇato visuṃ na bhaveyya, tampi te selā pāsāṇapapaṭikaṃ uppatitvā gaṇheyyuṃ. Esā pana, mahārāja, papaṭikā na bhūmaṭṭhā na ākāsaṭṭhā, pāsāṇasampahāravegena bhijjitvā animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā.
‘‘យថា វា បន, មហារាជ, វាតមណ្ឌលិកាយ ឧក្ខិត្តំ បុរាណបណ្ណំ អនិមិត្តកតទិសំ យេន វា តេន វា បតតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ឯសា បបដិកា បាសាណសម្បហារវេគេន អនិមិត្តកតទិសា យេន វា តេន វា បតមានា ភគវតោ បាទេ បតិតា។ អបិ ច, មហារាជ, អកតញ្ញុស្ស កទរិយស្ស ទេវទត្តស្ស ទុក្ខានុភវនាយ បបដិកា ភគវតោ បាទេ បតិតា’’តិ។ ‘‘សាធុ, ភន្តេ នាគសេន, ឯវមេតំ តថា សម្បដិច្ឆាមី’’តិ។
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, vātamaṇḍalikāya ukkhittaṃ purāṇapaṇṇaṃ animittakatadisaṃ yena vā tena vā patati, evameva kho, mahārāja, esā papaṭikā pāsāṇasampahāravegena animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā. Api ca, mahārāja, akataññussa kadariyassa devadattassa dukkhānubhavanāya papaṭikā bhagavato pāde patitā’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
បាទសកលិកាហតបញ្ហោ អដ្ឋមោ។
Pādasakalikāhatapañho aṭṭhamo.
Footnotes:
