| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
បទភាជនីយវណ្ណនា
Padabhājanīyavaṇṇanā
យោ វិយ ទិស្សតីតិ យាទិសោ, យំ-សទ្ទត្ថេ យថា-សទ្ទោ វត្តតីតិ អាហ ‘‘យេន វា តេន វា យុត្តោ’’តិ។ យេន តេនាតិ ហិ បទទ្វយេន អនិយមតោ យំ-សទ្ទត្ថោវ ទស្សិតោ។ វាសធុរយុត្តោតិ វិបស្សនាធុរយុត្តោ។ យា ជាតិ អស្សាតិ យំជាតិ, បុគ្គលោ, សោវ យំជច្ចោ សកត្ថេ យបច្ចយំ កត្វា។ គោត្តវសេន យេន វា តេន វា គោត្តេន យថាគោត្តោ វា តថាគោត្តោ វា ហោតូតិ សម្ពន្ធោ។ សីលេសូតិ បកតីសុ។ អថ ខោតិ ឥទំ កិន្តូតិ ឥមស្មិំ អត្ថេ។ កិំ វុត្តំ ហោតីតិ អត្ថោ។ ឥមស្មិំ អត្ថេតិ ឥមស្មិំ បារាជិកវិសយេ។ ឯសោតិ យថាវុត្តេហិ បការេហិ យុត្តោ។ អរិយាយាតិ ‘‘ឧទ្ទិស្ស អរិយា តិដ្ឋន្តិ, ឯសា អរិយានំ យាចនា’’តិ ឯវំ វុត្តាយ, ន, ‘‘ទេហិ មេ’’តិ កបណាយ។ លិង្គសម្បដិច្ឆនេនាតិ ‘‘ភិក្ខំ ចរិស្សាមី’’តិ ចិត្តាភាវេបិ ភិក្ខាហារនិស្សិតបព្ពជ្ជាលិង្គស្ស សម្បដិច្ឆនេន។ កាជភត្តន្តិ កាជេហិ អានីតភត្តំ។ អធម្មិកាយាតិ អធិសីលសិក្ខាទិភិក្ខុគុណាភាវតោ វុត្តំ, តេនាហ ‘‘អភូតាយា’’តិ។ ‘‘មយំ ភិក្ខូ’’តិ វទន្តា បដិញ្ញាមត្តេនេវ ភិក្ខូ, ន អត្ថតោតិ អត្ថោ។ ឥទញ្ច ‘‘មយំ ភិក្ខូ’’តិ បដិជាននស្សាបិ សម្ភវតោ វុត្តំ។ ‘‘មយំ ភិក្ខូ’’តិ អប្បដិជានន្តាបិ ហិ ភិក្ខុវោហារនិមិត្តស្ស លិង្គស្ស គហណេន ចេវ ភិក្ខូនំ ទិន្នបច្ចយភាគគ្គហណាទិនា ច ភិក្ខុបដិញ្ញា ឯវ នាម ហោន្តិ។ តថា ហិ វុត្តំ បុគ្គលបញ្ញត្តិអដ្ឋកថាយំ –
Yo viya dissatīti yādiso, yaṃ-saddatthe yathā-saddo vattatīti āha ‘‘yena vā tena vā yutto’’ti. Yena tenāti hi padadvayena aniyamato yaṃ-saddatthova dassito. Vāsadhurayuttoti vipassanādhurayutto. Yā jāti assāti yaṃjāti, puggalo, sova yaṃjacco sakatthe yapaccayaṃ katvā. Gottavasena yena vā tena vā gottena yathāgotto vā tathāgotto vā hotūti sambandho. Sīlesūti pakatīsu. Atha khoti idaṃ kintūti imasmiṃ atthe. Kiṃ vuttaṃ hotīti attho. Imasmiṃ attheti imasmiṃ pārājikavisaye. Esoti yathāvuttehi pakārehi yutto. Ariyāyāti ‘‘uddissa ariyā tiṭṭhanti, esā ariyānaṃ yācanā’’ti evaṃ vuttāya, na, ‘‘dehi me’’ti kapaṇāya. Liṅgasampaṭicchanenāti ‘‘bhikkhaṃ carissāmī’’ti cittābhāvepi bhikkhāhāranissitapabbajjāliṅgassa sampaṭicchanena. Kājabhattanti kājehi ānītabhattaṃ. Adhammikāyāti adhisīlasikkhādibhikkhuguṇābhāvato vuttaṃ, tenāha ‘‘abhūtāyā’’ti. ‘‘Mayaṃ bhikkhū’’ti vadantā paṭiññāmatteneva bhikkhū, na atthatoti attho. Idañca ‘‘mayaṃ bhikkhū’’ti paṭijānanassāpi sambhavato vuttaṃ. ‘‘Mayaṃ bhikkhū’’ti appaṭijānantāpi hi bhikkhuvohāranimittassa liṅgassa gahaṇena ceva bhikkhūnaṃ dinnapaccayabhāgaggahaṇādinā ca bhikkhupaṭiññā eva nāma honti. Tathā hi vuttaṃ puggalapaññattiaṭṭhakathāyaṃ –
‘‘‘អព្រហ្មចារី ព្រហ្មចារិបដិញ្ញោ’តិ អញ្ញេ ព្រហ្មចារិនោ សុនិវត្ថេ សុបារុតេ សុម្ភកបត្តធរេ គាមនិគមជនបទរាជធានីសុ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ជីវិកំ កប្បេន្តេ ទិស្វា សយម្បិ តាទិសេន អាការេន តថា បដិបជ្ជនតោ ‘អហំ ព្រហ្មចារី’តិ បដិញ្ញំ ទេន្តោ វិយ ហោតិ។ ‘អហំ ភិក្ខូ’តិ វត្វា ឧបោសថគ្គាទីនិ បវិសន្តោ បន ព្រហ្មចារិបដិញ្ញោ ហោតិយេវ, តថា សង្ឃិកំ លាភំ គណ្ហន្តោ’’តិ (បុ. ប. អដ្ឋ. ៩១)។
‘‘‘Abrahmacārī brahmacāripaṭiñño’ti aññe brahmacārino sunivatthe supārute sumbhakapattadhare gāmanigamajanapadarājadhānīsu piṇḍāya caritvā jīvikaṃ kappente disvā sayampi tādisena ākārena tathā paṭipajjanato ‘ahaṃ brahmacārī’ti paṭiññaṃ dento viya hoti. ‘Ahaṃ bhikkhū’ti vatvā uposathaggādīni pavisanto pana brahmacāripaṭiñño hotiyeva, tathā saṅghikaṃ lābhaṃ gaṇhanto’’ti (pu. pa. aṭṭha. 91).
តស្មា ឯវរូបេហិ បដិញ្ញាយ ភិក្ខូហិ គោត្រភុបរិយោសានេហិ សទ្ធិំ សម្ភោគបរិភោគោ ន វដ្ដតិ, អលជ្ជីបរិភោគោវ ហោតិ។ សញ្ចិច្ច អាបត្តិអាបជ្ជនាទិអលជ្ជីលក្ខណំ បន ឧក្កដ្ឋានំ ភិក្ខូនំ វសេន វុត្តំ សាមណេរាទីនម្បិ អលជ្ជីវោហារទស្សនតោ។ ‘‘អលជ្ជីសាមណេរេហិ ហត្ថកម្មម្បិ ន ការេតព្ព’’ន្តិ ហិ វុត្តំ។ យថាវិហិតបដិបត្តិយំ អតិដ្ឋនញ្ហិ សព្ពសាធារណំ អលជ្ជីលក្ខណំ។ ទុស្សីលា លិង្គគ្គហណតោ បដ្ឋាយ យថាវិហិតបដិបត្តិយា អភាវតោ ឯកន្តា លជ្ជិនោវ មហាសង្ឃិកាទិនិកាយន្តរិកា វិយ, លិង្គត្ថេនកាទយោ វិយ, ច។ យាវ ១១ ច តេសំ ភិក្ខុបដិញ្ញា អនុវត្តតិ, តាវ ភិក្ខុ ឯវ, តេហិ ច បរិភោគោ អលជ្ជិបអភោគោវ, តេសញ្ច ភិក្ខុសង្ឃសញ្ញាយ ទិន្នំ សង្ឃេ ទិន្នំ នាម ហោតិ។ វុត្តញ្ហិ ភគវតា –
Tasmā evarūpehi paṭiññāya bhikkhūhi gotrabhupariyosānehi saddhiṃ sambhogaparibhogo na vaṭṭati, alajjīparibhogova hoti. Sañcicca āpattiāpajjanādialajjīlakkhaṇaṃ pana ukkaṭṭhānaṃ bhikkhūnaṃ vasena vuttaṃ sāmaṇerādīnampi alajjīvohāradassanato. ‘‘Alajjīsāmaṇerehi hatthakammampi na kāretabba’’nti hi vuttaṃ. Yathāvihitapaṭipattiyaṃ atiṭṭhanañhi sabbasādhāraṇaṃ alajjīlakkhaṇaṃ. Dussīlā liṅgaggahaṇato paṭṭhāya yathāvihitapaṭipattiyā abhāvato ekantā lajjinova mahāsaṅghikādinikāyantarikā viya, liṅgatthenakādayo viya, ca. Yāva 11 ca tesaṃ bhikkhupaṭiññā anuvattati, tāva bhikkhu eva, tehi ca paribhogo alajjipaabhogova, tesañca bhikkhusaṅghasaññāya dinnaṃ saṅghe dinnaṃ nāma hoti. Vuttañhi bhagavatā –
‘‘ភវិស្សន្តិ ខោ បនានន្ទ, អនាគតមទ្ធានំ គោត្រភុនោ កាសាវកណ្ឋា ទុស្សីលា បាបធម្មា, តេសុ ទុស្សីលេសុ សង្ឃំ ឧទ្ទិស្ស ទានំ ទស្សន្តិ, តទាបាហំ, អានន្ទ, សង្ឃគតំ ទក្ខិណំ អសង្ខ្យេយ្យំ អប្បមេយ្យំ វទាមី’’តិ (ម. និ. ៣.៣៨០)។
‘‘Bhavissanti kho panānanda, anāgatamaddhānaṃ gotrabhuno kāsāvakaṇṭhā dussīlā pāpadhammā, tesu dussīlesu saṅghaṃ uddissa dānaṃ dassanti, tadāpāhaṃ, ānanda, saṅghagataṃ dakkhiṇaṃ asaṅkhyeyyaṃ appameyyaṃ vadāmī’’ti (ma. ni. 3.380).
ភគវតោ សង្ឃំ ឧទ្ទិស្ស ទិន្នត្តា ទក្ខិណា អសង្ខ្យេយ្យា អប្បមេយ្យា ជាតា។ ទុស្សីលានំ ទិន្នត្តា នាតិ ចេ? ន, តេសុ សង្ឃំ ឧទ្ទិស្សាតិ គោត្រភូនំ បដិគ្គាហកត្តេន បរាមដ្ឋត្តា, ឥតរថា ‘‘យេសុ កេសុចិ គហដ្ឋេសុ វា បព្ពជិតេសុ វា សង្ឃំ ឧទ្ទិស្សា’’តិ វត្តព្ពតាបសង្គតោ, តថា ច ‘‘តទាបាហំ, អានន្ទា’’តិ ហេដ្ឋិមកោដិទស្សនស្ស បយោជនំ ន សិយា។ តស្មា គោត្រភូនម្បិ អភាវេ សង្ឃំ ឧទ្ទិស្ស ទានំ នត្ថិ, ហេដ្ឋិមកោដិយា តេសុបិ ទិន្នា សង្ឃគតា ទក្ខិណា អសង្ខ្យេយ្យា, ន តតោ បរំ សិជ្ឈតីតិ តេបិ បដិញ្ញាយ ភិក្ខុ ឯវាតិ គហេតព្ពំ។
Bhagavato saṅghaṃ uddissa dinnattā dakkhiṇā asaṅkhyeyyā appameyyā jātā. Dussīlānaṃ dinnattā nāti ce? Na, tesu saṅghaṃ uddissāti gotrabhūnaṃ paṭiggāhakattena parāmaṭṭhattā, itarathā ‘‘yesu kesuci gahaṭṭhesu vā pabbajitesu vā saṅghaṃ uddissā’’ti vattabbatāpasaṅgato, tathā ca ‘‘tadāpāhaṃ, ānandā’’ti heṭṭhimakoṭidassanassa payojanaṃ na siyā. Tasmā gotrabhūnampi abhāve saṅghaṃ uddissa dānaṃ natthi, heṭṭhimakoṭiyā tesupi dinnā saṅghagatā dakkhiṇā asaṅkhyeyyā, na tato paraṃ sijjhatīti tepi paṭiññāya bhikkhu evāti gahetabbaṃ.
ព្រហ្មឃោសន្តិ ឧត្តមឃោសំ, ព្រហ្មុនោ ឃោសសទិសំ វា ឃោសំ។ ឯហិ ភិក្ខូតិ ‘‘ភិក្ខូ’’តិសម្ពោធនំ។ សំសារេ ភយឥក្ខក តស្ស ភយស្ស សព្ពសោ វិនាសនត្ថំ តិសរណំ, សាសនំ វា ឯហិ មនសា ‘‘តាណំ លេណ’’ន្តិ បវិស ឧបគច្ឆ។ ឧបគន្ត្វាបិ ចរ ព្រហ្មចរិយន្តិ សាសនព្រហ្មចរិយំ មគ្គព្រហ្មចរិយញ្ច ចរស្សុ។ ភណ្ឌូតិ មុណ្ឌិតកេសោ។ វាសីតិ ទន្តកដ្ឋាទិច្ឆេទនវាសិ។ ពន្ធនន្តិ កាយពន្ធនំ។ យុត្តោ យោគោ សមាធិបញ្ញាវសេន សោ យុត្តយោគោ, តស្ស អដ្ឋេតេ បរិក្ខារាតិ សេសោ។ សរីរេ បដិមុក្កេហិយេវ ឧបលក្ខិតោតិ សេសោ។ ‘‘តីណិ សតានី’’តិ វត្តព្ពេ គាថាពន្ធសុខត្ថំ ‘‘តីណិ សត’’ន្តិ វុត្តំ។
Brahmaghosanti uttamaghosaṃ, brahmuno ghosasadisaṃ vā ghosaṃ. Ehi bhikkhūti ‘‘bhikkhū’’tisambodhanaṃ. Saṃsāre bhayaikkhaka tassa bhayassa sabbaso vināsanatthaṃ tisaraṇaṃ, sāsanaṃ vā ehi manasā ‘‘tāṇaṃ leṇa’’nti pavisa upagaccha. Upagantvāpi cara brahmacariyanti sāsanabrahmacariyaṃ maggabrahmacariyañca carassu. Bhaṇḍūti muṇḍitakeso. Vāsīti dantakaṭṭhādicchedanavāsi. Bandhananti kāyabandhanaṃ. Yutto yogo samādhipaññāvasena so yuttayogo, tassa aṭṭhete parikkhārāti seso. Sarīre paṭimukkehiyeva upalakkhitoti seso. ‘‘Tīṇi satānī’’ti vattabbe gāthābandhasukhatthaṃ ‘‘tīṇi sata’’nti vuttaṃ.
តស្មាតិ ភគវា ហេដ្ឋា វុត្តំ បរាមសតិ។ ហេដ្ឋា ហិ ‘‘អហំ ខោ បន, កស្សប, ជានញ្ញេវ វទាមិ ‘ជានាមី’តិ, បស្សញ្ញេវ វទាមិ ‘បស្សាមី’’’តិ (សំ. និ. ២.១៥៤) វុត្តំ, តំ បរាមសតិ, យស្មា អហំ ជានំ វទាមិ, តស្មាតិ អត្ថោ។ ឥហាតិ ឥមស្មិំ សាសនេ។ តិព្ពន្តិ មហន្តំ។ បច្ចុបដ្ឋិតំ ភវិស្សតីតិ ថេរាទិឧបសង្កមនតោ បុរេតរមេវ តេសុ យំនូន មេ ហិរោត្តប្បំ ឧបដ្ឋិតំ ភវិស្សតីតិ អត្ថោ។ កុសលូបសំហិតន្តិ អនវជ្ជធម្មនិស្សិតំ។ អដ្ឋិំ កត្វាតិ អត្តានំ តេន ធម្មេន អដ្ឋិកំ កត្វា, តំ វា ធម្មំ ‘‘ឯស មេ អត្ថោ’’តិ អត្ថំ កត្វា។ ឱហិតសោតោតិ ធម្មេ និហិតសោតោ។ ឯវញ្ហិ តេ, កស្សប, សិក្ខិតព្ពន្តិ ញាណសោតញ្ច បសាទសោតញ្ច ឱទហិត្វា ‘‘ធម្មំ សក្កច្ចមេវ សុណិស្សាមី’’តិ ឯវមេវ តយា សិក្ខិតព្ពំ។ សាតសហគតា ច មេ កាយគតាសតីតិ អសុភេសុ ចេវ អានាបានេ ច បឋមជ្ឈានវសេន សុខសម្បយុត្តកាយគតាសតិ។ យំ បនេតស្ស ឱវាទស្ស សក្កច្ចបដិគ្គហណំ, អយមេវ ថេរស្ស បព្ពជ្ជា ច ឧបសម្បទា ច អហោសិ (សំ. និ. អដ្ឋ. ២.២.១៥៤)។
Tasmāti bhagavā heṭṭhā vuttaṃ parāmasati. Heṭṭhā hi ‘‘ahaṃ kho pana, kassapa, jānaññeva vadāmi ‘jānāmī’ti, passaññeva vadāmi ‘passāmī’’’ti (saṃ. ni. 2.154) vuttaṃ, taṃ parāmasati, yasmā ahaṃ jānaṃ vadāmi, tasmāti attho. Ihāti imasmiṃ sāsane. Tibbanti mahantaṃ. Paccupaṭṭhitaṃ bhavissatīti therādiupasaṅkamanato puretarameva tesu yaṃnūna me hirottappaṃ upaṭṭhitaṃ bhavissatīti attho. Kusalūpasaṃhitanti anavajjadhammanissitaṃ. Aṭṭhiṃ katvāti attānaṃ tena dhammena aṭṭhikaṃ katvā, taṃ vā dhammaṃ ‘‘esa me attho’’ti atthaṃ katvā. Ohitasototi dhamme nihitasoto. Evañhi te, kassapa, sikkhitabbanti ñāṇasotañca pasādasotañca odahitvā ‘‘dhammaṃ sakkaccameva suṇissāmī’’ti evameva tayā sikkhitabbaṃ. Sātasahagatā ca me kāyagatāsatīti asubhesu ceva ānāpāne ca paṭhamajjhānavasena sukhasampayuttakāyagatāsati. Yaṃ panetassa ovādassa sakkaccapaṭiggahaṇaṃ, ayameva therassa pabbajjā ca upasampadā ca ahosi (saṃ. ni. aṭṭha. 2.2.154).
ឧទ្ធុមាតកបដិភាគារម្មណំ ឈានំ ឧទ្ធុមាតកសញ្ញា។ កសិណារម្មណំ រូបាវចរជ្ឈានំ រូបសញ្ញា។ ឥមេតិ សញ្ញាសីសេន និទ្ទិដ្ឋា ឥមេ ទ្វេ ឈានធម្មា។ សោបាកោ ច ភគវតា បុដ្ឋោ ‘‘រូបាវចរភាវេន ឯកត្ថា, ព្យញ្ជនមេវ នាន’’ន្តិ អាហ។ អារទ្ធចិត្តោតិ អារាធិតចិត្តោ។ គរុធម្មបដិគ្គហណាទិឧបសម្បទា ឧបរិ សយមេវ អាវិ ភវិស្សតិ។
Uddhumātakapaṭibhāgārammaṇaṃ jhānaṃ uddhumātakasaññā. Kasiṇārammaṇaṃ rūpāvacarajjhānaṃ rūpasaññā. Imeti saññāsīsena niddiṭṭhā ime dve jhānadhammā. Sopāko ca bhagavatā puṭṭho ‘‘rūpāvacarabhāvena ekatthā, byañjanameva nāna’’nti āha. Āraddhacittoti ārādhitacitto. Garudhammapaṭiggahaṇādiupasampadā upari sayameva āvi bhavissati.
សព្ពន្តិមេន បរិយាយេនាតិ សព្ពន្តិមេន បរិច្ឆេទេន។ ញត្តិចតុត្ថា កម្មវាចា ឧបសម្បទាកម្មស្ស ការណត្តា ឋានំ, តស្ស ឋានស្ស អរហំ អនុច្ឆវិកន្តិ វត្ថុទោសាទិវិនិមុត្តកម្មំ ‘‘ឋានារហ’’ន្តិ វុត្តំ វត្ថាទិទោសយុត្តស្ស កម្មស្ស សភាវតោ កម្មវាចារហត្តាភាវា។ អថ វា ឋានន្តិ និព្ពានប្បត្តិហេតុតោ សិក្ខត្តយសង្គហំ សាសនំ វុច្ចតិ, តស្ស អនុច្ឆវិកំ កម្មំ ឋានារហំ។ យថាវិហិតលក្ខណេន ហិ កម្មេន ឧបសម្បន្នោវ សកលំ សាសនំ សមាទាយ បរិបូរេតុមរហតិ។ តស្មា បរិសុទ្ធកម្មវាចាបរិយោសានំ សព្ពំ សង្ឃកិច្ចំ ឋានារហំ នាម, តេនាហ ‘‘សត្ថុសាសនារហេនា’’តិ, សីលាទិសកលសាសនបរិបុណ្ណស្ស អនុច្ឆវិកេនាតិ អត្ថោ។ អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេតិ ញត្តិចតុត្ថកម្មេន ឧបសម្បន្នស្សេវ សព្ពសិក្ខាបទេសុ វុត្តត្តា កិញ្ចាបិ ឯហិភិក្ខូបសម្បទាទីហិ ឧបសម្បន្នានំ សុទ្ធសត្តានំ បណ្ណត្តិវជ្ជសិក្ខាបទវីតិក្កមេបិ អភព្ពតា វា ទោសាភាវោ វា សទ្ទតោ បញ្ញាយតិ, តថាបិ អត្ថតោ តេសម្បិ បណ្ណត្តិវជ្ជេសុ, លោកវជ្ជេសុបិ វា សុរាបានាទិលហុកេសុ មគ្គុប្បត្តិតោ បុព្ពេ អសញ្ចិច្ចាទិនា អាបត្តិអាបជ្ជនំ សិជ្ឈតិយេវ។ តថា ហិ ‘‘ទ្វេ បុគ្គលា អភព្ពា អាបត្តិំ អាបជ្ជិតុំ ពុទ្ធា ច បច្ចេកពុទ្ធា ច។ ទ្វេ បុគ្គលា ភព្ពា អាបត្តិំ អាបជ្ជិតុំ ភិក្ខូ ច ភិក្ខុនិយោ ចា’’តិ (បរិ. ៣២២) វុត្តំ។ ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន ឧបសម្បន្នោតិ ឥទំ បន សព្ពសិក្ខាបទវីតិក្កមារហេ សព្ពកាលិកេ ច ភិក្ខូ គហេត្វា យេភុយ្យវសេន វុត្តំ។ និរុត្តិវសេនាតិ និព្ពចនវសេន។ អភិលាបវសេនាតិ វោហារវសេន។ គុណវសេនាតិ ភិក្ខុវោហារនិមិត្តានំ គុណានំ វសេន។
Sabbantimena pariyāyenāti sabbantimena paricchedena. Ñatticatutthā kammavācā upasampadākammassa kāraṇattā ṭhānaṃ, tassa ṭhānassa arahaṃ anucchavikanti vatthudosādivinimuttakammaṃ ‘‘ṭhānāraha’’nti vuttaṃ vatthādidosayuttassa kammassa sabhāvato kammavācārahattābhāvā. Atha vā ṭhānanti nibbānappattihetuto sikkhattayasaṅgahaṃ sāsanaṃ vuccati, tassa anucchavikaṃ kammaṃ ṭhānārahaṃ. Yathāvihitalakkhaṇena hi kammena upasampannova sakalaṃ sāsanaṃ samādāya paripūretumarahati. Tasmā parisuddhakammavācāpariyosānaṃ sabbaṃ saṅghakiccaṃ ṭhānārahaṃ nāma, tenāha ‘‘satthusāsanārahenā’’ti, sīlādisakalasāsanaparipuṇṇassa anucchavikenāti attho. Ayaṃ imasmiṃ attheti ñatticatutthakammena upasampannasseva sabbasikkhāpadesu vuttattā kiñcāpi ehibhikkhūpasampadādīhi upasampannānaṃ suddhasattānaṃ paṇṇattivajjasikkhāpadavītikkamepi abhabbatā vā dosābhāvo vā saddato paññāyati, tathāpi atthato tesampi paṇṇattivajjesu, lokavajjesupi vā surāpānādilahukesu magguppattito pubbe asañciccādinā āpattiāpajjanaṃ sijjhatiyeva. Tathā hi ‘‘dve puggalā abhabbā āpattiṃ āpajjituṃ buddhā ca paccekabuddhā ca. Dve puggalā bhabbā āpattiṃ āpajjituṃ bhikkhū ca bhikkhuniyo cā’’ti (pari. 322) vuttaṃ. Ñatticatutthena kammena upasampannoti idaṃ pana sabbasikkhāpadavītikkamārahe sabbakālike ca bhikkhū gahetvā yebhuyyavasena vuttaṃ. Niruttivasenāti nibbacanavasena. Abhilāpavasenāti vohāravasena. Guṇavasenāti bhikkhuvohāranimittānaṃ guṇānaṃ vasena.
