| Library / Tipiṭaka / තිපිටක • Tipiṭaka / කඞ්ඛාවිතරණී-අභිනව-ටීකා • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
3. ඔවාදවග්ගො
3. Ovādavaggo
1. ඔවාදසික්ඛාපදවණ්ණනා
1. Ovādasikkhāpadavaṇṇanā
අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතස්සාති ‘‘සීලවා හොතී’’තිආදීහි (පාචි. 147) අට්ඨහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතස්ස. අනුඤ්ඤාතාති ඉමස්ස සික්ඛාපදස්ස නිදානෙ අනුඤ්ඤාතා . ‘‘වස්සසතූපසම්පන්නායා’’තිආදි වක්ඛමානඅට්ඨගරුධම්මදස්සනං. තත්ථ සාමීචිකම්මන්ති මග්ගසම්පදානබීජනපානීයාපුච්ඡනාදිකං අනුච්ඡවිකං වත්තං. ආදිසද්දෙන –
Aṭṭhaṅgasamannāgatassāti ‘‘sīlavā hotī’’tiādīhi (pāci. 147) aṭṭhahi aṅgehi samannāgatassa. Anuññātāti imassa sikkhāpadassa nidāne anuññātā . ‘‘Vassasatūpasampannāyā’’tiādi vakkhamānaaṭṭhagarudhammadassanaṃ. Tattha sāmīcikammanti maggasampadānabījanapānīyāpucchanādikaṃ anucchavikaṃ vattaṃ. Ādisaddena –
‘‘න භික්ඛුනියා අභික්ඛුකෙ ආවාසෙ වස්සං වසිතබ්බං, අන්වද්ධමාසං භික්ඛුනියා භික්ඛුසඞ්ඝතො ද්වෙ ධම්මා පච්චාසීසිතබ්බා උපොසථපුච්ඡකඤ්ච ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච, වස්සංවුට්ඨාය භික්ඛුනියා උභතොසඞ්ඝෙ තීහි ඨානෙහි පවාරෙතබ්බං දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා, ගරුධම්මං අජ්ඣාපන්නාය භික්ඛුනියා උභතොසඞ්ඝෙ පක්ඛමානත්තං චරිතබ්බං, ද්වෙ වස්සානි ඡසු ධම්මෙසු සික්ඛිතසික්ඛාය සික්ඛමානාය උභතොසඞ්ඝෙ උපසම්පදා පරියෙසිතබ්බා, න භික්ඛුනියා කෙනචි පරියායෙන භික්ඛු අක්කොසිතබ්බො පරිභාසිතබ්බො, අජ්ජතග්ගෙ ඔවටො භික්ඛුනීනං භික්ඛූසු වචනපථො, අනොවටො භික්ඛූනං භික්ඛුනීසු වචනපථො’’ති (චූළව. 403; අ. නි. 8.51) –
‘‘Na bhikkhuniyā abhikkhuke āvāse vassaṃ vasitabbaṃ, anvaddhamāsaṃ bhikkhuniyā bhikkhusaṅghato dve dhammā paccāsīsitabbā uposathapucchakañca ovādūpasaṅkamanañca, vassaṃvuṭṭhāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi pavāretabbaṃ diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, garudhammaṃ ajjhāpannāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe pakkhamānattaṃ caritabbaṃ, dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhāya sikkhamānāya ubhatosaṅghe upasampadā pariyesitabbā, na bhikkhuniyā kenaci pariyāyena bhikkhu akkositabbo paribhāsitabbo, ajjatagge ovaṭo bhikkhunīnaṃ bhikkhūsu vacanapatho, anovaṭo bhikkhūnaṃ bhikkhunīsu vacanapatho’’ti (cūḷava. 403; a. ni. 8.51) –
ඉමෙ සත්ත ධම්මෙ සඞ්ගණ්හාති. ගරුධම්මෙති ගරුකෙ ධම්මෙ. තෙ හි ගාරවං කත්වා භික්ඛුනීහි සම්පටිච්ඡිතබ්බත්තා ‘‘ගරුධම්මා’’ති වුච්චන්ති.
Ime satta dhamme saṅgaṇhāti. Garudhammeti garuke dhamme. Te hi gāravaṃ katvā bhikkhunīhi sampaṭicchitabbattā ‘‘garudhammā’’ti vuccanti.
අඤ්ඤෙන වා ධම්මෙනාති ඨපෙත්වා අට්ඨ ගරුධම්මෙ අඤ්ඤෙන යෙන කෙනචි ධම්මෙන. භික්ඛුනීසු උපසම්පන්නමත්තං වා ඔවදතොති භික්ඛුනීසු උපසම්පන්නමත්තං ගරුධම්මෙන ඔවදතො වා. භික්ඛූනං සන්තිකෙ උපසම්පන්නාය යථාවත්ථුකමෙව. ‘‘අධම්මකම්මෙ’’තිආදීසු භික්ඛුනොවාදසම්මුතිකම්මං ‘‘කම්ම’’න්ති වෙදිතබ්බන්ති ආහ ‘‘සම්මතස්සාපී’’තිආදි. වග්ගෙ භික්ඛුනිසඞ්ඝෙ ඔවදතො තිකපාචිත්තියන්ති වග්ගෙ භික්ඛුනිසඞ්ඝෙ ඔවදතො වග්ගසඤ්ඤිවෙමතිකසමග්ගසඤ්ඤීනං වසෙන තීණි පාචිත්තියානි. තථා වෙමතිකස්ස චාති අධම්මකම්මෙ වෙමතිකස්ස ච වග්ගෙ භික්ඛුනිසඞ්ඝෙ ඔවදතො තිකපාචිත්තියන්ති අත්ථො. එස නයො ධම්මකම්මසඤ්ඤිනො චාති එත්ථාපි. යථා ච වග්ගෙ භික්ඛුනිසඞ්ඝෙ ඔවදතො නව පාචිත්තියානි, එවං අධම්මකම්මෙ අධම්මකම්මසඤ්ඤිනො සමග්ගෙ භික්ඛුනිසඞ්ඝෙ ඔවදතො තස්මිං සඞ්ඝෙ වග්ගසඤ්ඤිවෙමතිකසමග්ගසඤ්ඤීනං වසෙන තිකපාචිත්තියං, තථා වෙමතිකස්ස ච ධම්මකම්මසඤ්ඤිනො චාති නව පාචිත්තියානි. තෙනාහ ‘‘සමග්ගෙපි භික්ඛුනිසඞ්ඝෙ නවා’’තිආදි. ධම්මකම්මෙ පන අධම්මකම්මසඤ්ඤිනො වග්ගං භික්ඛුනිසඞ්ඝං ඔවදතො තිකදුක්කටං, තථා වෙමතිකස්ස, ධම්මකම්මසඤ්ඤිනො චාති නව දුක්කටානි. සමග්ගං පන භික්ඛුනිසඞ්ඝං ඔවදතො අට්ඨාති සත්තරස දුක්කටානි. තෙනාහ ‘‘සචෙ පනා’’තිආදි. අඤ්ඤං ධම්මන්ති අඤ්ඤං සුත්තන්තං වා අභිධම්මං වා. ‘‘සමග්ගාම්හාය්යා’’ති වචනෙන හි ඔවාදං පච්චාසීසන්ති. තස්මා ඨපෙත්වා ඔවාදං අඤ්ඤං ධම්මං භණන්තස්ස දුක්කටං. ඔවාදඤ්ච අනිය්යාතෙත්වාති ‘‘එසො භගිනි ඔවාදො’’ති අවත්වා. පරිපුච්ඡං දෙතීති තස්සායෙව පගුණාය ගරුධම්මපාළියා අත්ථං භණති. ඔසාරෙහීති උච්චාරෙහි, කථෙහීති අත්ථො. ඔසාරෙතීති අට්ඨගරුධම්මපාළිං වදති. පඤ්හං පුට්ඨොති ගරුධම්මනිස්සිතං වා ඛන්ධාදිනිස්සිතං වා පඤ්හං භික්ඛුනියා පුට්ඨො.
Aññena vā dhammenāti ṭhapetvā aṭṭha garudhamme aññena yena kenaci dhammena. Bhikkhunīsu upasampannamattaṃ vā ovadatoti bhikkhunīsu upasampannamattaṃ garudhammena ovadato vā. Bhikkhūnaṃ santike upasampannāya yathāvatthukameva. ‘‘Adhammakamme’’tiādīsu bhikkhunovādasammutikammaṃ ‘‘kamma’’nti veditabbanti āha ‘‘sammatassāpī’’tiādi. Vagge bhikkhunisaṅghe ovadato tikapācittiyanti vagge bhikkhunisaṅghe ovadato vaggasaññivematikasamaggasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni. Tathā vematikassa cāti adhammakamme vematikassa ca vagge bhikkhunisaṅghe ovadato tikapācittiyanti attho. Esa nayo dhammakammasaññino cāti etthāpi. Yathā ca vagge bhikkhunisaṅghe ovadato nava pācittiyāni, evaṃ adhammakamme adhammakammasaññino samagge bhikkhunisaṅghe ovadato tasmiṃ saṅghe vaggasaññivematikasamaggasaññīnaṃ vasena tikapācittiyaṃ, tathā vematikassa ca dhammakammasaññino cāti nava pācittiyāni. Tenāha ‘‘samaggepi bhikkhunisaṅghe navā’’tiādi. Dhammakamme pana adhammakammasaññino vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ ovadato tikadukkaṭaṃ, tathā vematikassa, dhammakammasaññino cāti nava dukkaṭāni. Samaggaṃ pana bhikkhunisaṅghaṃ ovadato aṭṭhāti sattarasa dukkaṭāni. Tenāha ‘‘sace panā’’tiādi. Aññaṃ dhammanti aññaṃ suttantaṃ vā abhidhammaṃ vā. ‘‘Samaggāmhāyyā’’ti vacanena hi ovādaṃ paccāsīsanti. Tasmā ṭhapetvā ovādaṃ aññaṃ dhammaṃ bhaṇantassa dukkaṭaṃ. Ovādañca aniyyātetvāti ‘‘eso bhagini ovādo’’ti avatvā. Paripucchaṃ detīti tassāyeva paguṇāya garudhammapāḷiyā atthaṃ bhaṇati. Osārehīti uccārehi, kathehīti attho. Osāretīti aṭṭhagarudhammapāḷiṃ vadati. Pañhaṃ puṭṭhoti garudhammanissitaṃ vā khandhādinissitaṃ vā pañhaṃ bhikkhuniyā puṭṭho.
ඔවාදසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
Ovādasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
