| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / पञ्चपकरण-अनुटीका • Pañcapakaraṇa-anuṭīkā |
१०. दसमवग्गो
10. Dasamavaggo
१. निरोधकथावण्णना
1. Nirodhakathāvaṇṇanā
५७१-५७२. सकसमये ‘‘पुरिमचित्तस्स निरोधानन्तरं पच्छिमचित्तं उप्पज्जती’’ति इच्छितं, परवादी पन ‘‘यस्मिं खणे भवङ्गचित्तं, तस्मिंयेव खणे किरियमयचित्तं उप्पज्जती’’ति वदति। एवं सति पुरिमपच्छिमचित्तानं सहभावोपि अनुञ्ञातो होति। तेनाह ‘‘भङ्गक्खणेन सहेवा’’ति। तथा च सति विपाककिरियक्खन्धानं विय किरियविपाकक्खन्धानं विपाकविपाकक्खन्धानं किरियकिरियक्खन्धानञ्च वुत्तनयेन सहभावो वत्तब्बोति इममत्थं दस्सेन्तो ‘‘भवङ्गचित्तस्सा’’तिआदिमाह। तत्थ उपपत्तिभवभावेन एसिया इच्छितब्बाति उपपत्तेसिया विपाकक्खन्धा, ते च येभुय्येन भवङ्गपरियायकाति अट्ठकथायं वुत्तं ‘‘उपपत्तेसियन्ति सङ्खं गतस्स भवङ्गचित्तस्सा’’ति। आदिपरियोसानमत्तञ्हि तस्स पटिसन्धिचुतिचित्तं, तदारम्मणं भवङ्गन्त्वेव वुच्चतीति। चक्खुविञ्ञाणादीनं किरियावेमज्झे पतितत्ता किरियाचतुक्खन्धग्गहणेन गहणं युत्तन्ति वुत्तं। चक्खुविञ्ञाणादीनन्ति हि आदि-सद्देन न सोतविञ्ञाणादीनंयेव गहणं, अथ खो सम्पटिच्छनसन्तीरणानम्पीति दट्ठब्बं।
571-572. Sakasamaye ‘‘purimacittassa nirodhānantaraṃ pacchimacittaṃ uppajjatī’’ti icchitaṃ, paravādī pana ‘‘yasmiṃ khaṇe bhavaṅgacittaṃ, tasmiṃyeva khaṇe kiriyamayacittaṃ uppajjatī’’ti vadati. Evaṃ sati purimapacchimacittānaṃ sahabhāvopi anuññāto hoti. Tenāha ‘‘bhaṅgakkhaṇena sahevā’’ti. Tathā ca sati vipākakiriyakkhandhānaṃ viya kiriyavipākakkhandhānaṃ vipākavipākakkhandhānaṃ kiriyakiriyakkhandhānañca vuttanayena sahabhāvo vattabboti imamatthaṃ dassento ‘‘bhavaṅgacittassā’’tiādimāha. Tattha upapattibhavabhāvena esiyā icchitabbāti upapattesiyā vipākakkhandhā, te ca yebhuyyena bhavaṅgapariyāyakāti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ ‘‘upapattesiyanti saṅkhaṃ gatassa bhavaṅgacittassā’’ti. Ādipariyosānamattañhi tassa paṭisandhicuticittaṃ, tadārammaṇaṃ bhavaṅgantveva vuccatīti. Cakkhuviññāṇādīnaṃ kiriyāvemajjhe patitattā kiriyācatukkhandhaggahaṇena gahaṇaṃ yuttanti vuttaṃ. Cakkhuviññāṇādīnanti hi ādi-saddena na sotaviññāṇādīnaṃyeva gahaṇaṃ, atha kho sampaṭicchanasantīraṇānampīti daṭṭhabbaṃ.
निरोधकथावण्णना निट्ठिता।
Nirodhakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / अभिधम्मपिटक • Abhidhammapiṭaka / कथावत्थुपाळि • Kathāvatthupāḷi / (९५) १. निरोधकथा • (95) 1. Nirodhakathā
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / अभिधम्मपिटक (अट्ठकथा) • Abhidhammapiṭaka (aṭṭhakathā) / पञ्चपकरण-अट्ठकथा • Pañcapakaraṇa-aṭṭhakathā / १. निरोधकथावण्णना • 1. Nirodhakathāvaṇṇanā
टीका • Tīkā / अभिधम्मपिटक (टीका) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / पञ्चपकरण-मूलटीका • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā / १. निरोधकथावण्णना • 1. Nirodhakathāvaṇṇanā
