| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មិលិន្ទបញ្ហបាឡិ • Milindapañhapāḷi |
១០. និព្ពានរូបសណ្ឋានបញ្ហោ
10. Nibbānarūpasaṇṭhānapañho
១០. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘និព្ពានំ និព្ពាន’ន្តិ យំ វទេសិ, សក្កា បន តស្ស និព្ពានស្ស រូបំ វា សណ្ឋានំ វា វយំ វា បមាណំ វា ឱបម្មេន វា ការណេន វា ហេតុនា វា នយេន វា ឧបទស្សយិតុ’’ន្តិ? ‘‘អប្បដិភាគំ, មហារាជ, និព្ពានំ, ន សក្កា និព្ពានស្ស រូបំ វា សណ្ឋានំ វា វយំ វា បមាណំ វា ឱបម្មេន វា ការណេន វា ហេតុនា វា នយេន វា ឧបទស្សយិតុ’’ន្តិ។ ‘‘ឯតម្បាហំ, ភន្តេ នាគសេន, ន សម្បដិច្ឆាមិ, យំ អត្ថិធម្មស្ស និព្ពានស្ស រូបំ វា សណ្ឋានំ វា វយំ វា បមាណំ វា ឱបម្មេន វា ការណេន វា ហេតុនា វា នយេន វា អបញ្ញាបនំ, ការណេន មំ សញ្ញាបេហី’’តិ។ ‘‘ហោតុ, មហារាជ, ការណេន តំ សញ្ញាបេស្សាមិ។ អត្ថិ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទោ នាមា’’តិ? ‘‘អាម, ភន្តេ, អត្ថេសោ មហាសមុទ្ទោ’’តិ។ ‘‘សចេ តំ, មហារាជ, កោចិ ឯវំ បុច្ឆេយ្យ ‘កិត្តកំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទេ ឧទកំ, កតិ បន តេ សត្តា, យេ មហាសមុទ្ទេ បដិវសន្តី’តិ, ឯវំ បុដ្ឋោ ត្វំ, មហារាជ, កិន្តិ តស្ស ព្យាករេយ្យាសី’’តិ? ‘‘សចេ មំ, ភន្តេ, កោចិ ឯវំ បុច្ឆេយ្យ ‘កិត្តកំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទេ ឧទកំ, កតិ បន តេ សត្តា, យេ មហាសមុទ្ទេ បដិវសន្តី’តិ, តមហំ, ភន្តេ, ឯវំ វទេយ្យំ ‘អបុច្ឆិតព្ពំ មំ ត្វំ អម្ភោ បុរិស បុច្ឆសិ, នេសា បុច្ឆា កេនចិ បុច្ឆិតព្ពា, ឋបនីយោ ឯសោ បញ្ហោ។ អវិភត្តោ លោកក្ខាយិកេហិ មហាសមុទ្ទោ, ន សក្កា មហាសមុទ្ទេ ឧទកំ បរិមិនិតុំ សត្តា វា យេ តត្ថ វាសមុបគតាតិ ឯវាហំ ភន្តេ តស្ស បដិវចនំ ទទេយ្យ’’’ន្តិ។
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘nibbānaṃ nibbāna’nti yaṃ vadesi, sakkā pana tassa nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitu’’nti? ‘‘Appaṭibhāgaṃ, mahārāja, nibbānaṃ, na sakkā nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitu’’nti. ‘‘Etampāhaṃ, bhante nāgasena, na sampaṭicchāmi, yaṃ atthidhammassa nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā apaññāpanaṃ, kāraṇena maṃ saññāpehī’’ti. ‘‘Hotu, mahārāja, kāraṇena taṃ saññāpessāmi. Atthi, mahārāja, mahāsamuddo nāmā’’ti? ‘‘Āma, bhante, attheso mahāsamuddo’’ti. ‘‘Sace taṃ, mahārāja, koci evaṃ puccheyya ‘kittakaṃ, mahārāja, mahāsamudde udakaṃ, kati pana te sattā, ye mahāsamudde paṭivasantī’ti, evaṃ puṭṭho tvaṃ, mahārāja, kinti tassa byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, koci evaṃ puccheyya ‘kittakaṃ, mahārāja, mahāsamudde udakaṃ, kati pana te sattā, ye mahāsamudde paṭivasantī’ti, tamahaṃ, bhante, evaṃ vadeyyaṃ ‘apucchitabbaṃ maṃ tvaṃ ambho purisa pucchasi, nesā pucchā kenaci pucchitabbā, ṭhapanīyo eso pañho. Avibhatto lokakkhāyikehi mahāsamuddo, na sakkā mahāsamudde udakaṃ pariminituṃ sattā vā ye tattha vāsamupagatāti evāhaṃ bhante tassa paṭivacanaṃ dadeyya’’’nti.
‘‘កិស្ស បន, ត្វំ មហារាជ, អត្ថិធម្មេ មហាសមុទ្ទេ ឯវំ បដិវចនំ ទទេយ្យាសិ, ននុ វិគណេត្វា 1 តស្ស អាចិក្ខិតព្ពំ ‘ឯត្តកំ មហាសមុទ្ទេ ឧទកំ, ឯត្តកា ច សត្តា មហាសមុទ្ទេ បដិវសន្តី’’តិ? ‘‘ន សក្កា, ភន្តេ, អវិសយោ ឯសោ បញ្ហោ’’តិ។
‘‘Kissa pana, tvaṃ mahārāja, atthidhamme mahāsamudde evaṃ paṭivacanaṃ dadeyyāsi, nanu vigaṇetvā 2 tassa ācikkhitabbaṃ ‘ettakaṃ mahāsamudde udakaṃ, ettakā ca sattā mahāsamudde paṭivasantī’’ti? ‘‘Na sakkā, bhante, avisayo eso pañho’’ti.
‘‘យថា , មហារាជ, អត្ថិធម្មេ យេវ មហាសមុទ្ទេ ន សក្កា ឧទកំ បរិគណេតុំ 3 សត្តា វា យេ តត្ថ វាសមុបគតា, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, អត្ថិធម្មស្សេវ និព្ពានស្ស ន សក្កា រូបំ វា សណ្ឋានំ វា វយំ វា បមាណំ វា ឱបម្មេន វា ការណេន វា ហេតុនា វា នយេន វា ឧបទស្សយិតុំ, វិគណេយ្យ, មហារាជ, ឥទ្ធិមា ចេតោវសិប្បត្តោ មហាសមុទ្ទេ ឧទកំ តត្រាសយេ ច សត្តេ, ន ត្វេវ សោ ឥទ្ធិមា ចេតោវសិប្បត្តោ សក្កុណេយ្យ និព្ពានស្ស រូបំ វា សណ្ឋានំ វា វយំ វា បមាណំ វា ឱបម្មេន វា ការណេន វា ហេតុនា វា នយេន វា ឧបទស្សយិតុំ។
‘‘Yathā , mahārāja, atthidhamme yeva mahāsamudde na sakkā udakaṃ parigaṇetuṃ 4 sattā vā ye tattha vāsamupagatā, evameva kho, mahārāja, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ, vigaṇeyya, mahārāja, iddhimā cetovasippatto mahāsamudde udakaṃ tatrāsaye ca satte, na tveva so iddhimā cetovasippatto sakkuṇeyya nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ.
‘‘អបរម្បិ, មហារាជ, ឧត្តរិំ ការណំ សុណោហិ, អត្ថិធម្មស្សេវ និព្ពានស្ស ន សក្កា រូបំ វា សណ្ឋានំ វា វយំ វា បមាណំ វា ឱបម្មេន វា ការណេន វា ហេតុនា វា នយេន វា ឧបទស្សយិតុន្តិ។ អត្ថិ, មហារាជ, ទេវេសុ អរូបកាយិកា នាម ទេវា’’តិ។ ‘‘អាម, ភន្តេ, សុយ្យតិ ‘អត្ថិ ទេវេសុ អរូបកាយិកា នាម ទេវា’’’តិ។ ‘‘សក្កា បន, មហារាជ, តេសំ អរូបកាយិកានំ ទេវានំ រូបំ វា សណ្ឋានំ វា វយំ វា បមាណំ វា ឱបម្មេន វា ការណេន វា ហេតុនា វា នយេន វា ឧបទស្សយិតុ’’ន្តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ’’តិ។ ‘‘តេន ហិ, មហារាជ, នត្ថិ អរូបកាយិកា ទេវា’’តិ? ‘‘អត្ថិ, ភន្តេ, អរូបកាយិកា ទេវា, ន ច សក្កា តេសំ រូបំ វា សណ្ឋានំ វា វយំ វា បមាណំ វា ឱបម្មេន វា ការណេន វា ហេតុនា វា នយេន វា ឧបទស្សយិតុ’’ន្តិ។ ‘‘យថា, មហារាជ, អត្ថិសត្តានំ យេវ អរូបកាយិកានំ ទេវានំ ន សក្កា រូបំ វា សណ្ឋានំ វា វយំ វា បមាណំ វា ឱបម្មេន វា ការណេន វា ហេតុនា វា នយេន វា ឧបទស្សយិតុំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, អត្ថិធម្មស្សេវ និព្ពានស្ស ន សក្កា រូបំ វា សណ្ឋានំ វា វយំ វា បមាណំ វា ឱបម្មេន វា ការណេន វា ហេតុនា វា នយេន វា ឧបទស្សយិតុ’’ន្តិ។
‘‘Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitunti. Atthi, mahārāja, devesu arūpakāyikā nāma devā’’ti. ‘‘Āma, bhante, suyyati ‘atthi devesu arūpakāyikā nāma devā’’’ti. ‘‘Sakkā pana, mahārāja, tesaṃ arūpakāyikānaṃ devānaṃ rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitu’’nti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Tena hi, mahārāja, natthi arūpakāyikā devā’’ti? ‘‘Atthi, bhante, arūpakāyikā devā, na ca sakkā tesaṃ rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitu’’nti. ‘‘Yathā, mahārāja, atthisattānaṃ yeva arūpakāyikānaṃ devānaṃ na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ, evameva kho, mahārāja, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitu’’nti.
‘‘ភន្តេ នាគសេន, ហោតុ ឯកន្តសុខំ និព្ពានំ, ន ច សក្កា តស្ស រូបំ វា សណ្ឋានំ វា វយំ វា បមាណំ វា ឱបម្មេន វា ការណេន វា ហេតុនា វា នយេន វា ឧបទស្សយិតុំ។ អត្ថិ បន, ភន្តេ, និព្ពានស្ស គុណំ អញ្ញេហិ អនុបវិដ្ឋំ កិញ្ចិ ឱបម្មនិទស្សនមត្ត’’ន្តិ? ‘‘សរូបតោ, មហារាជ, នត្ថិ, គុណតោ បន សក្កា កិញ្ចិ ឱបម្មនិទស្សនមត្តំ ឧបទស្សយិតុ’’ន្តិ។ ‘‘សាធុ, ភន្តេ នាគសេន, យថាហំ លភាមិ និព្ពានស្ស គុណតោបិ ឯកទេសបរិទីបនមត្តំ, តថា សីឃំ ព្រូហិ, និព្ពាបេហិ មេ ហទយបរិឡាហំ វិនយ សីតលមធុរវចនមាលុតេនា’’តិ។
‘‘Bhante nāgasena, hotu ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na ca sakkā tassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ. Atthi pana, bhante, nibbānassa guṇaṃ aññehi anupaviṭṭhaṃ kiñci opammanidassanamatta’’nti? ‘‘Sarūpato, mahārāja, natthi, guṇato pana sakkā kiñci opammanidassanamattaṃ upadassayitu’’nti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, yathāhaṃ labhāmi nibbānassa guṇatopi ekadesaparidīpanamattaṃ, tathā sīghaṃ brūhi, nibbāpehi me hadayapariḷāhaṃ vinaya sītalamadhuravacanamālutenā’’ti.
‘‘បទុមស្ស, មហារាជ, ឯកោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ, ឧទកស្ស ទ្វេ គុណា, អគទស្ស តយោ គុណា, មហាសមុទ្ទស្ស ចត្តារោ គុណា, ភោជនស្ស បញ្ច គុណា, អាកាសស្ស ទស គុណា, មណិរតនស្ស តយោ គុណា , លោហិតចន្ទនស្ស តយោ គុណា, សប្បិមណ្ឌស្ស តយោ គុណា, គិរិសិខរស្ស បញ្ច គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ។
‘‘Padumassa, mahārāja, eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho, udakassa dve guṇā, agadassa tayo guṇā, mahāsamuddassa cattāro guṇā, bhojanassa pañca guṇā, ākāsassa dasa guṇā, maṇiratanassa tayo guṇā , lohitacandanassa tayo guṇā, sappimaṇḍassa tayo guṇā, girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘បទុមស្ស ឯកោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ’តិ យំ វទេសិ, កតមោ បទុមស្ស ឯកោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, បទុមំ អនុបលិត្តំ ឧទកេន, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ សព្ពកិលេសេហិ អនុបលិត្តំ។ អយំ, មហារាជ, បទុមស្ស ឯកោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ’’តិ។
‘‘Bhante nāgasena, ‘padumassa eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho’ti yaṃ vadesi, katamo padumassa eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, padumaṃ anupalittaṃ udakena, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sabbakilesehi anupalittaṃ. Ayaṃ, mahārāja, padumassa eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho’’ti.
‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘ឧទកស្ស ទ្វេ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’តិ យំ វទេសិ, កតមេ ឧទកស្ស ទ្វេ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, ឧទកំ សីតលំ បរិឡាហនិព្ពាបនំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ សីតលំ សព្ពកិលេសបរិឡាហនិព្ពាបនំ។ អយំ, មហារាជ, ឧទកស្ស បឋមោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, ឧទកំ កិលន្តតសិតបិបាសិតឃម្មាភិតត្តានំ ជនបសុបជានំ បិបាសាវិនយនំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ កាមតណ្ហាភវតណ្ហាវិភវតណ្ហាបិបាសាវិនយនំ។ អយំ, មហារាជ, ឧទកស្ស ទុតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ ឥមេ ខោ, មហារាជ, ឧទកស្ស ទ្វេ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ។
‘‘Bhante nāgasena, ‘udakassa dve guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame udakassa dve guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, udakaṃ sītalaṃ pariḷāhanibbāpanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sītalaṃ sabbakilesapariḷāhanibbāpanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, udakassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, udakaṃ kilantatasitapipāsitaghammābhitattānaṃ janapasupajānaṃ pipāsāvinayanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ kāmataṇhābhavataṇhāvibhavataṇhāpipāsāvinayanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, udakassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, udakassa dve guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘អគទស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’តិ យំ វទេសិ, កតមេ អគទស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, អគទោ វិសបីឡិតានំ សត្តានំ បដិសរណំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ កិលេសវិសបីឡិតានំ សត្តានំ បដិសរណំ។ អយំ, មហារាជ, អគទស្ស បឋមោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, អគទោ រោគានំ អន្តករោ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ សព្ពទុក្ខានំ អន្តករំ។ អយំ, មហារាជ, អគទស្ស ទុតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, អគទោ អមតំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ អមតំ។ អយំ, មហារាជ, អគទស្ស តតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ ឥមេ ខោ, មហារាជ, អគទស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ។
‘‘Bhante nāgasena, ‘agadassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame agadassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, agado visapīḷitānaṃ sattānaṃ paṭisaraṇaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ kilesavisapīḷitānaṃ sattānaṃ paṭisaraṇaṃ. Ayaṃ, mahārāja, agadassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, agado rogānaṃ antakaro, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sabbadukkhānaṃ antakaraṃ. Ayaṃ, mahārāja, agadassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, agado amataṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ amataṃ. Ayaṃ, mahārāja, agadassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, agadassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘មហាសមុទ្ទស្ស ចត្តារោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’តិ យំ វទេសិ, កតមេ មហាសមុទ្ទស្ស ចត្តារោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, មហាសមុទ្ទោ សុញ្ញោ សព្ពកុណបេហិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ , និព្ពានំ សុញ្ញំ សព្ពកិលេសកុណបេហិ។ អយំ, មហារាជ , មហាសមុទ្ទស្ស បឋមោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទោ មហន្តោ អនោរបារោ, ន បរិបូរតិ សព្ពសវន្តីហិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ មហន្តំ អនោរបារំ, ន បូរតិ សព្ពសត្តេហិ។ អយំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទស្ស ទុតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទោ មហន្តានំ ភូតានំ អាវាសោ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ មហន្តានំ អរហន្តានំ វិមលខីណាសវពលប្បត្តវសីភូតមហាភូតានំ អាវាសោ។ អយំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទស្ស តតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទោ អបរិមិតវិវិធវិបុលវីចិបុប្ផសំកុសុមិតោ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ អបរិមិតវិវិធវិបុលបរិសុទ្ធវិជ្ជាវិមុត្តិបុប្ផសំកុសុមិតំ។ អយំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទស្ស ចតុត្ថោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ ឥមេ ខោ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទស្ស ចត្តារោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ។
‘‘Bhante nāgasena, ‘mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, mahāsamuddo suñño sabbakuṇapehi, evameva kho, mahārāja , nibbānaṃ suññaṃ sabbakilesakuṇapehi. Ayaṃ, mahārāja , mahāsamuddassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo mahanto anorapāro, na paripūrati sabbasavantīhi, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ mahantaṃ anorapāraṃ, na pūrati sabbasattehi. Ayaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo mahantānaṃ bhūtānaṃ āvāso, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ mahantānaṃ arahantānaṃ vimalakhīṇāsavabalappattavasībhūtamahābhūtānaṃ āvāso. Ayaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo aparimitavividhavipulavīcipupphasaṃkusumito, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ aparimitavividhavipulaparisuddhavijjāvimuttipupphasaṃkusumitaṃ. Ayaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa catuttho guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘ភោជនស្ស បញ្ច គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’តិ យំ វទេសិ, កតមេ ភោជនស្ស បញ្ច គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, ភោជនំ សព្ពសត្តានំ អាយុធារណំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ សច្ឆិកតំ ជរាមរណនាសនតោ អាយុធារណំ។ អយំ, មហារាជ, ភោជនស្ស បឋមោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, ភោជនំ សព្ពសត្តានំ ពលវឌ្ឍនំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ សច្ឆិកតំ សព្ពសត្តានំ ឥទ្ធិពលវឌ្ឍនំ។ អយំ, មហារាជ, ភោជនស្ស ទុតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, ភោជនំ សព្ពសត្តានំ វណ្ណជននំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ សច្ឆិកតំ សព្ពសត្តានំ គុណវណ្ណជននំ។ អយំ, មហារាជ, ភោជនស្ស តតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, ភោជនំ សព្ពសត្តានំ ទរថវូបសមនំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ សច្ឆិកតំ សព្ពសត្តានំ សព្ពកិលេសទរថវូបសមនំ។ អយំ, មហារាជ, ភោជនស្ស ចតុត្ថោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, ភោជនំ សព្ពសត្តានំ ជិឃច្ឆាទុព្ពល្យបដិវិនោទនំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ សច្ឆិកតំ សព្ពសត្តានំ សព្ពទុក្ខជិឃច្ឆាទុព្ពល្យបដិវិនោទនំ។ អយំ, មហារាជ, ភោជនស្ស បញ្ចមោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ ឥមេ ខោ, មហារាជ, ភោជនស្ស បញ្ច គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ។
‘‘Bhante nāgasena, ‘bhojanassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame bhojanassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ āyudhāraṇaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ jarāmaraṇanāsanato āyudhāraṇaṃ. Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ balavaḍḍhanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ iddhibalavaḍḍhanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ vaṇṇajananaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ guṇavaṇṇajananaṃ. Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ darathavūpasamanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ sabbakilesadarathavūpasamanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa catuttho guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ jighacchādubbalyapaṭivinodanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ sabbadukkhajighacchādubbalyapaṭivinodanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa pañcamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, bhojanassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘អាកាសស្ស ទស គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’តិ យំ វទេសិ, កតមេ អាកាសស្ស ទស គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, អាកាសោ ន ជាយតិ, ន ជីយតិ, ន មីយតិ, ន ចវតិ, ន ឧប្បជ្ជតិ, ទុប្បសហោ, អចោរាហរណោ, អនិស្សិតោ, វិហគគមនោ, និរាវរណោ, អនន្តោ។ ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ ន ជាយតិ, ន ជីយតិ , ន មីយតិ, ន ចវតិ, ន ឧប្បជ្ជតិ, ទុប្បសហំ, អចោរាហរណំ, អនិស្សិតំ, អរិយគមនំ, និរាវរណំ, អនន្តំ។ ឥមេ ខោ, មហារាជ, អាកាសស្ស ទស គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ។
‘‘Bhante nāgasena, ‘ākāsassa dasa guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame ākāsassa dasa guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, ākāso na jāyati, na jīyati, na mīyati, na cavati, na uppajjati, duppasaho, acorāharaṇo, anissito, vihagagamano, nirāvaraṇo, ananto. Evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ na jāyati, na jīyati , na mīyati, na cavati, na uppajjati, duppasahaṃ, acorāharaṇaṃ, anissitaṃ, ariyagamanaṃ, nirāvaraṇaṃ, anantaṃ. Ime kho, mahārāja, ākāsassa dasa guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘មណិរតនស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’តិ យំ វទេសិ, កតមេ មណិរតនស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, មណិរតនំ កាមទទំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ កាមទទំ។ អយំ, មហារាជ, មណិរតនស្ស បឋមោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, មណិរតនំ ហាសករំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ ហាសករំ។ អយំ, មហារាជ, មណិរតនស្ស ទុតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, មណិរតនំ ឧជ្ជោតត្តករំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ ឧជ្ជោតត្តករំ 5។ អយំ, មហារាជ, មណិរតនស្ស តតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ ឥមេ ខោ, មហារាជ, មណិរតនស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ។
‘‘Bhante nāgasena, ‘maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, maṇiratanaṃ kāmadadaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ kāmadadaṃ. Ayaṃ, mahārāja, maṇiratanassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, maṇiratanaṃ hāsakaraṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ hāsakaraṃ. Ayaṃ, mahārāja, maṇiratanassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, maṇiratanaṃ ujjotattakaraṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ ujjotattakaraṃ 6. Ayaṃ, mahārāja, maṇiratanassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘លោហិតចន្ទនស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’តិ យំ វទេសិ, កតមេ លោហិតចន្ទនស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, លោហិតចន្ទនំ ទុល្លភំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ ទុល្លភំ។ អយំ, មហារាជ, លោហិតចន្ទនស្ស បឋមោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, លោហិតចន្ទនំ អសមសុគន្ធំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ អសមសុគន្ធំ។ អយំ, មហារាជ, លោហិតចន្ទនស្ស ទុតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, លោហិតចន្ទនំ សជ្ជនបសត្ថំ 7, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ អរិយសជ្ជនបសត្ថំ។ អយំ, មហារាជ, លោហិតចន្ទនស្ស តតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ ឥមេ ខោ, មហារាជ, លោហិតចន្ទនស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ។
‘‘Bhante nāgasena, ‘lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, lohitacandanaṃ dullabhaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ dullabhaṃ. Ayaṃ, mahārāja, lohitacandanassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, lohitacandanaṃ asamasugandhaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ asamasugandhaṃ. Ayaṃ, mahārāja, lohitacandanassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, lohitacandanaṃ sajjanapasatthaṃ 8, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ ariyasajjanapasatthaṃ. Ayaṃ, mahārāja, lohitacandanassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘សប្បិមណ្ឌស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’តិ យំ វទេសិ, កតមេ សប្បិមណ្ឌស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, សប្បិមណ្ឌោ វណ្ណសម្បន្នោ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ គុណវណ្ណសម្បន្នំ។ អយំ, មហារាជ, សប្បិមណ្ឌស្ស បឋមោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, សប្បិមណ្ឌោ គន្ធសម្បន្នោ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ សីលគន្ធសម្បន្នំ។ អយំ, មហារាជ, សប្បិមណ្ឌស្ស ទុតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, សប្បិមណ្ឌោ រសសម្បន្នោ, ឯវមេវ ខោ , មហារាជ, និព្ពានំ រសសម្បន្នំ។ អយំ, មហារាជ, សប្បិមណ្ឌស្ស តតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ ឥមេ ខោ, មហារាជ, សប្បិមណ្ឌស្ស តយោ គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ។
‘‘Bhante nāgasena, ‘sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sappimaṇḍo vaṇṇasampanno, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ guṇavaṇṇasampannaṃ. Ayaṃ, mahārāja, sappimaṇḍassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, sappimaṇḍo gandhasampanno, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sīlagandhasampannaṃ. Ayaṃ, mahārāja, sappimaṇḍassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, sappimaṇḍo rasasampanno, evameva kho , mahārāja, nibbānaṃ rasasampannaṃ. Ayaṃ, mahārāja, sappimaṇḍassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘គិរិសិខរស្ស បញ្ច គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’តិ យំ វទេសិ, កតមេ គិរិសិខរស្ស បញ្ច គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, គិរិសិខរំ អច្ចុគ្គតំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ អច្ចុគតំ។ អយំ, មហារាជ, គិរិសិខរស្ស បឋមោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, គិរិសិខរំ អចលំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ អចលំ។ អយំ, មហារាជ, គិរិសិខរស្ស ទុតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, គិរិសិខរំ ទុរធិរោហំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ ទុរធិរោហំ សព្ពកិលេសានំ។ អយំ, មហារាជ, គិរិសិខរស្ស តតិយោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, គិរិសិខរំ សព្ពពីជានំ អវិរូហនំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ សព្ពកិលេសានំ អវិរូហនំ។ អយំ, មហារាជ, គិរិសិខរស្ស ចតុត្ថោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ។ បុន ចបរំ, មហារាជ, គិរិសិខរំ អនុនយប្បដិឃវិប្បមុត្តំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, និព្ពានំ អនុនយប្បដិឃវិប្បមុត្តំ។ អយំ, មហារាជ, គិរិសិខរស្ស បញ្ចមោ គុណោ និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋោ ។ ឥមេ ខោ, មហារាជ, គិរិសិខរស្ស បញ្ច គុណា និព្ពានំ អនុបវិដ្ឋា’’តិ។ ‘‘សាធុ, ភន្តេ នាគសេន, ឯវមេតំ តថា សម្បដិច្ឆាមី’’តិ។
‘‘Bhante nāgasena, ‘girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, girisikharaṃ accuggataṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ accugataṃ. Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ acalaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ acalaṃ. Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ duradhirohaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ duradhirohaṃ sabbakilesānaṃ. Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ sabbabījānaṃ avirūhanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sabbakilesānaṃ avirūhanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa catuttho guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ anunayappaṭighavippamuttaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ anunayappaṭighavippamuttaṃ. Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa pañcamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho . Ime kho, mahārāja, girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
និព្ពានរូបសណ្ឋានបញ្ហោ ទសមោ។
Nibbānarūpasaṇṭhānapañho dasamo.
Footnotes:
