| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Majjhima Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationមជ្ឈិម និកាយ ១
The Middle-Length Suttas Collection 1
មូលបរិយាយសុត្ត
The Root of the Going Round
ឯវំ មេ សុតំ—ឯកំ សមយំ ភគវា ឧក្កដ្ឋាយំ វិហរតិ សុភគវនេ សាលរាជមូលេ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ: “ភិក្ខវោ”តិ។
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Ukkaṭṭhā, in the Subhaga Forest at the root of a magnificent sal tree. There the Buddha addressed the bhikkhus, “Bhikkhus!”
“ភទន្តេ”តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច:
“Venerable sir,” they replied. The Buddha said this:
“សព្ពធម្មមូលបរិយាយំ វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ។ តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ, ភាសិស្សាមី”តិ។
“Bhikkhus, I will teach you the explanation of the root of the going round. Listen and apply your minds well, I will speak.”
“ឯវំ, ភន្តេ”តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច:
“Yes, sir,” they replied. The Buddha said this:
“ឥធ, ភិក្ខវេ, អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ អរិយានំ អទស្សាវី អរិយធម្មស្ស អកោវិទោ អរិយធម្មេ អវិនីតោ, សប្បុរិសានំ អទស្សាវី សប្បុរិសធម្មស្ស អកោវិទោ សប្បុរិសធម្មេ អវិនីតោ—បថវិំ បថវិតោ សញ្ជានាតិ; បថវិំ បថវិតោ សញ្ញត្វា បថវិំ មញ្ញតិ, បថវិយា មញ្ញតិ, បថវិតោ មញ្ញតិ, បថវិំ មេតិ មញ្ញតិ, បថវិំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
“Take an unlearned ordinary person who has not seen the noble ones, and is neither skilled nor trained in the teaching of the noble ones. They’ve not seen good persons, and are neither skilled nor trained in the teaching of the good persons. They perceive earth as earth. Having perceived earth as earth, they conceive it to be earth, they conceive it in earth, they conceive it as earth, they conceive that ‘earth is mine’, they take pleasure in earth. Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
អាបំ អាបតោ សញ្ជានាតិ; អាបំ អាបតោ សញ្ញត្វា អាបំ មញ្ញតិ, អាបស្មិំ មញ្ញតិ, អាបតោ មញ្ញតិ, អាបំ មេតិ មញ្ញតិ, អាបំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive water as water. Having perceived water as water, they conceive it to be water … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
តេឹ តេជតោ សញ្ជានាតិ; តេឹ តេជតោ សញ្ញត្វា តេឹ មញ្ញតិ, តេជស្មិំ មញ្ញតិ, តេជតោ មញ្ញតិ, តេឹ មេតិ មញ្ញតិ, តេឹ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive fire as fire. Having perceived fire as fire, they conceive it to be fire … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
វាយំ វាយតោ សញ្ជានាតិ; វាយំ វាយតោ សញ្ញត្វា វាយំ មញ្ញតិ, វាយស្មិំ មញ្ញតិ, វាយតោ មញ្ញតិ, វាយំ មេតិ មញ្ញតិ, វាយំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive air as air. Having perceived air as air, they conceive it to be air … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
ភូតេ ភូតតោ សញ្ជានាតិ; ភូតេ ភូតតោ សញ្ញត្វា ភូតេ មញ្ញតិ, ភូតេសុ មញ្ញតិ, ភូតតោ មញ្ញតិ, ភូតេ មេតិ មញ្ញតិ, ភូតេ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive creatures as creatures. Having perceived creatures as creatures, they conceive it to be creatures … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
ទេវេ ទេវតោ សញ្ជានាតិ; ទេវេ ទេវតោ សញ្ញត្វា ទេវេ មញ្ញតិ, ទេវេសុ មញ្ញតិ, ទេវតោ មញ្ញតិ, ទេវេ មេតិ មញ្ញតិ, ទេវេ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive gods as gods. Having perceived gods as gods, they conceive it to be gods … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
បជាបតិំ បជាបតិតោ សញ្ជានាតិ; បជាបតិំ បជាបតិតោ សញ្ញត្វា បជាបតិំ មញ្ញតិ, បជាបតិស្មិំ មញ្ញតិ, បជាបតិតោ មញ្ញតិ, បជាបតិំ មេតិ មញ្ញតិ, បជាបតិំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive the Progenitor as the Progenitor. Having perceived the Progenitor as the Progenitor, they conceive it to be the Progenitor … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
ព្រហ្មំ ព្រហ្មតោ សញ្ជានាតិ; ព្រហ្មំ ព្រហ្មតោ សញ្ញត្វា ព្រហ្មំ មញ្ញតិ, ព្រហ្មស្មិំ មញ្ញតិ, ព្រហ្មតោ មញ្ញតិ, ព្រហ្មំ មេតិ មញ្ញតិ, ព្រហ្មំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive Brahmā as Brahmā. Having perceived Brahmā as Brahmā, they conceive it to be Brahmā … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
អាភស្សរេ អាភស្សរតោ សញ្ជានាតិ; អាភស្សរេ អាភស្សរតោ សញ្ញត្វា អាភស្សរេ មញ្ញតិ, អាភស្សរេសុ មញ្ញតិ, អាភស្សរតោ មញ្ញតិ, អាភស្សរេ មេតិ មញ្ញតិ, អាភស្សរេ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive those of streaming radiance as those of streaming radiance. Having perceived those of streaming radiance as those of streaming radiance, they conceive it to be those of streaming radiance … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
សុភកិណ្ហេ សុភកិណ្ហតោ សញ្ជានាតិ; សុភកិណ្ហេ សុភកិណ្ហតោ សញ្ញត្វា សុភកិណ្ហេ មញ្ញតិ, សុភកិណ្ហេសុ មញ្ញតិ, សុភកិណ្ហតោ មញ្ញតិ, សុភកិណ្ហេ មេតិ មញ្ញតិ, សុភកិណ្ហេ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive those replete with glory as those replete with glory. Having perceived those replete with glory as those replete with glory, they conceive it to be those replete with glory … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
វេហប្ផលេ វេហប្ផលតោ សញ្ជានាតិ; វេហប្ផលេ វេហប្ផលតោ សញ្ញត្វា វេហប្ផលេ មញ្ញតិ, វេហប្ផលេសុ មញ្ញតិ, វេហប្ផលតោ មញ្ញតិ, វេហប្ផលេ មេតិ មញ្ញតិ, វេហប្ផលេ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive those of abundant fruit as those of abundant fruit. Having perceived those of abundant fruit as those of abundant fruit, they conceive it to be those of abundant fruit … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
អភិភុំ អភិភុតោ សញ្ជានាតិ; អភិភុំ អភិភុតោ សញ្ញត្វា អភិភុំ មញ្ញតិ, អភិភុស្មិំ មញ្ញតិ, អភិភុតោ មញ្ញតិ, អភិភុំ មេតិ មញ្ញតិ, អភិភុំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive the Vanquisher as the Vanquisher. Having perceived the Vanquisher as the Vanquisher, they conceive it to be the Vanquisher … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
អាកាសានញ្ចាយតនំ អាកាសានញ្ចាយតនតោ សញ្ជានាតិ; អាកាសានញ្ចាយតនំ អាកាសានញ្ចាយតនតោ សញ្ញត្វា អាកាសានញ្ចាយតនំ មញ្ញតិ, អាកាសានញ្ចាយតនស្មិំ មញ្ញតិ, អាកាសានញ្ចាយតនតោ មញ្ញតិ, អាកាសានញ្ចាយតនំ មេតិ មញ្ញតិ, អាកាសានញ្ចាយតនំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive the dimension of infinite space as the dimension of infinite space. Having perceived the dimension of infinite space as the dimension of infinite space, they conceive it to be the dimension of infinite space … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ វិញ្ញាណញ្ចាយតនតោ សញ្ជានាតិ; វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ វិញ្ញាណញ្ចាយតនតោ សញ្ញត្វា វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ មញ្ញតិ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនស្មិំ មញ្ញតិ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនតោ មញ្ញតិ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ មេតិ មញ្ញតិ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive the dimension of infinite consciousness as the dimension of infinite consciousness. Having perceived the dimension of infinite consciousness as the dimension of infinite consciousness, they conceive it to be the dimension of infinite consciousness … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ អាកិញ្ចញ្ញាយតនតោ សញ្ជានាតិ; អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ អាកិញ្ចញ្ញាយតនតោ សញ្ញត្វា អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ មញ្ញតិ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនស្មិំ មញ្ញតិ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនតោ មញ្ញតិ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ មេតិ មញ្ញតិ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive the dimension of nothingness as the dimension of nothingness. Having perceived the dimension of nothingness as the dimension of nothingness, they conceive it to be the dimension of nothingness … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនតោ សញ្ជានាតិ; នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនតោ សញ្ញត្វា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ មញ្ញតិ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនស្មិំ មញ្ញតិ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនតោ មញ្ញតិ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ មេតិ មញ្ញតិ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive the dimension of neither perception nor non-perception as the dimension of neither perception nor non-perception. Having perceived the dimension of neither perception nor non-perception as the dimension of neither perception nor non-perception, they conceive it to be the dimension of neither perception nor non-perception … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
ទិដ្ឋំ ទិដ្ឋតោ សញ្ជានាតិ; ទិដ្ឋំ ទិដ្ឋតោ សញ្ញត្វា ទិដ្ឋំ មញ្ញតិ, ទិដ្ឋស្មិំ មញ្ញតិ, ទិដ្ឋតោ មញ្ញតិ, ទិដ្ឋំ មេតិ មញ្ញតិ, ទិដ្ឋំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive the seen as the seen. Having perceived the seen as the seen, they conceive it to be the seen … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
សុតំ សុតតោ សញ្ជានាតិ; សុតំ សុតតោ សញ្ញត្វា សុតំ មញ្ញតិ, សុតស្មិំ មញ្ញតិ, សុតតោ មញ្ញតិ, សុតំ មេតិ មញ្ញតិ, សុតំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive the heard as the heard. Having perceived the heard as the heard, they conceive it to be the heard … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
មុតំ មុតតោ សញ្ជានាតិ; មុតំ មុតតោ សញ្ញត្វា មុតំ មញ្ញតិ, មុតស្មិំ មញ្ញតិ, មុតតោ មញ្ញតិ, មុតំ មេតិ មញ្ញតិ, មុតំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive the thought as the thought. Having perceived the thought as the thought, they conceive it to be the thought … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
វិញ្ញាតំ វិញ្ញាតតោ សញ្ជានាតិ; វិញ្ញាតំ វិញ្ញាតតោ សញ្ញត្វា វិញ្ញាតំ មញ្ញតិ, វិញ្ញាតស្មិំ មញ្ញតិ, វិញ្ញាតតោ មញ្ញតិ, វិញ្ញាតំ មេតិ មញ្ញតិ, វិញ្ញាតំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive the known as the known. Having perceived the known as the known, they conceive it to be the known … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
ឯកត្តំ ឯកត្តតោ សញ្ជានាតិ; ឯកត្តំ ឯកត្តតោ សញ្ញត្វា ឯកត្តំ មញ្ញតិ, ឯកត្តស្មិំ មញ្ញតិ, ឯកត្តតោ មញ្ញតិ, ឯកត្តំ មេតិ មញ្ញតិ, ឯកត្តំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive oneness as oneness. Having perceived oneness as oneness, they conceive it to be oneness … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
នានត្តំ នានត្តតោ សញ្ជានាតិ; នានត្តំ នានត្តតោ សញ្ញត្វា នានត្តំ មញ្ញតិ, នានត្តស្មិំ មញ្ញតិ, នានត្តតោ មញ្ញតិ, នានត្តំ មេតិ មញ្ញតិ, នានត្តំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive diversity as diversity. Having perceived diversity as diversity, they conceive it to be diversity … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
សព្ពំ សព្ពតោ សញ្ជានាតិ; សព្ពំ សព្ពតោ សញ្ញត្វា សព្ពំ មញ្ញតិ, សព្ពស្មិំ មញ្ញតិ, សព្ពតោ មញ្ញតិ, សព្ពំ មេតិ មញ្ញតិ, សព្ពំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive all as all. Having perceived all as all, they conceive it to be all … Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
និព្ពានំ និព្ពានតោ សញ្ជានាតិ; និព្ពានំ និព្ពានតោ សញ្ញត្វា និព្ពានំ មញ្ញតិ, និព្ពានស្មិំ មញ្ញតិ, និព្ពានតោ មញ្ញតិ, និព្ពានំ មេតិ មញ្ញតិ, និព្ពានំ អភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘អបរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They perceive Nibbana as Nibbana. Having perceived Nibbana as Nibbana, they conceive it to be Nibbana, they conceive it in Nibbana, they conceive it as Nibbana, they conceive that ‘Nibbana is mine’, they take pleasure in Nibbana. Why is that? Because they haven’t completely understood it, I say.
បុថុជ្ជនវសេន បឋមនយភូមិបរិច្ឆេទោ និដ្ឋិតោ។
យោបិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សេក្ខោ អប្បត្តមានសោ អនុត្តរំ យោគក្ខេមំ បត្ថយមានោ វិហរតិ, សោបិ បថវិំ បថវិតោ អភិជានាតិ; បថវិំ បថវិតោ អភិញ្ញាយ បថវិំ មា មញ្ញិ, បថវិយា មា មញ្ញិ, បថវិតោ មា មញ្ញិ, បថវិំ មេតិ មា មញ្ញិ, បថវិំ មាភិនន្ទិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘បរិញ្ញេយ្យំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
A bhikkhu who is a trainee, who hasn’t achieved their heart’s desire, but lives aspiring to the supreme sanctuary from the yoke, directly knows earth as earth. Having directly known earth as earth, let them not conceive it to be earth, let them not conceive it in earth, let them not conceive it as earth, let them not conceive that ‘earth is mine’, let them not take pleasure in earth. Why is that? So that they may completely understand it, I say.
អាបំ …បេ… តេឹ … វាយំ … ភូតេ … ទេវេ … បជាបតិំ … ព្រហ្មំ … អាភស្សរេ … សុភកិណ្ហេ … វេហប្ផលេ … អភិភុំ … អាកាសានញ្ចាយតនំ … វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ … អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ … នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ … ទិដ្ឋំ … សុតំ … មុតំ … វិញ្ញាតំ … ឯកត្តំ … នានត្តំ … សព្ពំ … និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិជានាតិ; និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិញ្ញាយ និព្ពានំ មា មញ្ញិ, និព្ពានស្មិំ មា មញ្ញិ, និព្ពានតោ មា មញ្ញិ, និព្ពានំ មេតិ មា មញ្ញិ, និព្ពានំ មាភិនន្ទិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘បរិញ្ញេយ្យំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They directly know water … fire … air … creatures … gods … the Progenitor … Brahmā … those of streaming radiance … those replete with glory … those of abundant fruit … the Vanquisher … the dimension of infinite space … the dimension of infinite consciousness … the dimension of nothingness … the dimension of neither perception nor non-perception … the seen … the heard … the thought … the known … oneness … diversity … all … They directly know Nibbana as Nibbana. Having directly known Nibbana as Nibbana, let them not conceive it to be Nibbana, let them not conceive it in Nibbana, let them not conceive it as Nibbana, let them not conceive that ‘Nibbana is mine’, let them not take pleasure in Nibbana. Why is that? So that they may completely understand it, I say.
សេក្ខវសេន ទុតិយនយភូមិបរិច្ឆេទោ និដ្ឋិតោ។
យោបិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អរហំ ខីណាសវោ វុសិតវា កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសំយោជនោ សម្មទញ្ញាវិមុត្តោ, សោបិ បថវិំ បថវិតោ អភិជានាតិ; បថវិំ បថវិតោ អភិញ្ញាយ បថវិំ ន មញ្ញតិ, បថវិយា ន មញ្ញតិ, បថវិតោ ន មញ្ញតិ, បថវិំ មេតិ ន មញ្ញតិ, បថវិំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘បរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
A bhikkhu who is perfected—with defilements ended, who has completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their own true goal, utterly ended the fetters of rebirth, and is rightly freed through enlightenment—directly knows earth as earth. Having directly known earth as earth, they do not conceive it to be earth, they do not conceive it in earth, they do not conceive it as earth, they do not conceive that ‘earth is mine’, they do not take pleasure in earth. Why is that? Because they have completely understood it, I say.
អាបំ …បេ… តេឹ … វាយំ … ភូតេ … ទេវេ … បជាបតិំ … ព្រហ្មំ … អាភស្សរេ … សុភកិណ្ហេ … វេហប្ផលេ … អភិភុំ … អាកាសានញ្ចាយតនំ … វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ … អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ … នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ … ទិដ្ឋំ … សុតំ … មុតំ … វិញ្ញាតំ … ឯកត្តំ … នានត្តំ … សព្ពំ … និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិជានាតិ; និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិញ្ញាយ និព្ពានំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានស្មិំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានតោ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ មេតិ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘បរិញ្ញាតំ តស្សាៜតិ វទាមិ។
They directly know water … fire … air … creatures … gods … the Progenitor … Brahmā … those of streaming radiance … those replete with glory … those of abundant fruit … the Vanquisher … the dimension of infinite space … the dimension of infinite consciousness … the dimension of nothingness … the dimension of neither perception nor non-perception … the seen … the heard … the thought … the known … oneness … diversity … all … They directly know Nibbana as Nibbana. Having directly known Nibbana as Nibbana, they do not conceive it to be Nibbana, they do not conceive it in Nibbana, they do not conceive it as Nibbana, they do not conceive that ‘Nibbana is mine’, they do not take pleasure in Nibbana. Why is that? Because they have completely understood it, I say.
ខីណាសវវសេន តតិយនយភូមិបរិច្ឆេទោ និដ្ឋិតោ។
យោបិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អរហំ ខីណាសវោ វុសិតវា កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសំយោជនោ សម្មទញ្ញា វិមុត្តោ, សោបិ បថវិំ បថវិតោ អភិជានាតិ; បថវិំ បថវិតោ អភិញ្ញាយ បថវិំ ន មញ្ញតិ, បថវិយា ន មញ្ញតិ, បថវិតោ ន មញ្ញតិ, បថវិំ មេតិ ន មញ្ញតិ, បថវិំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ខយា រាគស្ស, វីតរាគត្តា។
A bhikkhu who is perfected—with defilements ended, who has completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their own true goal, utterly ended the fetters of rebirth, and is rightly freed through enlightenment—directly knows earth as earth. Having directly known earth as earth, they do not conceive it to be earth, they do not conceive it in earth, they do not conceive it as earth, they do not conceive that ‘earth is mine’, they do not take pleasure in earth. Why is that? Because they’re free of greed due to the ending of greed.
អាបំ …បេ… តេឹ … វាយំ … ភូតេ … ទេវេ … បជាបតិំ … ព្រហ្មំ … អាភស្សរេ … សុភកិណ្ហេ … វេហប្ផលេ … អភិភុំ … អាកាសានញ្ចាយតនំ … វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ … អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ … នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ … ទិដ្ឋំ … សុតំ … មុតំ … វិញ្ញាតំ … ឯកត្តំ … នានត្តំ … សព្ពំ … និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិជានាតិ; និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិញ្ញាយ និព្ពានំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានស្មិំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានតោ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ មេតិ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ខយា រាគស្ស, វីតរាគត្តា។
They directly know water … fire … air … creatures … gods … the Progenitor … Brahmā … those of streaming radiance … those replete with glory … those of abundant fruit … the Vanquisher … the dimension of infinite space … the dimension of infinite consciousness … the dimension of nothingness … the dimension of neither perception nor non-perception … the seen … the heard … the thought … the known … oneness … diversity … all … They directly know Nibbana as Nibbana. Having directly known Nibbana as Nibbana, they do not conceive it to be Nibbana, they do not conceive it in Nibbana, they do not conceive it as Nibbana, they do not conceive that ‘Nibbana is mine’, they do not take pleasure in Nibbana. Why is that? Because they’re free of greed due to the ending of greed.
ខីណាសវវសេន ចតុត្ថនយភូមិបរិច្ឆេទោ និដ្ឋិតោ។
យោបិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អរហំ ខីណាសវោ វុសិតវា កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសំយោជនោ សម្មទញ្ញាវិមុត្តោ, សោបិ បថវិំ បថវិតោ អភិជានាតិ; បថវិំ បថវិតោ អភិញ្ញាយ បថវិំ ន មញ្ញតិ, បថវិយា ន មញ្ញតិ, បថវិតោ ន មញ្ញតិ, បថវិំ មេតិ ន មញ្ញតិ, បថវិំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ខយា ទោសស្ស, វីតទោសត្តា។
A bhikkhu who is perfected—with defilements ended, who has completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their own true goal, utterly ended the fetters of rebirth, and is rightly freed through enlightenment—directly knows earth as earth. Having directly known earth as earth, they do not conceive it to be earth, they do not conceive it in earth, they do not conceive it as earth, they do not conceive that ‘earth is mine’, they do not take pleasure in earth. Why is that? Because they’re free of hate due to the ending of hate.
អាបំ …បេ… តេឹ … វាយំ … ភូតេ … ទេវេ … បជាបតិំ … ព្រហ្មំ … អាភស្សរេ … សុភកិណ្ហេ … វេហប្ផលេ … អភិភុំ … អាកាសានញ្ចាយតនំ … វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ … អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ … នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ … ទិដ្ឋំ … សុតំ … មុតំ … វិញ្ញាតំ … ឯកត្តំ … នានត្តំ … សព្ពំ … និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិជានាតិ; និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិញ្ញាយ និព្ពានំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានស្មិំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានតោ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ មេតិ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ខយា ទោសស្ស, វីតទោសត្តា។
They directly know water … fire … air … creatures … gods … the Progenitor … Brahmā … those of streaming radiance … those replete with glory … those of abundant fruit … the Vanquisher … the dimension of infinite space … the dimension of infinite consciousness … the dimension of nothingness … the dimension of neither perception nor non-perception … the seen … the heard … the thought … the known … oneness … diversity … all … They directly know Nibbana as Nibbana. Having directly known Nibbana as Nibbana, they do not conceive it to be Nibbana, they do not conceive it in Nibbana, they do not conceive it as Nibbana, they do not conceive that ‘Nibbana is mine’, they do not take pleasure in Nibbana. Why is that? Because they’re free of hate due to the ending of hate.
ខីណាសវវសេន បញ្ចមនយភូមិបរិច្ឆេទោ និដ្ឋិតោ។
យោបិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អរហំ ខីណាសវោ វុសិតវា កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសំយោជនោ សម្មទញ្ញាវិមុត្តោ, សោបិ បថវិំ បថវិតោ អភិជានាតិ; បថវិំ បថវិតោ អភិញ្ញាយ បថវិំ ន មញ្ញតិ, បថវិយា ន មញ្ញតិ, បថវិតោ ន មញ្ញតិ, បថវិំ មេតិ ន មញ្ញតិ, បថវិំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ខយា មោហស្ស, វីតមោហត្តា។
A bhikkhu who is perfected—with defilements ended, who has completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their own true goal, utterly ended the fetters of rebirth, and is rightly freed through enlightenment—directly knows earth as earth. Having directly known earth as earth, they do not conceive it to be earth, they do not conceive it in earth, they do not conceive it as earth, they do not conceive that ‘earth is mine’, they do not take pleasure in earth. Why is that? Because they’re free of delusion due to the ending of delusion.
អាបំ …បេ… តេឹ … វាយំ … ភូតេ … ទេវេ … បជាបតិំ … ព្រហ្មំ … អាភស្សរេ … សុភកិណ្ហេ … វេហប្ផលេ … អភិភុំ … អាកាសានញ្ចាយតនំ … វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ … អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ … នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ … ទិដ្ឋំ … សុតំ … មុតំ … វិញ្ញាតំ … ឯកត្តំ … នានត្តំ … សព្ពំ … និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិជានាតិ; និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិញ្ញាយ និព្ពានំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានស្មិំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានតោ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ មេតិ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ខយា មោហស្ស, វីតមោហត្តា។
They directly know water … fire … air … creatures … gods … the Progenitor … Brahmā … those of streaming radiance … those replete with glory … those of abundant fruit … the Vanquisher … the dimension of infinite space … the dimension of infinite consciousness … the dimension of nothingness … the dimension of neither perception nor non-perception … the seen … the heard … the thought … the known … oneness … diversity … all … They directly know Nibbana as Nibbana. Having directly known Nibbana as Nibbana, they do not conceive it to be Nibbana, they do not conceive it in Nibbana, they do not conceive it as Nibbana, they do not conceive that ‘Nibbana is mine’, they do not take pleasure in Nibbana. Why is that? Because they’re free of delusion due to the ending of delusion.
ខីណាសវវសេន ឆដ្ឋនយភូមិបរិច្ឆេទោ និដ្ឋិតោ។
តថាគតោបិ, ភិក្ខវេ, អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ បថវិំ បថវិតោ អភិជានាតិ; បថវិំ បថវិតោ អភិញ្ញាយ បថវិំ ន មញ្ញតិ, បថវិយា ន មញ្ញតិ, បថវិតោ ន មញ្ញតិ, បថវិំ មេតិ ន មញ្ញតិ, បថវិំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘បរិញ្ញាតន្តំ តថាគតស្សាៜតិ វទាមិ។
The Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha directly knows earth as earth. Having directly known earth as earth, he does not conceive it to be earth, he does not conceive it in earth, he does not conceive it as earth, he does not conceive that ‘earth is mine’, he does not take pleasure in earth. Why is that? Because the Realized One has completely understood it to the end, I say.
អាបំ …បេ… តេឹ … វាយំ … ភូតេ … ទេវេ … បជាបតិំ … ព្រហ្មំ … អាភស្សរេ … សុភកិណ្ហេ … វេហប្ផលេ … អភិភុំ … អាកាសានញ្ចាយតនំ … វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ … អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ … នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ … ទិដ្ឋំ … សុតំ … មុតំ … វិញ្ញាតំ … ឯកត្តំ … នានត្តំ … សព្ពំ … និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិជានាតិ; និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិញ្ញាយ និព្ពានំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានស្មិំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានតោ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ មេតិ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘បរិញ្ញាតន្តំ តថាគតស្សាៜតិ វទាមិ។
He directly knows water … fire … air … creatures … gods … the Progenitor … Brahmā … those of streaming radiance … those replete with glory … those of abundant fruit … the Vanquisher … the dimension of infinite space … the dimension of infinite consciousness … the dimension of nothingness … the dimension of neither perception nor non-perception … the seen … the heard … the thought … the known … oneness … diversity … all … He directly knows Nibbana as Nibbana. Having directly known Nibbana as Nibbana, he does not conceive it to be Nibbana, he does not conceive it in Nibbana, he does not conceive it as Nibbana, he does not conceive that ‘Nibbana is mine’, he does not take pleasure in Nibbana. Why is that? Because the Realized One has completely understood it to the end, I say.
តថាគតវសេន សត្តមនយភូមិបរិច្ឆេទោ និដ្ឋិតោ។
តថាគតោបិ, ភិក្ខវេ, អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ បថវិំ បថវិតោ អភិជានាតិ; បថវិំ បថវិតោ អភិញ្ញាយ បថវិំ ន មញ្ញតិ, បថវិយា ន មញ្ញតិ, បថវិតោ ន មញ្ញតិ, បថវិំ មេតិ ន មញ្ញតិ, បថវិំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘នន្ទី ទុក្ខស្ស មូលន៑ៜតិ—ឥតិ វិទិត្វា ‘ភវា ជាតិ ភូតស្ស ជរាមរណន៑ៜតិ។ តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘តថាគតោ សព្ពសោ តណ្ហានំ ខយា វិរាគា និរោធា ចាគា បដិនិស្សគ្គា អនុត្តរំ សម្មាសម្ពោធិំ អភិសម្ពុទ្ធោៜតិ វទាមិ។
The Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha directly knows earth as earth. Having directly known earth as earth, he does not conceive it to be earth, he does not conceive it in earth, he does not conceive it as earth, he does not conceive that ‘earth is mine’, he does not take pleasure in earth. Why is that? Because he has understood that taking pleasure is the root of suffering, and that rebirth comes from continued existence; whoever has come to be gets old and dies. That’s why the Realized One—with the ending, fading away, cessation, giving up, and letting go of all cravings—has awakened to the supreme perfect Awakening, I say.
អាបំ …បេ… តេឹ … វាយំ … ភូតេ … ទេវេ … បជាបតិំ … ព្រហ្មំ … អាភស្សរេ … សុភកិណ្ហេ … វេហប្ផលេ … អភិភុំ … អាកាសានញ្ចាយតនំ … វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ … អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ … នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ … ទិដ្ឋំ … សុតំ … មុតំ … វិញ្ញាតំ … ឯកត្តំ … នានត្តំ … សព្ពំ … និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិជានាតិ; និព្ពានំ និព្ពានតោ អភិញ្ញាយ និព្ពានំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានស្មិំ ន មញ្ញតិ, និព្ពានតោ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ មេតិ ន មញ្ញតិ, និព្ពានំ នាភិនន្ទតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ‘នន្ទី ទុក្ខស្ស មូលន៑ៜតិ—ឥតិ វិទិត្វា ‘ភវា ជាតិ ភូតស្ស ជរាមរណន៑ៜតិ។ តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘តថាគតោ សព្ពសោ តណ្ហានំ ខយា វិរាគា និរោធា ចាគា បដិនិស្សគ្គា អនុត្តរំ សម្មាសម្ពោធិំ អភិសម្ពុទ្ធោៜតិ វទាមី”តិ។
He directly knows water … fire … air … creatures … gods … the Progenitor … Brahmā … those of streaming radiance … those replete with glory … those of abundant fruit … the Vanquisher … the dimension of infinite space … the dimension of infinite consciousness … the dimension of nothingness … the dimension of neither perception nor non-perception … the seen … the heard … the thought … the known … oneness … diversity … all … He directly knows Nibbana as Nibbana. Having directly known Nibbana as Nibbana, he does not conceive it to be Nibbana, he does not conceive it in Nibbana, he does not conceive it as Nibbana, he does not conceive that ‘Nibbana is mine’, he does not take pleasure in Nibbana. Why is that? Because he has understood that taking pleasure is the root of suffering, and that rebirth comes from continued existence; whoever has come to be gets old and dies. That’s why the Realized One—with the ending, fading away, cessation, giving up, and letting go of all cravings—has awakened to the supreme perfect Awakening, I say.”
តថាគតវសេន អដ្ឋមនយភូមិបរិច្ឆេទោ និដ្ឋិតោ។
ឥទមវោច ភគវា។ ន តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ។
That is what the Buddha said. But the bhikkhus took no pleasure in what the Buddha said.
មូលបរិយាយសុត្តំ និដ្ឋិតំ បឋមំ។
The authoritative text of the Majjhima Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
