| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / बुद्धवंसपाळि • Buddhavaṃsapāḷi |
४. कोण्डञ्ञबुद्धवंसो
4. Koṇḍaññabuddhavaṃso
१.
1.
दीपङ्करस्स अपरेन, कोण्डञ्ञो नाम नायको।
Dīpaṅkarassa aparena, koṇḍañño nāma nāyako;
अनन्ततेजो अमितयसो, अप्पमेय्यो दुरासदो॥
Anantatejo amitayaso, appameyyo durāsado.
२.
2.
धरणूपमो खमनेन, सीलेन सागरूपमो।
Dharaṇūpamo khamanena, sīlena sāgarūpamo;
समाधिना मेरूपमो, ञाणेन गगनूपमो॥
Samādhinā merūpamo, ñāṇena gaganūpamo.
३.
3.
इन्द्रियबलबोज्झङ्ग-मग्गसच्चप्पकासनं।
Indriyabalabojjhaṅga-maggasaccappakāsanaṃ;
पकासेसि सदा बुद्धो, हिताय सब्बपाणिनं॥
Pakāsesi sadā buddho, hitāya sabbapāṇinaṃ.
४.
4.
धम्मचक्कं पवत्तेन्ते, कोण्डञ्ञे लोकनायके।
Dhammacakkaṃ pavattente, koṇḍaññe lokanāyake;
कोटिसतसहस्सानं, पठमाभिसमयो अहु॥
Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamābhisamayo ahu.
५.
5.
ततो परम्पि देसेन्ते, नरमरूनं समागमे।
Tato parampi desente, naramarūnaṃ samāgame;
नवुतिकोटिसहस्सानं, दुतियाभिसमयो अहु॥
Navutikoṭisahassānaṃ, dutiyābhisamayo ahu.
६.
6.
तित्थिये अभिमद्दन्तो, यदा धम्ममदेसयि।
Titthiye abhimaddanto, yadā dhammamadesayi;
असीतिकोटिसहस्सानं, ततियाभिसमयो अहु॥
Asītikoṭisahassānaṃ, tatiyābhisamayo ahu.
७.
7.
सन्निपाता तयो आसुं, कोण्डञ्ञस्स महेसिनो।
Sannipātā tayo āsuṃ, koṇḍaññassa mahesino;
खीणासवानं विमलानं, सन्तचित्तान तादिनं॥
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ.
८.
8.
कोटिसतसहस्सानं, पठमो आसि समागमो।
Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamo āsi samāgamo;
दुतियो कोटिसहस्सानं, ततियो नवुतिकोटिनं॥
Dutiyo koṭisahassānaṃ, tatiyo navutikoṭinaṃ.
९.
9.
अहं तेन समयेन, विजितावी नाम खत्तियो।
Ahaṃ tena samayena, vijitāvī nāma khattiyo;
समुद्दं अन्तमन्तेन, इस्सरियं वत्तयामहं॥
Samuddaṃ antamantena, issariyaṃ vattayāmahaṃ.
१०.
10.
कोटिसतसहस्सानं , विमलानं महेसिनं।
Koṭisatasahassānaṃ , vimalānaṃ mahesinaṃ;
सह लोकग्गनाथेन, परमन्नेन तप्पयिं॥
Saha lokagganāthena, paramannena tappayiṃ.
११.
11.
सोपि मं बुद्धो ब्याकासि, कोण्डञ्ञो लोकनायको।
Sopi maṃ buddho byākāsi, koṇḍañño lokanāyako;
‘‘अपरिमेय्यितो कप्पे, बुद्धो लोके भविस्सति॥
‘‘Aparimeyyito kappe, buddho loke bhavissati.
१२.
12.
‘‘पधानं पदहित्वान, कत्वा दुक्करकारिकं।
‘‘Padhānaṃ padahitvāna, katvā dukkarakārikaṃ;
अस्सत्थमूले सम्बुद्धो, बुज्झिस्सति महायसो॥
Assatthamūle sambuddho, bujjhissati mahāyaso.
१३.
13.
‘‘इमस्स जनिका माता, माया नाम भविस्सति।
‘‘Imassa janikā mātā, māyā nāma bhavissati;
पिता सुद्धोदनो नाम, अयं हेस्सति गोतमो॥
Pitā suddhodano nāma, ayaṃ hessati gotamo.
१४.
14.
‘‘कोलितो उपतिस्सो च, अग्गा हेस्सन्ति सावका।
‘‘Kolito upatisso ca, aggā hessanti sāvakā;
आनन्दो नामुपट्ठाको, उपट्ठिस्सतिमं जिनं॥
Ānando nāmupaṭṭhāko, upaṭṭhissatimaṃ jinaṃ.
१५.
15.
‘‘खेमा उप्पलवण्णा च, अग्गा हेस्सन्ति साविका।
‘‘Khemā uppalavaṇṇā ca, aggā hessanti sāvikā;
बोधि तस्स भगवतो, अस्सत्थोति पवुच्चति॥
Bodhi tassa bhagavato, assatthoti pavuccati.
१६.
16.
‘‘चित्तो च हत्थाळवको, अग्गा हेस्सन्तुपट्ठका।
‘‘Citto ca hatthāḷavako, aggā hessantupaṭṭhakā;
नन्दमाता च उत्तरा, अग्गा हेस्सन्तुपट्ठिका।
Nandamātā ca uttarā, aggā hessantupaṭṭhikā;
आयु वस्ससतं तस्स, गोतमस्स यसस्सिनो’’॥
Āyu vassasataṃ tassa, gotamassa yasassino’’.
१७.
17.
इदं सुत्वान वचनं, असमस्स महेसिनो।
Idaṃ sutvāna vacanaṃ, asamassa mahesino;
आमोदिता नरमरू, बुद्धबीजं किर अयं॥
Āmoditā naramarū, buddhabījaṃ kira ayaṃ.
१८.
18.
उक्कुट्ठिसद्दा वत्तन्ति, अप्फोटेन्ति हसन्ति च।
Ukkuṭṭhisaddā vattanti, apphoṭenti hasanti ca;
कतञ्जली नमस्सन्ति, दससहस्सिदेवता॥
Katañjalī namassanti, dasasahassidevatā.
१९.
19.
‘‘यदिमस्स लोकनाथस्स, विरज्झिस्साम सासनं।
‘‘Yadimassa lokanāthassa, virajjhissāma sāsanaṃ;
अनागतम्हि अद्धाने, हेस्साम सम्मुखा इमं॥
Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ.
२०.
20.
‘‘यथा मनुस्सा नदिं तरन्ता, पटितित्थं विरज्झिय।
‘‘Yathā manussā nadiṃ tarantā, paṭititthaṃ virajjhiya;
हेट्ठातित्थे गहेत्वान, उत्तरन्ति महानदिं॥
Heṭṭhātitthe gahetvāna, uttaranti mahānadiṃ.
२१.
21.
‘‘एवमेव मयं सब्बे, यदि मुञ्चामिमं जिनं।
‘‘Evameva mayaṃ sabbe, yadi muñcāmimaṃ jinaṃ;
अनागतम्हि अद्धाने, हेस्साम सम्मुखा इमं’’॥
Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ’’.
२२.
22.
तस्साहं वचनं सुत्वा, भिय्यो चित्तं पसादयिं।
Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ;
तमेव अत्थं साधेन्तो, महारज्जं जिने अदं।
Tameva atthaṃ sādhento, mahārajjaṃ jine adaṃ;
२३.
23.
सुत्तन्तं विनयञ्चापि, नवङ्गं सत्थुसासनं।
Suttantaṃ vinayañcāpi, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ;
सब्बं परियापुणित्वान, सोभयिं जिनसासनं॥
Sabbaṃ pariyāpuṇitvāna, sobhayiṃ jinasāsanaṃ.
२४.
24.
तत्थप्पमत्तो विहरन्तो, निसज्जट्ठानचङ्कमे।
Tatthappamatto viharanto, nisajjaṭṭhānacaṅkame;
अभिञ्ञापारमिं गन्त्वा, ब्रह्मलोकमगञ्छहं॥
Abhiññāpāramiṃ gantvā, brahmalokamagañchahaṃ.
२५.
25.
नगरं रम्मवती नाम, सुनन्दो नाम खत्तियो।
Nagaraṃ rammavatī nāma, sunando nāma khattiyo;
सुजाता नाम जनिका, कोण्डञ्ञस्स महेसिनो॥
Sujātā nāma janikā, koṇḍaññassa mahesino.
२६.
26.
सुचि सुरुचि सुभो च, तयो पासादमुत्तमा॥
Suci suruci subho ca, tayo pāsādamuttamā.
२७.
27.
तीणिसतसहस्सानि, नारियो समलङ्कता।
Tīṇisatasahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
रुचिदेवी नाम नारी, विजितसेनो अत्रजो॥
Rucidevī nāma nārī, vijitaseno atrajo.
२८.
28.
निमित्ते चतुरो दिस्वा, रथयानेन निक्खमि।
Nimitte caturo disvā, rathayānena nikkhami;
अनूनदसमासानि, पधानं पदही जिनो॥
Anūnadasamāsāni, padhānaṃ padahī jino.
२९.
29.
ब्रह्मुना याचितो सन्तो, कोण्डञ्ञो द्विपदुत्तमो।
Brahmunā yācito santo, koṇḍañño dvipaduttamo;
वत्ति चक्कं महावीरो, देवानं नगरुत्तमे॥
Vatti cakkaṃ mahāvīro, devānaṃ nagaruttame.
३०.
30.
भद्दो चेव सुभद्दो च, अहेसुं अग्गसावका।
Bhaddo ceva subhaddo ca, ahesuṃ aggasāvakā;
अनुरुद्धो नामुपट्ठाको, कोण्डञ्ञस्स महेसिनो॥
Anuruddho nāmupaṭṭhāko, koṇḍaññassa mahesino.
३१.
31.
तिस्सा च उपतिस्सा च, अहेसुं अग्गसाविका।
Tissā ca upatissā ca, ahesuṃ aggasāvikā;
सालकल्याणिको बोधि, कोण्डञ्ञस्स महेसिनो॥
Sālakalyāṇiko bodhi, koṇḍaññassa mahesino.
३२.
32.
सोणो च उपसोणो च, अहेसुं अग्गुपट्ठका।
Soṇo ca upasoṇo ca, ahesuṃ aggupaṭṭhakā;
नन्दा चेव सिरीमा च, अहेसुं अग्गुपट्ठिका॥
Nandā ceva sirīmā ca, ahesuṃ aggupaṭṭhikā.
३३.
33.
सो अट्ठासीति हत्थानि, अच्चुग्गतो महामुनि।
So aṭṭhāsīti hatthāni, accuggato mahāmuni;
सोभते उळुराजाव सूरियो मज्झन्हिके यथा॥
Sobhate uḷurājāva sūriyo majjhanhike yathā.
३४.
34.
वस्ससतसहस्सानि , आयु विज्जति तावदे।
Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade;
तावता तिट्ठमानो सो, तारेसि जनतं बहुं॥
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
३५.
35.
खीणासवेहि विमलेहि, विचित्ता आसि मेदनी।
Khīṇāsavehi vimalehi, vicittā āsi medanī;
यथा गगनमुळूहि, एवं सो उपसोभथ॥
Yathā gaganamuḷūhi, evaṃ so upasobhatha.
३६.
36.
तेपि नागा अप्पमेय्या, असङ्खोभा दुरासदा।
Tepi nāgā appameyyā, asaṅkhobhā durāsadā;
विज्जुपातंव दस्सेत्वा, निब्बुता ते महायसा॥
Vijjupātaṃva dassetvā, nibbutā te mahāyasā.
३७.
37.
सा च अतुलिया जिनस्स इद्धि, ञाणपरिभावितो च समाधि।
Sā ca atuliyā jinassa iddhi, ñāṇaparibhāvito ca samādhi;
सब्बं तमन्तरहितं, ननु रित्ता सब्बसङ्खारा॥
Sabbaṃ tamantarahitaṃ, nanu rittā sabbasaṅkhārā.
३८.
38.
कोण्डञ्ञो पवरो बुद्धो, चन्दारामम्हि निब्बुतो।
Koṇḍañño pavaro buddho, candārāmamhi nibbuto;
तत्थेव चेतियो चित्तो, सत्त योजनमुस्सितोति॥
Tattheva cetiyo citto, satta yojanamussitoti.
कोण्डञ्ञस्स भगवतो वंसो दुतियो।
Koṇḍaññassa bhagavato vaṃso dutiyo.
Footnotes:
Related texts:
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / सुत्तपिटक (अट्ठकथा) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / खुद्दकनिकाय (अट्ठकथा) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / बुद्धवंस-अट्ठकथा • Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā / ४. कोण्डञ्ञबुद्धवंसवण्णना • 4. Koṇḍaññabuddhavaṃsavaṇṇanā
