Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / বুদ্ধৰংসপাল়ি • Buddhavaṃsapāḷi

৪. কোণ্ডঞ্ঞবুদ্ধৰংসো

4. Koṇḍaññabuddhavaṃso

.

1.

দীপঙ্করস্স অপরেন, কোণ্ডঞ্ঞো নাম নাযকো।

Dīpaṅkarassa aparena, koṇḍañño nāma nāyako;

অনন্ততেজো অমিতযসো, অপ্পমেয্যো দুরাসদো॥

Anantatejo amitayaso, appameyyo durāsado.

.

2.

ধরণূপমো খমনেন, সীলেন সাগরূপমো।

Dharaṇūpamo khamanena, sīlena sāgarūpamo;

সমাধিনা মেরূপমো, ঞাণেন গগনূপমো॥

Samādhinā merūpamo, ñāṇena gaganūpamo.

.

3.

ইন্দ্রিযবলবোজ্ঝঙ্গ-মগ্গসচ্চপ্পকাসনং।

Indriyabalabojjhaṅga-maggasaccappakāsanaṃ;

পকাসেসি সদা বুদ্ধো, হিতায সব্বপাণিনং॥

Pakāsesi sadā buddho, hitāya sabbapāṇinaṃ.

.

4.

ধম্মচক্কং পৰত্তেন্তে, কোণ্ডঞ্ঞে লোকনাযকে।

Dhammacakkaṃ pavattente, koṇḍaññe lokanāyake;

কোটিসতসহস্সানং, পঠমাভিসমযো অহু॥

Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamābhisamayo ahu.

.

5.

ততো পরম্পি দেসেন্তে, নরমরূনং সমাগমে।

Tato parampi desente, naramarūnaṃ samāgame;

নৰুতিকোটিসহস্সানং, দুতিযাভিসমযো অহু॥

Navutikoṭisahassānaṃ, dutiyābhisamayo ahu.

.

6.

তিত্থিযে অভিমদ্দন্তো, যদা ধম্মমদেসযি।

Titthiye abhimaddanto, yadā dhammamadesayi;

অসীতিকোটিসহস্সানং, ততিযাভিসমযো অহু॥

Asītikoṭisahassānaṃ, tatiyābhisamayo ahu.

.

7.

সন্নিপাতা তযো আসুং, কোণ্ডঞ্ঞস্স মহেসিনো।

Sannipātā tayo āsuṃ, koṇḍaññassa mahesino;

খীণাসৰানং ৰিমলানং, সন্তচিত্তান তাদিনং॥

Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ.

.

8.

কোটিসতসহস্সানং, পঠমো আসি সমাগমো।

Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamo āsi samāgamo;

দুতিযো কোটিসহস্সানং, ততিযো নৰুতিকোটিনং॥

Dutiyo koṭisahassānaṃ, tatiyo navutikoṭinaṃ.

.

9.

অহং তেন সমযেন, ৰিজিতাৰী নাম খত্তিযো।

Ahaṃ tena samayena, vijitāvī nāma khattiyo;

সমুদ্দং অন্তমন্তেন, ইস্সরিযং ৰত্তযামহং॥

Samuddaṃ antamantena, issariyaṃ vattayāmahaṃ.

১০.

10.

কোটিসতসহস্সানং , ৰিমলানং মহেসিনং।

Koṭisatasahassānaṃ , vimalānaṃ mahesinaṃ;

সহ লোকগ্গনাথেন, পরমন্নেন তপ্পযিং॥

Saha lokagganāthena, paramannena tappayiṃ.

১১.

11.

সোপি মং বুদ্ধো ব্যাকাসি, কোণ্ডঞ্ঞো লোকনাযকো।

Sopi maṃ buddho byākāsi, koṇḍañño lokanāyako;

‘‘অপরিমেয্যিতো কপ্পে, বুদ্ধো লোকে ভৰিস্সতি॥

‘‘Aparimeyyito kappe, buddho loke bhavissati.

১২.

12.

‘‘পধানং পদহিত্ৰান, কত্ৰা দুক্করকারিকং।

‘‘Padhānaṃ padahitvāna, katvā dukkarakārikaṃ;

অস্সত্থমূলে সম্বুদ্ধো, বুজ্ঝিস্সতি মহাযসো॥

Assatthamūle sambuddho, bujjhissati mahāyaso.

১৩.

13.

‘‘ইমস্স জনিকা মাতা, মাযা নাম ভৰিস্সতি।

‘‘Imassa janikā mātā, māyā nāma bhavissati;

পিতা সুদ্ধোদনো নাম, অযং হেস্সতি গোতমো॥

Pitā suddhodano nāma, ayaṃ hessati gotamo.

১৪.

14.

‘‘কোলিতো উপতিস্সো চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৰকা।

‘‘Kolito upatisso ca, aggā hessanti sāvakā;

আনন্দো নামুপট্ঠাকো, উপট্ঠিস্সতিমং জিনং॥

Ānando nāmupaṭṭhāko, upaṭṭhissatimaṃ jinaṃ.

১৫.

15.

‘‘খেমা উপ্পলৰণ্ণা চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৰিকা।

‘‘Khemā uppalavaṇṇā ca, aggā hessanti sāvikā;

বোধি তস্স ভগৰতো, অস্সত্থোতি পৰুচ্চতি॥

Bodhi tassa bhagavato, assatthoti pavuccati.

১৬.

16.

‘‘চিত্তো চ হত্থাল়ৰকো, অগ্গা হেস্সন্তুপট্ঠকা।

‘‘Citto ca hatthāḷavako, aggā hessantupaṭṭhakā;

নন্দমাতা চ উত্তরা, অগ্গা হেস্সন্তুপট্ঠিকা।

Nandamātā ca uttarā, aggā hessantupaṭṭhikā;

আযু ৰস্সসতং তস্স, গোতমস্স যসস্সিনো’’॥

Āyu vassasataṃ tassa, gotamassa yasassino’’.

১৭.

17.

ইদং সুত্ৰান ৰচনং, অসমস্স মহেসিনো।

Idaṃ sutvāna vacanaṃ, asamassa mahesino;

আমোদিতা নরমরূ, বুদ্ধবীজং কির অযং॥

Āmoditā naramarū, buddhabījaṃ kira ayaṃ.

১৮.

18.

উক্কুট্ঠিসদ্দা ৰত্তন্তি, অপ্ফোটেন্তি হসন্তি চ।

Ukkuṭṭhisaddā vattanti, apphoṭenti hasanti ca;

কতঞ্জলী নমস্সন্তি, দসসহস্সিদেৰতা॥

Katañjalī namassanti, dasasahassidevatā.

১৯.

19.

‘‘যদিমস্স লোকনাথস্স, ৰিরজ্ঝিস্সাম সাসনং।

‘‘Yadimassa lokanāthassa, virajjhissāma sāsanaṃ;

অনাগতম্হি অদ্ধানে, হেস্সাম সম্মুখা ইমং॥

Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ.

২০.

20.

‘‘যথা মনুস্সা নদিং তরন্তা, পটিতিত্থং ৰিরজ্ঝিয।

‘‘Yathā manussā nadiṃ tarantā, paṭititthaṃ virajjhiya;

হেট্ঠাতিত্থে গহেত্ৰান, উত্তরন্তি মহানদিং॥

Heṭṭhātitthe gahetvāna, uttaranti mahānadiṃ.

২১.

21.

‘‘এৰমেৰ মযং সব্বে, যদি মুঞ্চামিমং জিনং।

‘‘Evameva mayaṃ sabbe, yadi muñcāmimaṃ jinaṃ;

অনাগতম্হি অদ্ধানে, হেস্সাম সম্মুখা ইমং’’॥

Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ’’.

২২.

22.

তস্সাহং ৰচনং সুত্ৰা, ভিয্যো চিত্তং পসাদযিং।

Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ;

তমেৰ অত্থং সাধেন্তো, মহারজ্জং জিনে অদং।

Tameva atthaṃ sādhento, mahārajjaṃ jine adaṃ;

মহারজ্জং দদিত্ৰান 1, পব্বজিং তস্স সন্তিকে॥

Mahārajjaṃ daditvāna 2, pabbajiṃ tassa santike.

২৩.

23.

সুত্তন্তং ৰিনযঞ্চাপি, নৰঙ্গং সত্থুসাসনং।

Suttantaṃ vinayañcāpi, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ;

সব্বং পরিযাপুণিত্ৰান, সোভযিং জিনসাসনং॥

Sabbaṃ pariyāpuṇitvāna, sobhayiṃ jinasāsanaṃ.

২৪.

24.

তত্থপ্পমত্তো ৰিহরন্তো, নিসজ্জট্ঠানচঙ্কমে।

Tatthappamatto viharanto, nisajjaṭṭhānacaṅkame;

অভিঞ্ঞাপারমিং গন্ত্ৰা, ব্রহ্মলোকমগঞ্ছহং॥

Abhiññāpāramiṃ gantvā, brahmalokamagañchahaṃ.

২৫.

25.

নগরং রম্মৰতী নাম, সুনন্দো নাম খত্তিযো।

Nagaraṃ rammavatī nāma, sunando nāma khattiyo;

সুজাতা নাম জনিকা, কোণ্ডঞ্ঞস্স মহেসিনো॥

Sujātā nāma janikā, koṇḍaññassa mahesino.

২৬.

26.

দসৰস্সসহস্সানি, অগারং অজ্ঝ সো ৰসি 3

Dasavassasahassāni, agāraṃ ajjha so vasi 4;

সুচি সুরুচি সুভো চ, তযো পাসাদমুত্তমা॥

Suci suruci subho ca, tayo pāsādamuttamā.

২৭.

27.

তীণিসতসহস্সানি, নারিযো সমলঙ্কতা।

Tīṇisatasahassāni, nāriyo samalaṅkatā;

রুচিদেৰী নাম নারী, ৰিজিতসেনো অত্রজো॥

Rucidevī nāma nārī, vijitaseno atrajo.

২৮.

28.

নিমিত্তে চতুরো দিস্ৰা, রথযানেন নিক্খমি।

Nimitte caturo disvā, rathayānena nikkhami;

অনূনদসমাসানি, পধানং পদহী জিনো॥

Anūnadasamāsāni, padhānaṃ padahī jino.

২৯.

29.

ব্রহ্মুনা যাচিতো সন্তো, কোণ্ডঞ্ঞো দ্ৰিপদুত্তমো।

Brahmunā yācito santo, koṇḍañño dvipaduttamo;

ৰত্তি চক্কং মহাৰীরো, দেৰানং নগরুত্তমে॥

Vatti cakkaṃ mahāvīro, devānaṃ nagaruttame.

৩০.

30.

ভদ্দো চেৰ সুভদ্দো চ, অহেসুং অগ্গসাৰকা।

Bhaddo ceva subhaddo ca, ahesuṃ aggasāvakā;

অনুরুদ্ধো নামুপট্ঠাকো, কোণ্ডঞ্ঞস্স মহেসিনো॥

Anuruddho nāmupaṭṭhāko, koṇḍaññassa mahesino.

৩১.

31.

তিস্সা চ উপতিস্সা চ, অহেসুং অগ্গসাৰিকা।

Tissā ca upatissā ca, ahesuṃ aggasāvikā;

সালকল্যাণিকো বোধি, কোণ্ডঞ্ঞস্স মহেসিনো॥

Sālakalyāṇiko bodhi, koṇḍaññassa mahesino.

৩২.

32.

সোণো চ উপসোণো চ, অহেসুং অগ্গুপট্ঠকা।

Soṇo ca upasoṇo ca, ahesuṃ aggupaṭṭhakā;

নন্দা চেৰ সিরীমা চ, অহেসুং অগ্গুপট্ঠিকা॥

Nandā ceva sirīmā ca, ahesuṃ aggupaṭṭhikā.

৩৩.

33.

সো অট্ঠাসীতি হত্থানি, অচ্চুগ্গতো মহামুনি।

So aṭṭhāsīti hatthāni, accuggato mahāmuni;

সোভতে উল়ুরাজাৰ সূরিযো মজ্ঝন্হিকে যথা॥

Sobhate uḷurājāva sūriyo majjhanhike yathā.

৩৪.

34.

ৰস্সসতসহস্সানি , আযু ৰিজ্জতি তাৰদে।

Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade;

তাৰতা তিট্ঠমানো সো, তারেসি জনতং বহুং॥

Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.

৩৫.

35.

খীণাসৰেহি ৰিমলেহি, ৰিচিত্তা আসি মেদনী।

Khīṇāsavehi vimalehi, vicittā āsi medanī;

যথা গগনমুল়ূহি, এৰং সো উপসোভথ॥

Yathā gaganamuḷūhi, evaṃ so upasobhatha.

৩৬.

36.

তেপি নাগা অপ্পমেয্যা, অসঙ্খোভা দুরাসদা।

Tepi nāgā appameyyā, asaṅkhobhā durāsadā;

ৰিজ্জুপাতংৰ দস্সেত্ৰা, নিব্বুতা তে মহাযসা॥

Vijjupātaṃva dassetvā, nibbutā te mahāyasā.

৩৭.

37.

সা চ অতুলিযা জিনস্স ইদ্ধি, ঞাণপরিভাৰিতো চ সমাধি।

Sā ca atuliyā jinassa iddhi, ñāṇaparibhāvito ca samādhi;

সব্বং তমন্তরহিতং, ননু রিত্তা সব্বসঙ্খারা॥

Sabbaṃ tamantarahitaṃ, nanu rittā sabbasaṅkhārā.

৩৮.

38.

কোণ্ডঞ্ঞো পৰরো বুদ্ধো, চন্দারামম্হি নিব্বুতো।

Koṇḍañño pavaro buddho, candārāmamhi nibbuto;

তত্থেৰ চেতিযো চিত্তো, সত্ত যোজনমুস্সিতোতি॥

Tattheva cetiyo citto, satta yojanamussitoti.

কোণ্ডঞ্ঞস্স ভগৰতো ৰংসো দুতিযো।

Koṇḍaññassa bhagavato vaṃso dutiyo.







Footnotes:
1. চজিত্ৰা (সী॰)
2. cajitvā (sī.)
3. অগারমজ্ঝে চ সো ৰসি (স্যা॰)
4. agāramajjhe ca so vasi (syā.)



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / বুদ্ধৰংস-অট্ঠকথা • Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā / ৪. কোণ্ডঞ্ঞবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা • 4. Koṇḍaññabuddhavaṃsavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact