| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / พุทฺธวํสปาฬิ • Buddhavaṃsapāḷi |
๒๖. กสฺสปพุทฺธวํโส
26. Kassapabuddhavaṃso
๑.
1.
โกณาคมนสฺส อปเรน, สมฺพุโทฺธ ทฺวิปทุตฺตโม;
Koṇāgamanassa aparena, sambuddho dvipaduttamo;
กสฺสโป นาม โคเตฺตน, ธมฺมราชา ปภงฺกโรฯ
Kassapo nāma gottena, dhammarājā pabhaṅkaro.
๒.
2.
สญฺฉฑฺฑิตํ กุลมูลํ, พหฺวนฺนปานโภชนํ;
Sañchaḍḍitaṃ kulamūlaṃ, bahvannapānabhojanaṃ;
ทตฺวาน ยาจเก ทานํ, ปูรยิตฺวาน มานสํ;
Datvāna yācake dānaṃ, pūrayitvāna mānasaṃ;
อุสโภว อาฬกํ เภตฺวา, ปโตฺต สโมฺพธิมุตฺตมํฯ
Usabhova āḷakaṃ bhetvā, patto sambodhimuttamaṃ.
๓.
3.
ธมฺมจกฺกํ ปวเตฺตเนฺต, กสฺสเป โลกนายเก;
Dhammacakkaṃ pavattente, kassape lokanāyake;
วีสโกฎิสหสฺสานํ, ปฐมาภิสมโย อหุฯ
Vīsakoṭisahassānaṃ, paṭhamābhisamayo ahu.
๔.
4.
จตุมาสํ ยทา พุโทฺธ, โลเก จรติ จาริกํ;
Catumāsaṃ yadā buddho, loke carati cārikaṃ;
ทสโกฎิสหสฺสานํ, ทุติยาภิสมโย อหุฯ
Dasakoṭisahassānaṃ, dutiyābhisamayo ahu.
๕.
5.
ยมกํ วิกุพฺพนํ กตฺวา, ญาณธาตุํ ปกิตฺตยิ;
Yamakaṃ vikubbanaṃ katvā, ñāṇadhātuṃ pakittayi;
ปญฺจโกฎิสหสฺสานํ, ตติยาภิสมโย อหุฯ
Pañcakoṭisahassānaṃ, tatiyābhisamayo ahu.
๖.
6.
สุธมฺมา เทวปุเร รเมฺม, ตตฺถ ธมฺมํ ปกิตฺตยิ;
Sudhammā devapure ramme, tattha dhammaṃ pakittayi;
ตีณิโกฎิสหสฺสานํ, เทวานํ โพธยี ชิโนฯ
Tīṇikoṭisahassānaṃ, devānaṃ bodhayī jino.
๗.
7.
นรเทวสฺส ยกฺขสฺส, อปเร ธมฺมเทสเน;
Naradevassa yakkhassa, apare dhammadesane;
เอเตสานํ อภิสมยา, คณนาโต อสงฺขิยาฯ
Etesānaṃ abhisamayā, gaṇanāto asaṅkhiyā.
๘.
8.
ตสฺสาปิ เทวเทวสฺส, เอโก อาสิ สมาคโม;
Tassāpi devadevassa, eko āsi samāgamo;
ขีณาสวานํ วิมลานํ, สนฺตจิตฺตาน ตาทินํฯ
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ.
๙.
9.
วีสภิกฺขุสหสฺสานํ, ตทา อาสิ สมาคโม;
Vīsabhikkhusahassānaṃ, tadā āsi samāgamo;
อติกฺกนฺตภวนฺตานํ, หิริสีเลน ตาทินํฯ
Atikkantabhavantānaṃ, hirisīlena tādinaṃ.
๑๐.
10.
อหํ ตทา มาณวโก, โชติปาโลติ วิสฺสุโต;
Ahaṃ tadā māṇavako, jotipāloti vissuto;
อชฺฌายโก มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทาน ปารคูฯ
Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū.
๑๑.
11.
ลกฺขเณ อิติหาเส จ, สธเมฺม ปารมิํ คโต;
Lakkhaṇe itihāse ca, sadhamme pāramiṃ gato;
ภูมนฺตลิกฺขกุสโล, กตวิโชฺช อนาวโยฯ
Bhūmantalikkhakusalo, katavijjo anāvayo.
๑๒.
12.
กสฺสปสฺส ภควโต, ฆฎิกาโร นามุปฎฺฐาโก;
Kassapassa bhagavato, ghaṭikāro nāmupaṭṭhāko;
สคารโว สปฺปติโสฺส, นิพฺพุโต ตติเย ผเลฯ
Sagāravo sappatisso, nibbuto tatiye phale.
๑๓.
13.
อาทาย มํ ฆฎีกาโร, อุปคญฺฉิ กสฺสปํ ชินํ;
Ādāya maṃ ghaṭīkāro, upagañchi kassapaṃ jinaṃ;
ตสฺส ธมฺมํ สุณิตฺวาน, ปพฺพชิํ ตสฺส สนฺติเกฯ
Tassa dhammaṃ suṇitvāna, pabbajiṃ tassa santike.
๑๔.
14.
อารทฺธวีริโย หุตฺวา, วตฺตาวเตฺตสุ โกวิโท;
Āraddhavīriyo hutvā, vattāvattesu kovido;
น กฺวจิ ปริหายามิ, ปูเรสิํ ชินสาสนํฯ
Na kvaci parihāyāmi, pūresiṃ jinasāsanaṃ.
๑๕.
15.
ยาวตา พุทฺธภณิตํ, นวงฺคํ ชินสาสนํ;
Yāvatā buddhabhaṇitaṃ, navaṅgaṃ jinasāsanaṃ;
สพฺพํ ปริยาปุณิตฺวาน, โสภยิํ ชินสาสนํฯ
Sabbaṃ pariyāpuṇitvāna, sobhayiṃ jinasāsanaṃ.
๑๖.
16.
มม อจฺฉริยํ ทิสฺวา, โสปิ พุโทฺธ วิยากริ;
Mama acchariyaṃ disvā, sopi buddho viyākari;
‘‘อิมมฺหิ ภทฺทเก กเปฺป, อยํ พุโทฺธ ภวิสฺสติฯ
‘‘Imamhi bhaddake kappe, ayaṃ buddho bhavissati.
๑๗.
17.
‘‘อหุ กปิลวฺหยา รมฺมา, นิกฺขมิตฺวา ตถาคโต;
‘‘Ahu kapilavhayā rammā, nikkhamitvā tathāgato;
ปธานํ ปทหิตฺวาน, กตฺวา ทุกฺกรการิกํฯ
Padhānaṃ padahitvāna, katvā dukkarakārikaṃ.
๑๘.
18.
‘‘อชปาลรุกฺขมูเล, นิสีทิตฺวา ตถาคโต;
‘‘Ajapālarukkhamūle, nisīditvā tathāgato;
ตตฺถ ปายาสํ ปคฺคยฺห, เนรญฺชรมุเปหิติฯ
Tattha pāyāsaṃ paggayha, nerañjaramupehiti.
๑๙.
19.
‘‘เนรญฺชราย ตีรมฺหิ, ปายาสํ ปริภุญฺชิย;
‘‘Nerañjarāya tīramhi, pāyāsaṃ paribhuñjiya;
ปฎิยตฺตวรมเคฺคน, โพธิมูลมุเปหิติฯ
Paṭiyattavaramaggena, bodhimūlamupehiti.
๒๐.
20.
‘‘ตโต ปทกฺขิณํ กตฺวา, โพธิมณฺฑํ อนุตฺตโร;
‘‘Tato padakkhiṇaṃ katvā, bodhimaṇḍaṃ anuttaro;
ปลฺลเงฺกน นิสีทิตฺวา, พุชฺฌิสฺสติ มหายโสฯ
Pallaṅkena nisīditvā, bujjhissati mahāyaso.
๒๑.
21.
‘‘อิมสฺส ชนิกา มาตา, มายา นาม ภวิสฺสติ;
‘‘Imassa janikā mātā, māyā nāma bhavissati;
ปิตา สุโทฺธทโน นาม, อยํ เหสฺสติ โคตโมฯ
Pitā suddhodano nāma, ayaṃ hessati gotamo.
๒๒.
22.
‘‘อนาสวา วีตราคา, สนฺตจิตฺตา สมาหิตา;
‘‘Anāsavā vītarāgā, santacittā samāhitā;
โกลิโต อุปติโสฺส จ, อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวกา;
Kolito upatisso ca, aggā hessanti sāvakā;
อานโนฺท นามุปฎฺฐาโก, อุปฎฺฐิสฺสติมํ ชินํฯ
Ānando nāmupaṭṭhāko, upaṭṭhissatimaṃ jinaṃ.
๒๓.
23.
‘‘เขมา อุปฺปลวณฺณา จ, อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวิกา;
‘‘Khemā uppalavaṇṇā ca, aggā hessanti sāvikā;
อนาสวา สนฺตจิตฺตา, วีตราคา สมาหิตา;
Anāsavā santacittā, vītarāgā samāhitā;
โพธิ ตสฺส ภควโต, อสฺสโตฺถติ ปวุจฺจติฯ
Bodhi tassa bhagavato, assatthoti pavuccati.
๒๔.
24.
‘‘จิโตฺต หตฺถาฬวโก จ, อคฺคา เหสฺสนฺตุปฎฺฐกา;
‘‘Citto hatthāḷavako ca, aggā hessantupaṭṭhakā;
นนฺทมาตา จ อุตฺตรา, อคฺคา เหสฺสนฺตุปฎฺฐิกา’’ฯ
Nandamātā ca uttarā, aggā hessantupaṭṭhikā’’.
๒๕.
25.
อิทํ สุตฺวาน วจนํ, อสฺสมสฺส มเหสิโน;
Idaṃ sutvāna vacanaṃ, assamassa mahesino;
อาโมทิตา นรมรู, พุทฺธพีชํ กิร อยํฯ
Āmoditā naramarū, buddhabījaṃ kira ayaṃ.
๒๖.
26.
อุกฺกุฎฺฐิสทฺทา ปวตฺตนฺติ, อโปฺผเฎนฺติ หสนฺติ จ;
Ukkuṭṭhisaddā pavattanti, apphoṭenti hasanti ca;
กตญฺชลี นมสฺสนฺติ, ทสสหสฺสี สเทวกาฯ
Katañjalī namassanti, dasasahassī sadevakā.
๒๗.
27.
‘‘ยทิมสฺส โลกนาถสฺส, วิรชฺฌิสฺสาม สาสนํ;
‘‘Yadimassa lokanāthassa, virajjhissāma sāsanaṃ;
อนาคตมฺหิ อทฺธาเน, เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํฯ
Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ.
๒๘.
28.
‘‘ยถา มนุสฺสา นทิํ ตรนฺตา, ปฎิติตฺถํ วิรชฺฌิย;
‘‘Yathā manussā nadiṃ tarantā, paṭititthaṃ virajjhiya;
เหฎฺฐา ติเตฺถ คเหตฺวาน, อุตฺตรนฺติ มหานทิํฯ
Heṭṭhā titthe gahetvāna, uttaranti mahānadiṃ.
๒๙.
29.
‘‘เอวเมว มยํ สเพฺพ, ยทิ มุญฺจามิมํ ชินํ;
‘‘Evameva mayaṃ sabbe, yadi muñcāmimaṃ jinaṃ;
อนาคตมฺหิ อทฺธาเน, เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ’’ฯ
Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ’’.
๓๐.
30.
ตสฺสาปิ วจนํ สุตฺวา, ภิโยฺย จิตฺตํ ปสาทยิํ;
Tassāpi vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ;
อุตฺตริํ วตมธิฎฺฐาสิํ, ทสปารมิปูริยาฯ
Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ, dasapāramipūriyā.
๓๑.
31.
เอวมหํ สํสริตฺวา, ปริวเชฺชโนฺต อนาจรํ;
Evamahaṃ saṃsaritvā, parivajjento anācaraṃ;
ทุกฺกรญฺจ กตํ มยฺหํ, โพธิยาเยว การณาฯ
Dukkarañca kataṃ mayhaṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
๓๒.
32.
นครํ พาราณสี นาม, กิกี นามาสิ ขตฺติโย;
Nagaraṃ bārāṇasī nāma, kikī nāmāsi khattiyo;
วสเต ตตฺถ นคเร, สมฺพุทฺธสฺส มหากุลํฯ
Vasate tattha nagare, sambuddhassa mahākulaṃ.
๓๓.
33.
พฺราหฺมโณ พฺรหฺมทโตฺตว, อาสิ พุทฺธสฺส โส ปิตา;
Brāhmaṇo brahmadattova, āsi buddhassa so pitā;
ธนวตี นาม ชนิกา, กสฺสปสฺส มเหสิโนฯ
Dhanavatī nāma janikā, kassapassa mahesino.
๓๔.
34.
ทุเว วสฺสสหสฺสานิ, อคารํ อชฺฌ โส วสิ;
Duve vassasahassāni, agāraṃ ajjha so vasi;
หํโส ยโส สิรินโนฺท, ตโย ปาสาทมุตฺตมาฯ
Haṃso yaso sirinando, tayo pāsādamuttamā.
๓๕.
35.
ติโสฬสสหสฺสานิ, นาริโย สมลงฺกตา;
Tisoḷasasahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
สุนนฺทา นาม สา นารี, วิชิตเสโน นาม อตฺรโชฯ
Sunandā nāma sā nārī, vijitaseno nāma atrajo.
๓๖.
36.
นิมิเตฺต จตุโร ทิสฺวา, ปาสาเทนาภินิกฺขมิ;
Nimitte caturo disvā, pāsādenābhinikkhami;
สตฺตาหํ ปธานจารํ, อจรี ปุริสุตฺตโมฯ
Sattāhaṃ padhānacāraṃ, acarī purisuttamo.
๓๗.
37.
พฺรหฺมุนา ยาจิโต สโนฺต, กสฺสโป โลกนายโก;
Brahmunā yācito santo, kassapo lokanāyako;
วตฺติ จกฺกํ มหาวีโร, มิคทาเย นรุตฺตโมฯ
Vatti cakkaṃ mahāvīro, migadāye naruttamo.
๓๘.
38.
ติโสฺส จ ภารทฺวาโช จ, อเหสุํ อคฺคสาวกา;
Tisso ca bhāradvājo ca, ahesuṃ aggasāvakā;
สพฺพมิโตฺต นามุปฎฺฐาโก, กสฺสปสฺส มเหสิโนฯ
Sabbamitto nāmupaṭṭhāko, kassapassa mahesino.
๓๙.
39.
อนุฬา อุรุเวฬา จ, อเหสุํ อคฺคสาวิกา;
Anuḷā uruveḷā ca, ahesuṃ aggasāvikā;
โพธิ ตสฺส ภควโต, นิโคฺรโธติ ปวุจฺจติฯ
Bodhi tassa bhagavato, nigrodhoti pavuccati.
๔๐.
40.
สุมงฺคโล ฆฎิกาโร จ, อเหสุํ อคฺคุปฎฺฐกา;
Sumaṅgalo ghaṭikāro ca, ahesuṃ aggupaṭṭhakā;
๔๑.
41.
อุจฺจตฺตเนน โส พุโทฺธ, วีสติรตนุคฺคโต;
Uccattanena so buddho, vīsatiratanuggato;
วิชฺชุลฎฺฐีว อากาเส, จโนฺทว คหปูริโตฯ
Vijjulaṭṭhīva ākāse, candova gahapūrito.
๔๒.
42.
วีสติวสฺสสหสฺสานิ , อายุ ตสฺส มเหสิโน;
Vīsativassasahassāni , āyu tassa mahesino;
ตาวตา ติฎฺฐมาโน โส, ตาเรสิ ชนตํ พหุํฯ
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
๔๓.
43.
ธมฺมตฬากํ มาปยิตฺวา, สีลํ ทตฺวา วิเลปนํ;
Dhammataḷākaṃ māpayitvā, sīlaṃ datvā vilepanaṃ;
ธมฺมทุสฺสํ นิวาเสตฺวา, ธมฺมมาลํ วิภชฺชิยฯ
Dhammadussaṃ nivāsetvā, dhammamālaṃ vibhajjiya.
๔๔.
44.
ธมฺมวิมลมาทาสํ, ฐปยิตฺวา มหาชเน;
Dhammavimalamādāsaṃ, ṭhapayitvā mahājane;
เกจิ นิพฺพานํ ปเตฺถนฺตา, ปสฺสนฺตุ เม อลงฺกรํฯ
Keci nibbānaṃ patthentā, passantu me alaṅkaraṃ.
๔๕.
45.
สีลกญฺจุกํ ทตฺวาน, ฌานกวจวมฺมิตํ;
Sīlakañcukaṃ datvāna, jhānakavacavammitaṃ;
ธมฺมจมฺมํ ปารุปิตฺวา, ทตฺวา สนฺนาหมุตฺตมํฯ
Dhammacammaṃ pārupitvā, datvā sannāhamuttamaṃ.
๔๖.
46.
สติผลกํ ทตฺวาน, ติขิณญาณกุนฺติมํ;
Satiphalakaṃ datvāna, tikhiṇañāṇakuntimaṃ;
ธมฺมขคฺควรํ ทตฺวา, สีลสํสคฺคมทฺทนํฯ
Dhammakhaggavaraṃ datvā, sīlasaṃsaggamaddanaṃ.
๔๗.
47.
เตวิชฺชาภูสนํ ทตฺวาน, อาเวฬํ จตุโร ผเล;
Tevijjābhūsanaṃ datvāna, āveḷaṃ caturo phale;
ฉฬภิญฺญาภรณํ ทตฺวา, ธมฺมปุปฺผปิฬนฺธนํฯ
Chaḷabhiññābharaṇaṃ datvā, dhammapupphapiḷandhanaṃ.
๔๘.
48.
สทฺธมฺมปณฺฑรจฺฉตฺตํ, ทตฺวา ปาปนิวารณํ;
Saddhammapaṇḍaracchattaṃ, datvā pāpanivāraṇaṃ;
มาปยิตฺวาภยํ ปุปฺผํ, นิพฺพุโต โส สสาวโกฯ
Māpayitvābhayaṃ pupphaṃ, nibbuto so sasāvako.
๔๙.
49.
เอโส หิ สมฺมาสมฺพุโทฺธ, อปฺปเมโยฺย ทุราสโท;
Eso hi sammāsambuddho, appameyyo durāsado;
เอโส หิ ธมฺมรตโน, สฺวากฺขาโต เอหิปสฺสิโกฯ
Eso hi dhammaratano, svākkhāto ehipassiko.
๕๐.
50.
เอโส หิ สงฺฆรตโน, สุปฺปฎิปโนฺน อนุตฺตโร;
Eso hi saṅgharatano, suppaṭipanno anuttaro;
สพฺพํ ตมนฺตรหิตํ, นนุ ริตฺตา สพฺพสงฺขาราฯ
Sabbaṃ tamantarahitaṃ, nanu rittā sabbasaṅkhārā.
๕๑.
51.
มหากสฺสโป ชิโน สตฺถา, เสตพฺยารามมฺหิ นิพฺพุโต;
Mahākassapo jino satthā, setabyārāmamhi nibbuto;
ตเตฺถวสฺส ชินถูโป, โยชนุเพฺพธมุคฺคโตติฯ
Tatthevassa jinathūpo, yojanubbedhamuggatoti.
กสฺสปสฺส ภควโต วํโส จตุวีสติโมฯ
Kassapassa bhagavato vaṃso catuvīsatimo.
Footnotes:
Related texts:
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / สุตฺตปิฎก (อฎฺฐกถา) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ขุทฺทกนิกาย (อฎฺฐกถา) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / พุทฺธวํส-อฎฺฐกถา • Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā / ๒๖. กสฺสปพุทฺธวํสวณฺณนา • 26. Kassapabuddhavaṃsavaṇṇanā
