| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / д̇хаммабад̣̇а-адтагат̇аа • Dhammapada-aṭṭhakathā |
11. ж̇арааваг̇г̇о
11. Jarāvaggo
1. висаакааяа сахааяигаанам̣ вад̇т̇у
1. Visākhāya sahāyikānaṃ vatthu
го ну хаасо гимаананд̣̇од̇и имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ сад̇т̇аа ж̇зд̇аванз вихаранд̇о висаакааяа сахааяигааяо аараб̣бха гат̇зси.
Konu hāso kimānandoti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto visākhāya sahāyikāyo ārabbha kathesi.
саавад̇т̇ияам̣ гира бан̃жасад̇аа гулабуд̇д̇аа ‘‘звам̣ имаа аббамаад̣̇авихааринияо бхависсанд̇ий’’д̇и ад̇д̇ано ад̇д̇ано бхарияааяо висаакам̣ махааубаасигам̣ самбадижчаабзсум̣. д̇аа уяяаанам̣ ваа вихаарам̣ ваа г̇ажчанд̇ияо д̇ааяа сад̣̇д̇хим̣язва г̇ажчанд̇и. д̇аа згасмим̣ гаалз ‘‘сад̇д̇аахам̣ сураачан̣о бхависсад̇ий’’д̇и чан̣з сан̇гхудтз ад̇д̇ано ад̇д̇ано саамигаанам̣ сурам̣ бадияаад̣̇зсум̣. д̇з сад̇д̇аахам̣ сураачан̣ам̣ гийл̣ид̇ваа адтамз д̣̇ивасз гамманд̇абхзрияаа нигканд̇ааяа гамманд̇з аг̇амам̣су. д̇ааби ид̇т̇ияо ‘‘маяам̣ саамигаанам̣ саммукаа сурам̣ баад̇ум̣ на лабхимхаа, авасзсаа сураа жа ад̇т̇и, ид̣̇ам̣ яат̇аа д̇з на ж̇аананд̇и, д̇ат̇аа бивиссаамаа’’д̇и висаакааяа санд̇игам̣ г̇анд̇ваа ‘‘ижчаама, аяяз, уяяаанам̣ д̣̇адту’’нд̇и вад̇ваа ‘‘саад̇ху, аммаа, д̇зна хи гад̇д̇аб̣б̣агижжаани гад̇ваа нигкамат̇аа’’д̇и вуд̇д̇з д̇ааяа сад̣̇д̇хим̣ г̇анд̇ваа бадижчаннаагаарзна сурам̣ нийхараабзд̇ваа уяяаанз бивид̇ваа мад̇д̇аа вижарим̣су. висаакааби ‘‘аяуд̇д̇ам̣ имаахи гад̇ам̣, ид̣̇аани мам̣ ‘саман̣асса г̇од̇амасса саавигаа висаакаа сурам̣ бивид̇ваа вижарад̇ий’д̇и д̇ид̇т̇ияааби г̇арахиссанд̇ий’’д̇и жинд̇зд̇ваа д̇аа ид̇т̇ияо ааха – ‘‘аммаа аяуд̇д̇ам̣ во гад̇ам̣, мамаби аяасо уббаад̣̇ид̇о, саамигааби во гуж̇жхиссанд̇и, ид̣̇аани гим̣ гариссат̇аа’’д̇и. г̇илаанаалаяам̣ д̣̇ассаяиссаама, аяязд̇и. д̇зна хи бан̃н̃ааяиссат̇а сагзна гаммзнаад̇и. д̇аа г̇зхам̣ г̇анд̇ваа г̇илаанаалаяам̣ гарим̣су. ат̇а д̇аасам̣ саамигаа ‘‘ид̇т̇аннаамаа жа ид̇т̇аннаамаа жа гаха’’нд̇и бужчид̇ваа ‘‘г̇илаанаа’’д̇и суд̇ваа ‘‘ад̣̇д̇хаа зд̇аахи авасзсасураа бийд̇аа бхависсанд̇ий’’д̇и саллагкзд̇ваа д̇аа бот̇зд̇ваа анаяаб̣яасанам̣ баабзсум̣. д̇аа абарасмимби чан̣аваарз д̇ат̇зва сурам̣ бивид̇угаамаа висаакам̣ убасан̇гамид̇ваа, ‘‘аяяз, уяяаанам̣ но нзхий’’д̇и вад̇ваа ‘‘буб̣б̣зби мз д̇умхзхи аяасо уббаад̣̇ид̇о, г̇ажчат̇а, на во ахам̣ нзссаамий’’д̇и д̇ааяа бадигкид̇д̇аа ‘‘ид̣̇аани звам̣ на гариссаамаа’’д̇и самманд̇аяид̇ваа буна д̇ам̣ убасан̇гамид̇ваа аахам̣су, ‘‘аяяз , б̣уд̣̇д̇хабууж̇ам̣ гаад̇угаамаамхаа, вихаарам̣ но нзхий’’д̇и. ид̣̇аани аммаа яуж̇ж̇ад̇и, г̇ажчат̇а, бариважчам̣ гарот̇аад̇и. д̇аа жан̇годагзхи г̇анд̇хамаалаад̣̇ийни г̇аахаабзд̇ваа сураабун̣н̣з мудтиваарагз хад̇т̇зхи оламб̣зд̇ваа махаабадз баарубид̇ваа висаакам̣ убасан̇гамид̇ваа д̇ааяа сад̣̇д̇хим̣ вихаарам̣ бависамаанаа згаманд̇ам̣ г̇анд̇ваа мудтиваарагзхзва сурам̣ бивид̇ваа ваарагз чад̣д̣зд̇ваа д̇хаммасабхааяам̣ сад̇т̇у бурад̇о нисийд̣̇им̣су .
Sāvatthiyaṃ kira pañcasatā kulaputtā ‘‘evaṃ imā appamādavihāriniyo bhavissantī’’ti attano attano bhariyāyo visākhaṃ mahāupāsikaṃ sampaṭicchāpesuṃ. Tā uyyānaṃ vā vihāraṃ vā gacchantiyo tāya saddhiṃyeva gacchanti. Tā ekasmiṃ kāle ‘‘sattāhaṃ surāchaṇo bhavissatī’’ti chaṇe saṅghuṭṭhe attano attano sāmikānaṃ suraṃ paṭiyādesuṃ. Te sattāhaṃ surāchaṇaṃ kīḷitvā aṭṭhame divase kammantabheriyā nikkhantāya kammante agamaṃsu. Tāpi itthiyo ‘‘mayaṃ sāmikānaṃ sammukhā suraṃ pātuṃ na labhimhā, avasesā surā ca atthi, idaṃ yathā te na jānanti, tathā pivissāmā’’ti visākhāya santikaṃ gantvā ‘‘icchāma, ayye, uyyānaṃ daṭṭhu’’nti vatvā ‘‘sādhu, ammā, tena hi kattabbakiccāni katvā nikkhamathā’’ti vutte tāya saddhiṃ gantvā paṭicchannākārena suraṃ nīharāpetvā uyyāne pivitvā mattā vicariṃsu. Visākhāpi ‘‘ayuttaṃ imāhi kataṃ, idāni maṃ ‘samaṇassa gotamassa sāvikā visākhā suraṃ pivitvā vicaratī’ti titthiyāpi garahissantī’’ti cintetvā tā itthiyo āha – ‘‘ammā ayuttaṃ vo kataṃ, mamapi ayaso uppādito, sāmikāpi vo kujjhissanti, idāni kiṃ karissathā’’ti. Gilānālayaṃ dassayissāma, ayyeti. Tena hi paññāyissatha sakena kammenāti. Tā gehaṃ gantvā gilānālayaṃ kariṃsu. Atha tāsaṃ sāmikā ‘‘itthannāmā ca itthannāmā ca kaha’’nti pucchitvā ‘‘gilānā’’ti sutvā ‘‘addhā etāhi avasesasurā pītā bhavissantī’’ti sallakkhetvā tā pothetvā anayabyasanaṃ pāpesuṃ. Tā aparasmimpi chaṇavāre tatheva suraṃ pivitukāmā visākhaṃ upasaṅkamitvā, ‘‘ayye, uyyānaṃ no nehī’’ti vatvā ‘‘pubbepi me tumhehi ayaso uppādito, gacchatha, na vo ahaṃ nessāmī’’ti tāya paṭikkhittā ‘‘idāni evaṃ na karissāmā’’ti sammantayitvā puna taṃ upasaṅkamitvā āhaṃsu, ‘‘ayye , buddhapūjaṃ kātukāmāmhā, vihāraṃ no nehī’’ti. Idāni ammā yujjati, gacchatha, parivacchaṃ karothāti. Tā caṅkoṭakehi gandhamālādīni gāhāpetvā surāpuṇṇe muṭṭhivārake hatthehi olambetvā mahāpaṭe pārupitvā visākhaṃ upasaṅkamitvā tāya saddhiṃ vihāraṃ pavisamānā ekamantaṃ gantvā muṭṭhivārakeheva suraṃ pivitvā vārake chaḍḍetvā dhammasabhāyaṃ satthu purato nisīdiṃsu .
висаакаа ‘‘имаасам̣, бханд̇з, д̇хаммам̣ гат̇зт̇аа’’д̇и ааха. д̇ааби мад̣̇авзг̇зна гамбамаанасарийраа ‘‘ижжаама, г̇ааяаамаа’’д̇и жид̇д̇ам̣ уббаад̣̇зсум̣. ат̇згаа маарагааяигаа д̣̇звад̇аа ‘‘имаасам̣ сарийрз ад̇химужжид̇ваа саман̣асса г̇од̇амасса бурад̇о виббагаарам̣ д̣̇ассзссаамий’’д̇и жинд̇зд̇ваа д̇аасам̣ сарийрз ад̇химужжи. д̇аасу згажжаа сад̇т̇у бурад̇о баан̣им̣ бахарид̇ваа хасид̇ум̣, згажжаа нажжид̇ум̣ аарабхим̣су. сад̇т̇аа ‘‘гим̣ ид̣̇а’’нд̇и ааваж̇ж̇знд̇о д̇ам̣ гааран̣ам̣ н̃ад̇ваа ‘‘на ид̣̇аани маарагааяигаанам̣ од̇аарам̣ лабхид̇ум̣ д̣̇ассаами. на хи маяаа зд̇д̇агам̣ гаалам̣ баарамияо буурзнд̇зна маарагааяигаанам̣ од̇ааралаабхад̇т̇ааяа буурид̇аа’’д̇и д̇аа сам̣взж̇зд̇ум̣ бхамугаломад̇о расмияо виссаж̇ж̇зси, д̇аавад̣̇зва анд̇хагаарад̇имисаа ахоси. д̇аа бхийд̇аа ахзсум̣ маран̣абхаяад̇аж̇ж̇ид̇аа. д̇зна д̇аасам̣ гужчияам̣ сураа ж̇ийри. сад̇т̇аа нисиннабаллан̇гз анд̇арахид̇о синзрумуд̣̇д̇хани тад̇ваа ун̣н̣ааломад̇о расмим̣ виссаж̇ж̇зси, д̇ан̇кан̣ам̣язва жанд̣̇асахассуг̇г̇аманам̣ вияа ахоси. ат̇а сад̇т̇аа д̇аа ид̇т̇ияо ааманд̇зд̇ваа ‘‘д̇умхзхи мама санд̇игам̣ ааг̇ажчамаанаахи бамад̇д̇аахи ааг̇анд̇ум̣ на ваддад̇и. д̇умхааган̃хи бамаад̣̇знзва маарагааяигаа д̣̇звад̇аа од̇аарам̣ лабхид̇ваа д̇умхз хасаад̣̇ийнам̣ агаран̣адтаанз хасаад̣̇ийни гаараабзси, ид̣̇аани д̇умхзхи рааг̇аад̣̇ийнам̣ аг̇г̇ийнам̣ ниб̣б̣аабанад̇т̇ааяа уссаахам̣ гаад̇ум̣ ваддад̇ий’’д̇и вад̇ваа имам̣ г̇аат̇амааха –
Visākhā ‘‘imāsaṃ, bhante, dhammaṃ kathethā’’ti āha. Tāpi madavegena kampamānasarīrā ‘‘iccāma, gāyāmā’’ti cittaṃ uppādesuṃ. Athekā mārakāyikā devatā ‘‘imāsaṃ sarīre adhimuccitvā samaṇassa gotamassa purato vippakāraṃ dassessāmī’’ti cintetvā tāsaṃ sarīre adhimucci. Tāsu ekaccā satthu purato pāṇiṃ paharitvā hasituṃ, ekaccā naccituṃ ārabhiṃsu. Satthā ‘‘kiṃ ida’’nti āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā ‘‘na idāni mārakāyikānaṃ otāraṃ labhituṃ dassāmi. Na hi mayā ettakaṃ kālaṃ pāramiyo pūrentena mārakāyikānaṃ otāralābhatthāya pūritā’’ti tā saṃvejetuṃ bhamukalomato rasmiyo vissajjesi, tāvadeva andhakāratimisā ahosi. Tā bhītā ahesuṃ maraṇabhayatajjitā. Tena tāsaṃ kucchiyaṃ surā jīri. Satthā nisinnapallaṅke antarahito sinerumuddhani ṭhatvā uṇṇālomato rasmiṃ vissajjesi, taṅkhaṇaṃyeva candasahassuggamanaṃ viya ahosi. Atha satthā tā itthiyo āmantetvā ‘‘tumhehi mama santikaṃ āgacchamānāhi pamattāhi āgantuṃ na vaṭṭati. Tumhākañhi pamādeneva mārakāyikā devatā otāraṃ labhitvā tumhe hasādīnaṃ akaraṇaṭṭhāne hasādīni kārāpesi, idāni tumhehi rāgādīnaṃ aggīnaṃ nibbāpanatthāya ussāhaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti vatvā imaṃ gāthamāha –
146.
146.
‘‘го ну хаасо гимаананд̣̇о, нижжам̣ баж̇ж̇алид̇з сад̇и;
‘‘Ko nu hāso kimānando, niccaṃ pajjalite sati;
анд̇хагаарзна онад̣̇д̇хаа, бад̣̇ийбам̣ на г̇авзсат̇аа’’д̇и.
Andhakārena onaddhā, padīpaṃ na gavesathā’’ti.
д̇ад̇т̇а аананд̣̇од̇и д̇удти. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – имасмим̣ логасанниваасз рааг̇аад̣̇ийхи згаад̣̇асахи аг̇г̇ийхи нижжам̣ баж̇ж̇алид̇з сад̇и го ну д̇умхаагам̣ хаасо ваа д̇удти ваа? нану зса агад̇д̇аб̣б̣аруубоязва. адтавад̇т̇угзна хи авиж̇ж̇аанд̇хагаарзна онад̣̇д̇хаа д̇умхз д̇ассзва анд̇хагаарасса вид̇хаманад̇т̇ааяа гим̣ гааран̣аа н̃аан̣аббад̣̇ийбам̣ на г̇авзсат̇а на гарот̇аад̇и.
Tattha ānandoti tuṭṭhi. Idaṃ vuttaṃ hoti – imasmiṃ lokasannivāse rāgādīhi ekādasahi aggīhi niccaṃ pajjalite sati ko nu tumhākaṃ hāso vā tuṭṭhi vā? Nanu esa akattabbarūpoyeva. Aṭṭhavatthukena hi avijjāndhakārena onaddhā tumhe tasseva andhakārassa vidhamanatthāya kiṃ kāraṇā ñāṇappadīpaṃ na gavesatha na karothāti.
д̣̇зсанаавасаанз бан̃жасад̇ааби д̇аа ид̇т̇ияо сод̇аабад̇д̇ипалз бад̇идтахим̣су.
Desanāvasāne pañcasatāpi tā itthiyo sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu.
сад̇т̇аа д̇аасам̣ ажаласад̣̇д̇хааяа бад̇идтид̇абхаавам̣ н̃ад̇ваа синзрумад̇т̇агаа од̇арид̇ваа б̣уд̣̇д̇хаасанз нисийд̣̇и. ат̇а нам̣ висаакаа ааха – ‘‘бханд̇з, сураа наамзсаа баабигаа. зваруубаа хи наама имаа ид̇т̇ияо д̇умхаад̣̇исасса б̣уд̣̇д̇хасса бурад̇о нисийд̣̇ид̇ваа ирияаабат̇амад̇д̇амби сан̣таабзд̇ум̣ асаггонд̇ияо удтааяа баан̣им̣ бахарид̇ваа хасанаг̇ийд̇анажжаад̣̇ийни аарабхим̣суу’’д̇и. сад̇т̇аа ‘‘аама, висаакз, баабигаа зва зсаа сураа наама. зд̇ан̃хи ниссааяа анзгз сад̇д̇аа анаяаб̣яасанам̣ бад̇д̇аа’’д̇и вад̇ваа ‘‘гад̣̇аа банзсаа, бханд̇з, уббаннаа’’д̇и вуд̇д̇з д̇ассаа уббад̇д̇им̣ вид̇т̇аарзна гат̇зд̇ум̣ ад̇ийд̇ам̣ аахарид̇ваа гумбхаж̇аад̇агам̣ (ж̇аа. 1.16.33 аад̣̇аяо) гат̇зсийд̇и.
Satthā tāsaṃ acalasaddhāya patiṭṭhitabhāvaṃ ñatvā sinerumatthakā otaritvā buddhāsane nisīdi. Atha naṃ visākhā āha – ‘‘bhante, surā nāmesā pāpikā. Evarūpā hi nāma imā itthiyo tumhādisassa buddhassa purato nisīditvā iriyāpathamattampi saṇṭhāpetuṃ asakkontiyo uṭṭhāya pāṇiṃ paharitvā hasanagītanaccādīni ārabhiṃsū’’ti. Satthā ‘‘āma, visākhe, pāpikā eva esā surā nāma. Etañhi nissāya aneke sattā anayabyasanaṃ pattā’’ti vatvā ‘‘kadā panesā, bhante, uppannā’’ti vutte tassā uppattiṃ vitthārena kathetuṃ atītaṃ āharitvā kumbhajātakaṃ (jā. 1.16.33 ādayo) kathesīti.
висаакааяа сахааяигаанам̣ вад̇т̇у батамам̣.
Visākhāya sahāyikānaṃ vatthu paṭhamaṃ.
2. сиримаавад̇т̇у
2. Sirimāvatthu
басса жид̇д̇агад̇анд̇и имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ сад̇т̇аа взл̣уванз вихаранд̇о сиримам̣ аараб̣бха гат̇зси.
Passacittakatanti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto sirimaṃ ārabbha kathesi.
саа гира рааж̇аг̇ахз абхируубаа г̇ан̣игаа. згасмим̣ бана анд̇овассз суманасздтибуд̇д̇асса бхарияааяа бун̣н̣агасздтисса д̇хийд̇ааяа уд̇д̇арааяа наама убаасигааяа абараж̇жхид̇ваа д̇ам̣ басаад̣̇зд̇угаамаа д̇ассаа г̇зхз бхигкусан̇гхзна сад̣̇д̇хим̣ гад̇абхад̇д̇агижжам̣ сад̇т̇аарам̣ камаабзд̇ваа д̇ам̣ д̣̇ивасам̣ д̣̇асаб̣аласса бхад̇д̇аанумод̣̇анам̣ суд̇ваа –
Sā kira rājagahe abhirūpā gaṇikā. Ekasmiṃ pana antovasse sumanaseṭṭhiputtassa bhariyāya puṇṇakaseṭṭhissa dhītāya uttarāya nāma upāsikāya aparajjhitvā taṃ pasādetukāmā tassā gehe bhikkhusaṅghena saddhiṃ katabhattakiccaṃ satthāraṃ khamāpetvā taṃ divasaṃ dasabalassa bhattānumodanaṃ sutvā –
‘‘аггод̇хзна ж̇инз год̇хам̣, асаад̇хум̣ саад̇хунаа ж̇инз;
‘‘Akkodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine;
ж̇инз гад̣̇арияам̣ д̣̇аанзна, сажжзнаалигаваад̣̇ина’’нд̇и. (ж̇аа. 1.2.2; д̇ха. ба. 223) –
Jine kadariyaṃ dānena, saccenālikavādina’’nti. (jā. 1.2.2; dha. pa. 223) –
г̇аат̇аабарияосаанз сод̇аабад̇д̇ипалам̣ баабун̣и. аяамзд̇т̇а сан̇кзбо, вид̇т̇аарагат̇аа бана год̇хаваг̇г̇з анумод̣̇анаг̇аат̇ааван̣н̣анааяамзва аавибхависсад̇и. звам̣ сод̇аабад̇д̇ипалам̣ бад̇д̇аа бана сиримаа д̣̇асаб̣алам̣ ниманд̇зд̇ваа бунад̣̇ивасз махаад̣̇аанам̣ д̣̇ад̇ваа сан̇гхасса адтагабхад̇д̇ам̣ ниб̣ад̣̇д̇хам̣ д̣̇аабзси. аад̣̇ид̇о бадтааяа ниб̣ад̣̇д̇хам̣ адта бхигкуу г̇зхам̣ г̇ажчанд̇и. ‘‘саббим̣ г̇ан̣хат̇а, кийрам̣ г̇ан̣хат̇аа’’д̇иаад̣̇ийни вад̇ваа д̇зсам̣ бад̇д̇з буурзд̇и. згзна лад̣̇д̇хам̣ д̇ин̣н̣амби жад̇уннамби баход̇и. д̣̇звасигам̣ сол̣асагахаабан̣абариб̣б̣аязна бин̣д̣абаад̇о д̣̇ийяад̇и. ат̇згад̣̇ивасам̣ зго бхигку д̇ассаа г̇зхз адтагабхад̇д̇ам̣ бхун̃ж̇ид̇ваа д̇ияож̇анамад̇т̇агз згам̣ вихаарам̣ аг̇амааси. ат̇а нам̣ сааяам̣ т̇зрубадтаанз нисиннам̣ бужчим̣су – ‘‘аавусо, гахам̣ бхигкам̣ г̇ахзд̇ваа ааг̇ад̇осий’’д̇и. сиримааяа адтагабхад̇д̇ам̣ мз бхуд̇д̇анд̇и. манаабам̣ гад̇ваа д̣̇зд̇и, аавусод̇и. ‘‘на саггаа д̇ассаа бхад̇д̇ам̣ ван̣н̣зд̇ум̣, ад̇ивияа бан̣ийд̇ам̣ гад̇ваа д̣̇зд̇и, згзна лад̣̇д̇хам̣ д̇ин̣н̣амби жад̇уннамби баход̇и, д̇ассаа бана д̣̇зяяад̇хаммад̇оби д̣̇ассанамзва уд̇д̇арид̇арам̣. саа хи ид̇т̇ий зваруубаа жа зваруубаа жаа’’д̇и д̇ассаа г̇ун̣з ван̣н̣зси.
Gāthāpariyosāne sotāpattiphalaṃ pāpuṇi. Ayamettha saṅkhepo, vitthārakathā pana kodhavagge anumodanagāthāvaṇṇanāyameva āvibhavissati. Evaṃ sotāpattiphalaṃ pattā pana sirimā dasabalaṃ nimantetvā punadivase mahādānaṃ datvā saṅghassa aṭṭhakabhattaṃ nibaddhaṃ dāpesi. Ādito paṭṭhāya nibaddhaṃ aṭṭha bhikkhū gehaṃ gacchanti. ‘‘Sappiṃ gaṇhatha, khīraṃ gaṇhathā’’tiādīni vatvā tesaṃ patte pūreti. Ekena laddhaṃ tiṇṇampi catunnampi pahoti. Devasikaṃ soḷasakahāpaṇaparibbayena piṇḍapāto dīyati. Athekadivasaṃ eko bhikkhu tassā gehe aṭṭhakabhattaṃ bhuñjitvā tiyojanamatthake ekaṃ vihāraṃ agamāsi. Atha naṃ sāyaṃ therupaṭṭhāne nisinnaṃ pucchiṃsu – ‘‘āvuso, kahaṃ bhikkhaṃ gahetvā āgatosī’’ti. Sirimāya aṭṭhakabhattaṃ me bhuttanti. Manāpaṃ katvā deti, āvusoti. ‘‘Na sakkā tassā bhattaṃ vaṇṇetuṃ, ativiya paṇītaṃ katvā deti, ekena laddhaṃ tiṇṇampi catunnampi pahoti, tassā pana deyyadhammatopi dassanameva uttaritaraṃ. Sā hi itthī evarūpā ca evarūpā cā’’ti tassā guṇe vaṇṇesi.
ат̇зго бхигку д̇ассаа г̇ун̣агат̇ам̣ суд̇ваа ад̣̇ассанзнзва синзхам̣ уббаад̣̇зд̇ваа ‘‘маяаа г̇анд̇ваа д̇ам̣ д̣̇адтум̣ ваддад̇ий’’д̇и ад̇д̇ано вассаг̇г̇ам̣ гат̇зд̇ваа д̇ам̣ бхигкум̣ тид̇игам̣ бужчид̇ваа ‘‘свз, аавусо, д̇асмим̣ г̇зхз д̇вам̣ сан̇гхад̇т̇зро худ̇ваа адтагабхад̇д̇ам̣ лабхиссасий’’д̇и суд̇ваа д̇ан̇кан̣ан̃н̃зва бад̇д̇ажийварам̣ аад̣̇ааяа багганд̇оби баад̇ова арун̣з уг̇г̇ад̇з салаагаг̇г̇ам̣ бависид̇ваа тид̇о сан̇гхад̇т̇зро худ̇ваа д̇ассаа г̇зхз адтагабхад̇д̇ам̣ лабхи. яо бана бхигку хияяо бхун̃ж̇ид̇ваа баггаами, д̇асса г̇ад̇авзлааяамзва ассаа сарийрз рог̇о уббаж̇ж̇и. д̇асмаа саа аабхаран̣аани омун̃жид̇ваа нибаж̇ж̇и. ат̇ассаа д̣̇аасияо адтагабхад̇д̇ам̣ лабхид̇ваа ааг̇ад̇з бхигкуу д̣̇исваа аарожзсум̣. саа сахад̇т̇аа бад̇д̇з г̇ахзд̇ваа нисийд̣̇аабзд̇ум̣ ваа баривисид̇ум̣ ваа асаггонд̇ий д̣̇аасияо аан̣аабзси – ‘‘аммаа бад̇д̇з г̇ахзд̇ваа, аяяз, нисийд̣̇аабзд̇ваа яааг̇ум̣ бааязд̇ваа каж̇ж̇агам̣ д̣̇ад̇ваа бхад̇д̇авзлааяа бад̇д̇з буурзд̇ваа д̣̇зт̇аа’’д̇и. д̇аа ‘‘саад̇ху, аяяз’’д̇и бхигкуу бавзсзд̇ваа яааг̇ум̣ бааязд̇ваа каж̇ж̇агам̣ д̣̇ад̇ваа бхад̇д̇авзлааяа бхад̇д̇асса бад̇д̇з буурзд̇ваа д̇ассаа аарожаяим̣су. саа ‘‘мам̣ бариг̇г̇ахзд̇ваа нзт̇а, аяяз, ванд̣̇иссаамий’’д̇и вад̇ваа д̇аахи бариг̇г̇ахзд̇ваа бхигкуунам̣ санд̇игам̣ нийд̇аа взд̇хамаанзна сарийрзна бхигкуу ванд̣̇и. со бхигку д̇ам̣ ологзд̇ваа жинд̇зси – ‘‘г̇илаанааяа д̇аава зваруубаа аяам̣ зд̇иссаа руубасобхаа, арог̇агаалз бана саб̣б̣аабхаран̣абадиман̣д̣ид̇ааяа имиссаа гийд̣̇исий руубасамбад̇д̇ий’’д̇и. ат̇асса анзгавассагодисаннижид̇о гилзсо самуд̣̇аажари, со ан̃н̃аан̣ий худ̇ваа бхад̇д̇ам̣ бхун̃ж̇ид̇ум̣ асаггонд̇о бад̇д̇амаад̣̇ааяа вихаарам̣ г̇анд̇ваа бад̇д̇ам̣ бид̇хааяа згаманд̇з табзд̇ваа жийварам̣ бад̇т̇арид̇ваа нибаж̇ж̇и.
Atheko bhikkhu tassā guṇakathaṃ sutvā adassaneneva sinehaṃ uppādetvā ‘‘mayā gantvā taṃ daṭṭhuṃ vaṭṭatī’’ti attano vassaggaṃ kathetvā taṃ bhikkhuṃ ṭhitikaṃ pucchitvā ‘‘sve, āvuso, tasmiṃ gehe tvaṃ saṅghatthero hutvā aṭṭhakabhattaṃ labhissasī’’ti sutvā taṅkhaṇaññeva pattacīvaraṃ ādāya pakkantopi pātova aruṇe uggate salākaggaṃ pavisitvā ṭhito saṅghatthero hutvā tassā gehe aṭṭhakabhattaṃ labhi. Yo pana bhikkhu hiyyo bhuñjitvā pakkāmi, tassa gatavelāyameva assā sarīre rogo uppajji. Tasmā sā ābharaṇāni omuñcitvā nipajji. Athassā dāsiyo aṭṭhakabhattaṃ labhitvā āgate bhikkhū disvā ārocesuṃ. Sā sahatthā patte gahetvā nisīdāpetuṃ vā parivisituṃ vā asakkontī dāsiyo āṇāpesi – ‘‘ammā patte gahetvā, ayye, nisīdāpetvā yāguṃ pāyetvā khajjakaṃ datvā bhattavelāya patte pūretvā dethā’’ti. Tā ‘‘sādhu, ayye’’ti bhikkhū pavesetvā yāguṃ pāyetvā khajjakaṃ datvā bhattavelāya bhattassa patte pūretvā tassā ārocayiṃsu. Sā ‘‘maṃ pariggahetvā netha, ayye, vandissāmī’’ti vatvā tāhi pariggahetvā bhikkhūnaṃ santikaṃ nītā vedhamānena sarīrena bhikkhū vandi. So bhikkhu taṃ oloketvā cintesi – ‘‘gilānāya tāva evarūpā ayaṃ etissā rūpasobhā, arogakāle pana sabbābharaṇapaṭimaṇḍitāya imissā kīdisī rūpasampattī’’ti. Athassa anekavassakoṭisannicito kileso samudācari, so aññāṇī hutvā bhattaṃ bhuñjituṃ asakkonto pattamādāya vihāraṃ gantvā pattaṃ pidhāya ekamante ṭhapetvā cīvaraṃ pattharitvā nipajji.
ат̇а нам̣ зго сахааяаго бхигку яаажанд̇оби бхож̇зд̇ум̣ наасагки. со чиннабхад̇д̇о ахоси. д̇ам̣ д̣̇ивасамзва сааяанхасамаяз сиримаа гааламагааси. рааж̇аа сад̇т̇у саасанам̣ бзсзси – ‘‘бханд̇з, ж̇ийвагасса ганидтабхаг̇иний, сиримаа, гааламагаасий’’д̇и. сад̇т̇аа д̇ам̣ суд̇ваа ран̃н̃о саасанам̣ бахин̣и ‘‘сиримааяа жхаабанагижжам̣ над̇т̇и, аамагасусаанз д̇ам̣ яат̇аа гаагасунакаад̣̇аяо на каад̣̇анд̇и, д̇ат̇аа нибаж̇ж̇аабзд̇ваа рагкаабзт̇аа’’д̇и. рааж̇ааби д̇ат̇аа агааси. бадибаадияаа д̇аяо д̣̇ивасаа ад̇игганд̇аа, жад̇уд̇т̇з д̣̇ивасз сарийрам̣ уд̣̇д̇хумааяи, навахи ван̣амукзхи бул̣аваа баг̇гхарим̣су , сагаласарийрам̣ бхиннам̣ саалибхад̇д̇ажаади вияа ахоси. рааж̇аа наг̇арз бхзрим̣ жараабзси – ‘‘табзд̇ваа г̇зхарагкагз д̣̇аарагз сиримааяа д̣̇ассанад̇т̇ам̣ анааг̇ажчанд̇аанам̣ адта гахаабан̣аани д̣̇ан̣д̣о’’д̇и. сад̇т̇у санд̇и ган̃жа бзсзси – ‘‘б̣уд̣̇д̇хаббамуко гира бхигкусан̇гхо сиримааяа д̣̇ассанад̇т̇ам̣ ааг̇ажчад̇уу’’д̇и. сад̇т̇аа бхигкуунам̣ аарожзси – ‘‘сиримааяа д̣̇ассанад̇т̇ам̣ г̇амиссаамаа’’д̇и. соби д̣̇ахарабхигку жад̇д̇ааро д̣̇ивасз гассажи важанам̣ аг̇г̇ахзд̇ваа чиннабхад̇д̇ова нибаж̇ж̇и. бад̇д̇з бхад̇д̇ам̣ бууд̇игам̣ ж̇аад̇ам̣, бад̇д̇з малам̣ удтахи. ат̇а нам̣ со сахааяаго бхигку убасан̇гамид̇ваа, ‘‘аавусо, сад̇т̇аа сиримааяа д̣̇ассанад̇т̇ам̣ г̇ажчад̇ий’’д̇и ааха. со д̇ат̇аа чаад̇аж̇жхад̇д̇оби ‘‘сиримаа’’д̇и вуд̇д̇абад̣̇зязва сахасаа удтахид̇ваа ‘‘гим̣ бхан̣асий’’д̇и ааха. ‘‘сад̇т̇аа сиримам̣ д̣̇адтум̣ г̇ажчад̇и, д̇вамби г̇амиссасий’’д̇и вуд̇д̇з, ‘‘аама, г̇амиссаамий’’д̇и бхад̇д̇ам̣ чад̣д̣зд̇ваа бад̇д̇ам̣ д̇ховид̇ваа т̇авигааяа багкибид̇ваа бхигкусан̇гхзна сад̣̇д̇хим̣ аг̇амааси. сад̇т̇аа бхигкусан̇гхабаривуд̇о згабассз адтааси, бхигкунисан̇гхоби рааж̇абарисааби убаасагабарисааби убаасигаабарисааби згзгабассз адтам̣су .
Atha naṃ eko sahāyako bhikkhu yācantopi bhojetuṃ nāsakkhi. So chinnabhatto ahosi. Taṃ divasameva sāyanhasamaye sirimā kālamakāsi. Rājā satthu sāsanaṃ pesesi – ‘‘bhante, jīvakassa kaniṭṭhabhaginī, sirimā, kālamakāsī’’ti. Satthā taṃ sutvā rañño sāsanaṃ pahiṇi ‘‘sirimāya jhāpanakiccaṃ natthi, āmakasusāne taṃ yathā kākasunakhādayo na khādanti, tathā nipajjāpetvā rakkhāpethā’’ti. Rājāpi tathā akāsi. Paṭipāṭiyā tayo divasā atikkantā, catutthe divase sarīraṃ uddhumāyi, navahi vaṇamukhehi puḷavā pagghariṃsu , sakalasarīraṃ bhinnaṃ sālibhattacāṭi viya ahosi. Rājā nagare bheriṃ carāpesi – ‘‘ṭhapetvā geharakkhake dārake sirimāya dassanatthaṃ anāgacchantānaṃ aṭṭha kahāpaṇāni daṇḍo’’ti. Satthu santi kañca pesesi – ‘‘buddhappamukho kira bhikkhusaṅgho sirimāya dassanatthaṃ āgacchatū’’ti. Satthā bhikkhūnaṃ ārocesi – ‘‘sirimāya dassanatthaṃ gamissāmā’’ti. Sopi daharabhikkhu cattāro divase kassaci vacanaṃ aggahetvā chinnabhattova nipajji. Patte bhattaṃ pūtikaṃ jātaṃ, patte malaṃ uṭṭhahi. Atha naṃ so sahāyako bhikkhu upasaṅkamitvā, ‘‘āvuso, satthā sirimāya dassanatthaṃ gacchatī’’ti āha. So tathā chātajjhattopi ‘‘sirimā’’ti vuttapadeyeva sahasā uṭṭhahitvā ‘‘kiṃ bhaṇasī’’ti āha. ‘‘Satthā sirimaṃ daṭṭhuṃ gacchati, tvampi gamissasī’’ti vutte, ‘‘āma, gamissāmī’’ti bhattaṃ chaḍḍetvā pattaṃ dhovitvā thavikāya pakkhipitvā bhikkhusaṅghena saddhiṃ agamāsi. Satthā bhikkhusaṅghaparivuto ekapasse aṭṭhāsi, bhikkhunisaṅghopi rājaparisāpi upāsakaparisāpi upāsikāparisāpi ekekapasse aṭṭhaṃsu .
сад̇т̇аа рааж̇аанам̣ бужчи – ‘‘гаа зсаа, махаарааж̇о’’д̇и. бханд̇з, ж̇ийвагасса бхаг̇иний, сиримаа, наамаад̇и. сиримаа, зсаад̇и. аама, бханд̇зд̇и. д̇зна хи наг̇арз бхзрим̣ жараабзхи ‘‘сахассам̣ д̣̇ад̇ваа сиримам̣ г̇ан̣ханд̇уу’’д̇и. рааж̇аа д̇ат̇аа гаарзси. згоби ‘ха’нд̇и ваа ‘ху’нд̇и ваа вад̣̇анд̇о наама наахоси. рааж̇аа сад̇т̇у аарожзси – ‘‘на г̇ан̣ханд̇и, бханд̇з’’д̇и. д̇зна хи, махаарааж̇а, аг̇гхам̣ охаарзхийд̇и. рааж̇аа ‘‘бан̃жасад̇аани д̣̇ад̇ваа г̇ан̣ханд̇уу’’д̇и бхзрим̣ жараабзд̇ваа ган̃жи г̇ан̣ханагам̣ ад̣̇исваа ‘‘ад̣дхад̇зяяаани сад̇аани, д̣̇вз сад̇аани, сад̇ам̣, бан̣н̣аасам̣, бан̃жавийсад̇и гахаабан̣з, д̣̇аса гахаабан̣з, бан̃жа гахаабан̣з, згам̣ гахаабан̣ам̣ ад̣дхам̣, баад̣̇ам̣, маасагам̣, гааган̣игам̣ д̣̇ад̇ваа сиримам̣ г̇ан̣ханд̇уу’’д̇и бхзрим̣ жараабзси. гожи д̇ам̣ на ижчи. ‘‘муд̇хааби г̇ан̣ханд̇уу’’д̇и бхзрим̣ жараабзси. ‘ха’нд̇и ваа ‘ху’нд̇и ваа вад̣̇анд̇о наама наахоси. рааж̇аа ‘‘муд̇хааби, бханд̇з, г̇ан̣ханд̇о наама над̇т̇ий’’д̇и ааха. сад̇т̇аа ‘‘бассат̇а, бхигкавз, махааж̇анасса бияам̣ маад̇уг̇аамам̣, имасмим̣язва наг̇арз сахассам̣ д̣̇ад̇ваа буб̣б̣з згад̣̇ивасам̣ лабхим̣су, ид̣̇аани муд̇хаа г̇ан̣ханд̇оби над̇т̇и, зваруубам̣ наама руубам̣ каяаваяаббад̇д̇ам̣, бассат̇а, бхигкавз, аад̇урам̣ ад̇д̇абхаава’’нд̇и вад̇ваа имам̣ г̇аат̇амааха –
Satthā rājānaṃ pucchi – ‘‘kā esā, mahārājo’’ti. Bhante, jīvakassa bhaginī, sirimā, nāmāti. Sirimā, esāti. Āma, bhanteti. Tena hi nagare bheriṃ carāpehi ‘‘sahassaṃ datvā sirimaṃ gaṇhantū’’ti. Rājā tathā kāresi. Ekopi ‘ha’nti vā ‘hu’nti vā vadanto nāma nāhosi. Rājā satthu ārocesi – ‘‘na gaṇhanti, bhante’’ti. Tena hi, mahārāja, agghaṃ ohārehīti. Rājā ‘‘pañcasatāni datvā gaṇhantū’’ti bheriṃ carāpetvā kañci gaṇhanakaṃ adisvā ‘‘aḍḍhateyyāni satāni, dve satāni, sataṃ, paṇṇāsaṃ, pañcavīsati kahāpaṇe, dasa kahāpaṇe, pañca kahāpaṇe, ekaṃ kahāpaṇaṃ aḍḍhaṃ, pādaṃ, māsakaṃ, kākaṇikaṃ datvā sirimaṃ gaṇhantū’’ti bheriṃ carāpesi. Koci taṃ na icchi. ‘‘Mudhāpi gaṇhantū’’ti bheriṃ carāpesi. ‘Ha’nti vā ‘hu’nti vā vadanto nāma nāhosi. Rājā ‘‘mudhāpi, bhante, gaṇhanto nāma natthī’’ti āha. Satthā ‘‘passatha, bhikkhave, mahājanassa piyaṃ mātugāmaṃ, imasmiṃyeva nagare sahassaṃ datvā pubbe ekadivasaṃ labhiṃsu, idāni mudhā gaṇhantopi natthi, evarūpaṃ nāma rūpaṃ khayavayappattaṃ, passatha, bhikkhave, āturaṃ attabhāva’’nti vatvā imaṃ gāthamāha –
147.
147.
‘‘басса жид̇д̇агад̇ам̣ б̣имб̣ам̣, аругааяам̣ самуссид̇ам̣;
‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ;
аад̇урам̣ б̣ахусан̇габбам̣, яасса над̇т̇и д̇хувам̣ тид̇ий’’д̇и.
Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhitī’’ti.
д̇ад̇т̇а жид̇д̇агад̇анд̇и гад̇ажид̇д̇ам̣, вад̇т̇аабхаран̣амаалаалад̇д̇агаад̣̇ийхи вижид̇д̇анд̇и ад̇т̇о. б̣имб̣анд̇и д̣̇ийгхаад̣̇ияуд̇д̇адтаанзсу д̣̇ийгхаад̣̇ийхи ан̇г̇абажжан̇г̇зхи сан̣тид̇ам̣ ад̇д̇абхаавам̣. аругааяанд̇и наваннам̣ ван̣амукаанам̣ васзна арубхууд̇ам̣ гааяам̣. самуссид̇анд̇и д̇ийхи адтисад̇зхи самуссид̇ам̣. аад̇уранд̇и саб̣б̣агаалам̣ ирияаабат̇аад̣̇ийхи барихарид̇аб̣б̣ад̇ааяа нижжаг̇илаанам̣. б̣ахусан̇габбанд̇и махааж̇анзна б̣ахуд̇хаа сан̇габбид̇ам̣. яасса над̇т̇и д̇хувам̣ тид̇ийд̇и яасса д̇хувабхааво ваа тид̇ибхааво ваа над̇т̇и, зганд̇зна бхзд̣̇анавигиран̣авид̣̇д̇хам̣санад̇хаммамзвзд̇ам̣, имам̣ бассат̇аад̇и ад̇т̇о.
Tattha cittakatanti katacittaṃ, vatthābharaṇamālālattakādīhi vicittanti attho. Bimbanti dīghādiyuttaṭṭhānesu dīghādīhi aṅgapaccaṅgehi saṇṭhitaṃ attabhāvaṃ. Arukāyanti navannaṃ vaṇamukhānaṃ vasena arubhūtaṃ kāyaṃ. Samussitanti tīhi aṭṭhisatehi samussitaṃ. Āturanti sabbakālaṃ iriyāpathādīhi pariharitabbatāya niccagilānaṃ. Bahusaṅkappanti mahājanena bahudhā saṅkappitaṃ. Yassa natthi dhuvaṃ ṭhitīti yassa dhuvabhāvo vā ṭhitibhāvo vā natthi, ekantena bhedanavikiraṇaviddhaṃsanadhammamevetaṃ, imaṃ passathāti attho.
д̣̇зсанаавасаанз жад̇ураасийд̇ияаа баан̣асахассаанам̣ д̇хаммаабхисамаяо ахоси, соби бхигку сод̇аабад̇д̇ипалз бад̇идтахийд̇и.
Desanāvasāne caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi, sopi bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahīti.
сиримаавад̇т̇у д̣̇уд̇ияам̣.
Sirimāvatthu dutiyaṃ.
3. уд̇д̇араат̇зрийвад̇т̇у
3. Uttarātherīvatthu
бариж̇ин̣н̣амид̣̇анд̇и имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ сад̇т̇аа ж̇зд̇аванз вихаранд̇о уд̇д̇араат̇зрим̣ наама бхигкуним̣ аараб̣бха гат̇зси.
Parijiṇṇamidanti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto uttarātheriṃ nāma bhikkhuniṃ ārabbha kathesi.
т̇зрий гира вийсавассасад̇игаа ж̇аад̇ияаа бин̣д̣ааяа жарид̇ваа лад̣̇д̇хабин̣д̣абаад̇аа анд̇аравийт̇ияам̣ згам̣ бхигкум̣ д̣̇исваа бин̣д̣абаад̇зна аабужчид̇ваа д̇асса абадигкибид̇ваа г̇ан̣ханд̇асса саб̣б̣ам̣ д̣̇ад̇ваа нираахаараа ахоси. звам̣ д̣̇уд̇иязби д̇ад̇иязби д̣̇ивасз д̇ассзва бхигкуно д̇асмим̣язва таанз бхад̇д̇ам̣ д̣̇ад̇ваа нираахаараа ахоси, жад̇уд̇т̇з д̣̇ивасз бана бин̣д̣ааяа жаранд̇ий згасмим̣ самб̣аад̇хадтаанз сад̇т̇аарам̣ д̣̇исваа бадиггаманд̇ий оламб̣анд̇ам̣ ад̇д̇ано жийвараган̣н̣ам̣ аггамид̇ваа сан̣таад̇ум̣ асаггонд̇ий баривад̇д̇ид̇ваа бад̇и. сад̇т̇аа д̇ассаа санд̇игам̣ г̇анд̇ваа, ‘‘бхаг̇ини, бариж̇ин̣н̣о д̇з ад̇д̇абхааво на жирассзва бхиж̇ж̇иссад̇ий’’д̇и вад̇ваа имам̣ г̇аат̇амааха –
Therī kira vīsavassasatikā jātiyā piṇḍāya caritvā laddhapiṇḍapātā antaravīthiyaṃ ekaṃ bhikkhuṃ disvā piṇḍapātena āpucchitvā tassa apaṭikkhipitvā gaṇhantassa sabbaṃ datvā nirāhārā ahosi. Evaṃ dutiyepi tatiyepi divase tasseva bhikkhuno tasmiṃyeva ṭhāne bhattaṃ datvā nirāhārā ahosi, catutthe divase pana piṇḍāya carantī ekasmiṃ sambādhaṭṭhāne satthāraṃ disvā paṭikkamantī olambantaṃ attano cīvarakaṇṇaṃ akkamitvā saṇṭhātuṃ asakkontī parivattitvā pati. Satthā tassā santikaṃ gantvā, ‘‘bhagini, parijiṇṇo te attabhāvo na cirasseva bhijjissatī’’ti vatvā imaṃ gāthamāha –
148.
148.
‘‘бариж̇ин̣н̣амид̣̇ам̣ руубам̣, рог̇анийл̣ам̣ бабхан̇г̇урам̣;
‘‘Parijiṇṇamidaṃ rūpaṃ, roganīḷaṃ pabhaṅguraṃ;
бхиж̇ж̇ад̇и бууд̇исанд̣̇зхо, маран̣анд̇ан̃хи ж̇ийвид̇а’’нд̇и.
Bhijjati pūtisandeho, maraṇantañhi jīvita’’nti.
д̇ассад̇т̇о – бхаг̇ини ид̣̇ам̣ д̇ава сарийрасан̇каад̇ам̣ руубам̣ махаллагабхаавзна бариж̇ин̣н̣ам̣, д̇ан̃жа ко саб̣б̣арог̇аанам̣ ниваасадтаанадтзна рог̇анийл̣ам̣, яат̇аа ко бана д̇арун̣оби син̇г̇аало ‘‘ж̇арасин̇г̇аало’’д̇и вужжад̇и, д̇арун̣ааби г̇ал̣ожийлад̇аа ‘‘бууд̇илад̇аа’’д̇и вужжад̇и, звам̣ д̇ад̣̇ахуж̇аад̇ам̣ суван̣н̣аван̣н̣амби самаанам̣ нижжам̣ баг̇гхаран̣адтзна бууд̇ид̇ааяа бабхан̇г̇урам̣, со зса бууд̇иго самаано д̇ава д̣̇зхо бхиж̇ж̇ад̇и, на жирассзва бхиж̇ж̇иссад̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. гим̣ гааран̣аа? маран̣анд̇ан̃хи ж̇ийвид̇ам̣ яасмаа саб̣б̣асад̇д̇аанам̣ ж̇ийвид̇ам̣ маран̣абарияосаанамзваад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и.
Tassattho – bhagini idaṃ tava sarīrasaṅkhātaṃ rūpaṃ mahallakabhāvena parijiṇṇaṃ, tañca kho sabbarogānaṃ nivāsaṭṭhānaṭṭhena roganīḷaṃ, yathā kho pana taruṇopi siṅgālo ‘‘jarasiṅgālo’’ti vuccati, taruṇāpi gaḷocīlatā ‘‘pūtilatā’’ti vuccati, evaṃ tadahujātaṃ suvaṇṇavaṇṇampi samānaṃ niccaṃ paggharaṇaṭṭhena pūtitāya pabhaṅguraṃ, so esa pūtiko samāno tava deho bhijjati, na cirasseva bhijjissatīti veditabbo. Kiṃ kāraṇā? Maraṇantañhi jīvitaṃ yasmā sabbasattānaṃ jīvitaṃ maraṇapariyosānamevāti vuttaṃ hoti.
д̣̇зсанаавасаанз саа т̇зрий сод̇аабад̇д̇ипалам̣ бад̇д̇аа, махааж̇анассааби саад̇т̇игаа д̇хаммад̣̇зсанаа ахосийд̇и.
Desanāvasāne sā therī sotāpattiphalaṃ pattā, mahājanassāpi sātthikā dhammadesanā ahosīti.
уд̇д̇араат̇зрийвад̇т̇у д̇ад̇ияам̣.
Uttarātherīvatthu tatiyaṃ.
4. самб̣ахулаад̇химаанигабхигкувад̇т̇у
4. Sambahulaadhimānikabhikkhuvatthu
яаанимаанийд̇и имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ сад̇т̇аа ж̇зд̇аванз вихаранд̇о самб̣ахулз ад̇химаанигз бхигкуу аараб̣бха гат̇зси.
Yānimānīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto sambahule adhimānike bhikkhū ārabbha kathesi.
бан̃жасад̇аа гира бхигкуу сад̇т̇у санд̇игз гаммадтаанам̣ г̇ахзд̇ваа аран̃н̃ам̣ бависид̇ваа гхадзнд̇аа вааяаманд̇аа жхаанам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ваа ‘‘гилзсаанам̣ асамуд̣̇аажаарзна баб̣б̣аж̇ид̇агижжам̣ но нибпаннам̣, ад̇д̇анаа бадилад̣̇д̇хаг̇ун̣ам̣ сад̇т̇у аарожзссаамаа’’д̇и ааг̇амим̣су. сад̇т̇аа д̇зсам̣ б̣ахид̣̇ваарагодтагам̣ бад̇д̇агаалзязва аананд̣̇ад̇т̇зрам̣ ааха – ‘‘аананд̣̇а, зд̇зсам̣ бхигкуунам̣ бависид̇ваа маяаа д̣̇идтзна гаммам̣ над̇т̇и, аамагасусаанам̣ г̇анд̇ваа д̇ад̇о ааг̇анд̇ваа мам̣ бассанд̇уу’’д̇и. т̇зро г̇анд̇ваа д̇зсам̣ д̇амад̇т̇ам̣ аарожзси. д̇з ‘‘гим̣ амхаагам̣ аамагасусаанзнаа’’д̇и авад̇ваава ‘‘д̣̇ийгхад̣̇ассинаа б̣уд̣̇д̇хзна гааран̣ам̣ д̣̇идтам̣ бхависсад̇ий’’д̇и аамагасусаанам̣ г̇анд̇ваа д̇ад̇т̇а гун̣абаани бассанд̇аа згаахад̣̇вийхабад̇ид̇зсу гун̣абзсу аагхаад̇ам̣ бадилабхид̇ваа д̇ам̣ кан̣ам̣ бад̇ид̇зсу алласарийрзсу рааг̇ам̣ уббаад̣̇аяим̣су, д̇асмим̣ кан̣з ад̇д̇ано сагилзсабхаавам̣ ж̇ааним̣су. сад̇т̇аа г̇анд̇хагудияам̣ нисиннова обхаасам̣ парид̇ваа д̇зсам̣ бхигкуунам̣ саммукз гат̇знд̇о вияа ‘‘наббад̇ируубам̣ ну ко, бхигкавз, д̇умхаагам̣ зваруубам̣ адтисан̇гхаад̇ам̣ д̣̇исваа рааг̇арад̇им̣ уббаад̣̇зд̇у’’нд̇и вад̇ваа имам̣ г̇аат̇амааха –
Pañcasatā kira bhikkhū satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññaṃ pavisitvā ghaṭentā vāyamantā jhānaṃ nibbattetvā ‘‘kilesānaṃ asamudācārena pabbajitakiccaṃ no nipphannaṃ, attanā paṭiladdhaguṇaṃ satthu ārocessāmā’’ti āgamiṃsu. Satthā tesaṃ bahidvārakoṭṭhakaṃ pattakāleyeva ānandattheraṃ āha – ‘‘ānanda, etesaṃ bhikkhūnaṃ pavisitvā mayā diṭṭhena kammaṃ natthi, āmakasusānaṃ gantvā tato āgantvā maṃ passantū’’ti. Thero gantvā tesaṃ tamatthaṃ ārocesi. Te ‘‘kiṃ amhākaṃ āmakasusānenā’’ti avatvāva ‘‘dīghadassinā buddhena kāraṇaṃ diṭṭhaṃ bhavissatī’’ti āmakasusānaṃ gantvā tattha kuṇapāni passantā ekāhadvīhapatitesu kuṇapesu āghātaṃ paṭilabhitvā taṃ khaṇaṃ patitesu allasarīresu rāgaṃ uppādayiṃsu, tasmiṃ khaṇe attano sakilesabhāvaṃ jāniṃsu. Satthā gandhakuṭiyaṃ nisinnova obhāsaṃ pharitvā tesaṃ bhikkhūnaṃ sammukhe kathento viya ‘‘nappatirūpaṃ nu kho, bhikkhave, tumhākaṃ evarūpaṃ aṭṭhisaṅghātaṃ disvā rāgaratiṃ uppādetu’’nti vatvā imaṃ gāthamāha –
149.
149.
‘‘яаанимаани абад̇т̇аани, алааб̣уунзва саарад̣̇з;
‘‘Yānimāni apatthāni, alābūneva sārade;
гаабод̇агаани адтийни, д̇аани д̣̇исваана гаа рад̇ий’’д̇и.
Kāpotakāni aṭṭhīni, tāni disvāna kā ratī’’ti.
д̇ад̇т̇а абад̇т̇аанийд̇и чад̣д̣ид̇аани. саарад̣̇зд̇и сарад̣̇агаалз ваад̇аад̇абабахад̇аани д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а виббагин̣н̣аалааб̣ууни вияа. гаабод̇агаанийд̇и габод̇агаван̣н̣аани. д̇аани д̣̇исваанаад̇и д̇аани зваруубаани адтийни д̣̇исваа д̇умхаагам̣ гаа рад̇и, нану аббамад̇д̇агамби гаамарад̇им̣ гаад̇ум̣ на ваддад̇иязваад̇и ад̇т̇о.
Tattha apatthānīti chaḍḍitāni. Sāradeti saradakāle vātātapapahatāni tattha tattha vippakiṇṇaalābūni viya. Kāpotakānīti kapotakavaṇṇāni. Tāni disvānāti tāni evarūpāni aṭṭhīni disvā tumhākaṃ kā rati, nanu appamattakampi kāmaratiṃ kātuṃ na vaṭṭatiyevāti attho.
д̣̇зсанаавасаанз д̇з бхигкуу яат̇аатид̇аава арахад̇д̇ам̣ бад̇ваа бхаг̇аванд̇ам̣ абхид̇т̇авамаанаа ааг̇анд̇ваа ванд̣̇им̣сууд̇и.
Desanāvasāne te bhikkhū yathāṭhitāva arahattaṃ patvā bhagavantaṃ abhitthavamānā āgantvā vandiṃsūti.
самб̣ахулаад̇химаанигабхигкувад̇т̇у жад̇уд̇т̇ам̣.
Sambahulaadhimānikabhikkhuvatthu catutthaṃ.
5. ж̇анабад̣̇агаляаан̣ий руубананд̣̇аат̇зрийвад̇т̇у
5. Janapadakalyāṇī rūpanandātherīvatthu
адтийнам̣ наг̇арам̣ гад̇анд̇и имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ сад̇т̇аа ж̇зд̇аванз вихаранд̇о ж̇анабад̣̇агаляаан̣им̣ руубананд̣̇аат̇зрим̣ аараб̣бха гат̇зси.
Aṭṭhīnaṃnagaraṃ katanti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto janapadakalyāṇiṃ rūpanandātheriṃ ārabbha kathesi.
саа гира згад̣̇ивасам̣ жинд̇зси – ‘‘маяхам̣ ж̇здтабхаад̇иго раж̇ж̇асирим̣ бахааяа баб̣б̣аж̇ид̇ваа логз аг̇г̇абуг̇г̇ало б̣уд̣̇д̇хо ж̇аад̇о, буд̇д̇обисса раахулагумааро баб̣б̣аж̇ид̇о, бхад̇д̇ааби мз баб̣б̣аж̇ид̇о, маад̇ааби мз баб̣б̣аж̇ид̇аа, ахамби зд̇д̇агз н̃аад̇иж̇анз баб̣б̣аж̇ид̇з г̇зхз гим̣ гариссаами, баб̣б̣аж̇иссаамаа’’д̇и. саа бхигкунубассаяам̣ г̇анд̇ваа баб̣б̣аж̇и н̃аад̇исинзхзнзва, но сад̣̇д̇хааяа, абхируубад̇ааяа бана руубананд̣̇аад̇и бан̃н̃ааяи. ‘‘сад̇т̇аа гира ‘руубам̣ анижжам̣ д̣̇угкам̣ анад̇д̇аа, взд̣̇анаа… сан̃н̃аа… сан̇каараа… вин̃н̃аан̣ам̣ анижжам̣ д̣̇угкам̣ анад̇д̇аа’д̇и вад̣̇зд̇ий’’д̇и суд̇ваа саа звам̣ д̣̇ассанийяз баасаад̣̇игз мамаби руубз д̣̇осам̣ гат̇зяяаад̇и сад̇т̇у саммукийбхаавам̣ на г̇ажчад̇и. саавад̇т̇иваасино баад̇ова д̣̇аанам̣ д̣̇ад̇ваа самаад̣̇иннубосат̇аа суд̣̇д̇худ̇д̇араасан̇г̇аа г̇анд̇хамаалаад̣̇ихад̇т̇аа сааяанхасамаяз ж̇зд̇аванз саннибад̇ид̇ваа д̇хаммам̣ сун̣анд̇и. бхигкунисан̇гхоби сад̇т̇у д̇хаммад̣̇зсанааяа уббаннажчанд̣̇о вихаарам̣ г̇анд̇ваа д̇хаммам̣ сун̣аад̇и. д̇хаммам̣ суд̇ваа наг̇арам̣ бависанд̇о сад̇т̇у г̇ун̣агат̇ам̣ гат̇знд̇ова бависад̇и.
Sā kira ekadivasaṃ cintesi – ‘‘mayhaṃ jeṭṭhabhātiko rajjasiriṃ pahāya pabbajitvā loke aggapuggalo buddho jāto, puttopissa rāhulakumāro pabbajito, bhattāpi me pabbajito, mātāpi me pabbajitā, ahampi ettake ñātijane pabbajite gehe kiṃ karissāmi, pabbajissāmā’’ti. Sā bhikkhunupassayaṃ gantvā pabbaji ñātisineheneva, no saddhāya, abhirūpatāya pana rūpanandāti paññāyi. ‘‘Satthā kira ‘rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattā, vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattā’ti vadetī’’ti sutvā sā evaṃ dassanīye pāsādike mamapi rūpe dosaṃ katheyyāti satthu sammukhībhāvaṃ na gacchati. Sāvatthivāsino pātova dānaṃ datvā samādinnuposathā suddhuttarāsaṅgā gandhamālādihatthā sāyanhasamaye jetavane sannipatitvā dhammaṃ suṇanti. Bhikkhunisaṅghopi satthu dhammadesanāya uppannacchando vihāraṃ gantvā dhammaṃ suṇāti. Dhammaṃ sutvā nagaraṃ pavisanto satthu guṇakathaṃ kathentova pavisati.
жад̇уббамаан̣игз хи логасанниваасз аббагаава д̇з сад̇д̇аа, язсам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇ам̣ бассанд̇аанам̣ басаад̣̇о на уббаж̇ж̇ад̇и. руубаббамаан̣игааби хи д̇ат̇ааг̇ад̇асса лагкан̣аануб̣яан̃ж̇анабадиман̣д̣ид̇ам̣ суван̣н̣аван̣н̣ам̣ сарийрам̣ д̣̇исваа басийд̣̇анд̇и, гхосаббамаан̣игааби анзгаани ж̇аад̇исад̇аани ниссааяа бавад̇д̇ам̣ сад̇т̇у г̇ун̣агхосан̃жзва адтан̇г̇асаманнааг̇ад̇ам̣ д̇хаммад̣̇зсанаагхосан̃жа суд̇ваа басийд̣̇анд̇и, луукаббамаан̣игаабисса жийвараад̣̇илуукад̇ам̣ бадижжа басийд̣̇анд̇и, д̇хаммаббамаан̣игааби ‘‘зваруубам̣ д̣̇асаб̣аласса сийлам̣, зваруубо самаад̇хи, зваруубаа бан̃н̃аа, бхаг̇аваа сийлаад̣̇ийхи г̇ун̣зхи асамо аббадибуг̇г̇ало’’д̇и басийд̣̇анд̇и. д̇зсам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇асса г̇ун̣ам̣ гат̇знд̇аанам̣ мукам̣ наббаход̇и. руубананд̣̇аа бхигкунийнан̃жзва убаасигаанан̃жа санд̇игаа д̇ат̇ааг̇ад̇асса г̇ун̣агат̇ам̣ суд̇ваа жинд̇зси – ‘‘ад̇ивияа мз бхаад̇игасса ван̣н̣ам̣ гат̇знд̇иязва. згад̣̇ивасамби мз руубз д̣̇осам̣ гат̇знд̇о гид̇д̇агам̣ гат̇зссад̇и. яам̣нуунаахам̣ бхигкунийхи сад̣̇д̇хим̣ г̇анд̇ваа ад̇д̇аанам̣ ад̣̇ассзд̇ваава д̇ат̇ааг̇ад̇ам̣ бассид̇ваа д̇хаммамасса сун̣ид̇ваа ааг̇ажчзяяа’’нд̇и. саа ‘‘ахамби аж̇ж̇а д̇хаммассаванам̣ г̇амиссаамий’’д̇и бхигкунийнам̣ аарожзси.
Catuppamāṇike hi lokasannivāse appakāva te sattā, yesaṃ tathāgataṃ passantānaṃ pasādo na uppajjati. Rūpappamāṇikāpi hi tathāgatassa lakkhaṇānubyañjanapaṭimaṇḍitaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ sarīraṃ disvā pasīdanti, ghosappamāṇikāpi anekāni jātisatāni nissāya pavattaṃ satthu guṇaghosañceva aṭṭhaṅgasamannāgataṃ dhammadesanāghosañca sutvā pasīdanti, lūkhappamāṇikāpissa cīvarādilūkhataṃ paṭicca pasīdanti, dhammappamāṇikāpi ‘‘evarūpaṃ dasabalassa sīlaṃ, evarūpo samādhi, evarūpā paññā, bhagavā sīlādīhi guṇehi asamo appaṭipuggalo’’ti pasīdanti. Tesaṃ tathāgatassa guṇaṃ kathentānaṃ mukhaṃ nappahoti. Rūpanandā bhikkhunīnañceva upāsikānañca santikā tathāgatassa guṇakathaṃ sutvā cintesi – ‘‘ativiya me bhātikassa vaṇṇaṃ kathentiyeva. Ekadivasampi me rūpe dosaṃ kathento kittakaṃ kathessati. Yaṃnūnāhaṃ bhikkhunīhi saddhiṃ gantvā attānaṃ adassetvāva tathāgataṃ passitvā dhammamassa suṇitvā āgaccheyya’’nti. Sā ‘‘ahampi ajja dhammassavanaṃ gamissāmī’’ti bhikkhunīnaṃ ārocesi.
бхигкунияо ‘‘жирассам̣ вад̇а руубананд̣̇ааяа сад̇т̇у убадтаанам̣ г̇анд̇угаамад̇аа уббаннаа, аж̇ж̇а сад̇т̇аа имам̣ ниссааяа вижид̇рад̇хаммад̣̇зсанам̣ наанаанаяам̣ д̣̇зсзссад̇ий’’д̇и д̇удтамаанасаа д̇ам̣ аад̣̇ааяа нигкамим̣су. саа нигканд̇агаалад̇о бадтааяа ‘‘ахам̣ ад̇д̇аанам̣ нзва д̣̇ассзссаамий’’д̇и жинд̇зси. сад̇т̇аа ‘‘аж̇ж̇а руубананд̣̇аа маяхам̣ убадтаанам̣ ааг̇амиссад̇и, гийд̣̇исий ну ко д̇ассаа д̇хаммад̣̇зсанаа саббааяаа’’д̇и жинд̇зд̇ваа ‘‘руубаг̇аругаа зсаа ад̇д̇абхаавз б̣алавасинзхаа, ган̣дагзна ган̣дагуд̣̇д̇харан̣ам̣ вияа руубзнзвассаа руубамад̣̇аниммад̣̇анам̣ саббааяа’’нд̇и саннидтаанам̣ гад̇ваа д̇ассаа вихаарам̣ бависанасамаяз згам̣ бана абхируубам̣ ид̇т̇им̣ сол̣асавассуд̣̇д̣̇зсигам̣ рад̇д̇авад̇т̇анивад̇т̇ам̣ саб̣б̣аабхаран̣абадиман̣д̣ид̇ам̣ б̣ийж̇аним̣ г̇ахзд̇ваа ад̇д̇ано санд̇игз тад̇ваа б̣ийж̇аяамаанам̣ ид̣̇д̇хиб̣алзна абхиниммини. д̇ам̣ ко бана ид̇т̇им̣ сад̇т̇аа жзва бассад̇и руубананд̣̇аа жа. саа бхигкунийхи сад̣̇д̇хим̣ вихаарам̣ бависид̇ваа бхигкунийнам̣ бидтибассз тад̇ваа бан̃жабад̇идтид̇зна сад̇т̇аарам̣ ванд̣̇ид̇ваа бхигкунийнам̣ анд̇арз нисиннаа баад̣̇анд̇ад̇о бадтааяа сад̇т̇аарам̣ ологзнд̇ий лагкан̣авижид̇д̇ам̣ ануб̣яан̃ж̇анасамуж̇ж̇алам̣ б̣яаамаббабхаабаригкид̇д̇ам̣ сад̇т̇у сарийрам̣ д̣̇исваа бун̣н̣ажанд̣̇асассиригам̣ мукам̣ ологзнд̇ий самийбз тид̇ам̣ ид̇т̇ируубам̣ ад̣̇д̣̇аса . саа д̇ам̣ ологзд̇ваа ад̇д̇абхаавам̣ ологзнд̇ий суван̣н̣арааж̇ахам̣сияаа бурад̇о гаагийсад̣̇исам̣ ад̇д̇аанам̣ аваман̃н̃и. ид̣̇д̇химаяаруубам̣ д̣̇идтагаалад̇о бадтааязва хи д̇ассаа агкийни бхамим̣су. саа ‘‘ахо имиссаа гзсаа собханаа, ахо налаадам̣ собхана’’нд̇и саб̣б̣зсам̣ саарийраббад̣̇зсаанам̣ руубасирияаа самаагад̣дхид̇ажид̇д̇аа д̇асмим̣ руубз б̣алавасинзхаа ахоси.
Bhikkhuniyo ‘‘cirassaṃ vata rūpanandāya satthu upaṭṭhānaṃ gantukāmatā uppannā, ajja satthā imaṃ nissāya vicitradhammadesanaṃ nānānayaṃ desessatī’’ti tuṭṭhamānasā taṃ ādāya nikkhamiṃsu. Sā nikkhantakālato paṭṭhāya ‘‘ahaṃ attānaṃ neva dassessāmī’’ti cintesi. Satthā ‘‘ajja rūpanandā mayhaṃ upaṭṭhānaṃ āgamissati, kīdisī nu kho tassā dhammadesanā sappāyā’’ti cintetvā ‘‘rūpagarukā esā attabhāve balavasinehā, kaṇṭakena kaṇṭakuddharaṇaṃ viya rūpenevassā rūpamadanimmadanaṃ sappāya’’nti sanniṭṭhānaṃ katvā tassā vihāraṃ pavisanasamaye ekaṃ pana abhirūpaṃ itthiṃ soḷasavassuddesikaṃ rattavatthanivatthaṃ sabbābharaṇapaṭimaṇḍitaṃ bījaniṃ gahetvā attano santike ṭhatvā bījayamānaṃ iddhibalena abhinimmini. Taṃ kho pana itthiṃ satthā ceva passati rūpanandā ca. Sā bhikkhunīhi saddhiṃ vihāraṃ pavisitvā bhikkhunīnaṃ piṭṭhipasse ṭhatvā pañcapatiṭṭhitena satthāraṃ vanditvā bhikkhunīnaṃ antare nisinnā pādantato paṭṭhāya satthāraṃ olokentī lakkhaṇavicittaṃ anubyañjanasamujjalaṃ byāmappabhāparikkhittaṃ satthu sarīraṃ disvā puṇṇacandasassirikaṃ mukhaṃ olokentī samīpe ṭhitaṃ itthirūpaṃ addasa . Sā taṃ oloketvā attabhāvaṃ olokentī suvaṇṇarājahaṃsiyā purato kākīsadisaṃ attānaṃ avamaññi. Iddhimayarūpaṃ diṭṭhakālato paṭṭhāyeva hi tassā akkhīni bhamiṃsu. Sā ‘‘aho imissā kesā sobhanā, aho nalāṭaṃ sobhana’’nti sabbesaṃ sārīrappadesānaṃ rūpasiriyā samākaḍḍhitacittā tasmiṃ rūpe balavasinehā ahosi.
сад̇т̇аа д̇ассаа д̇ад̇т̇а абхирад̇им̣ н̃ад̇ваа д̇хаммам̣ д̣̇зсзнд̇ова д̇ам̣ руубам̣ сол̣асавассуд̣̇д̣̇зсигабхаавам̣ ад̇иггамид̇ваа вийсад̇ивассуд̣̇д̣̇зсигам̣ гад̇ваа д̣̇ассзси. руубананд̣̇аа ологзд̇ваа ‘‘на вад̇ид̣̇ам̣ руубам̣ буримасад̣̇иса’’нд̇и т̇огам̣ вирад̇д̇ажид̇д̇аа ахоси. сад̇т̇аа ануггамзнзва д̇ассаа ид̇т̇ияаа сагим̣ виж̇аад̇аван̣н̣ам̣ маж̇жхимид̇т̇иван̣н̣ам̣ ж̇арааж̇ин̣н̣амахаллигид̇т̇иван̣н̣ан̃жа д̣̇ассзси. сааби анубуб̣б̣знзва ‘‘ид̣̇амби анд̇арахид̇ам̣, ид̣̇амби анд̇арахид̇а’’нд̇и ж̇арааж̇ин̣н̣агаалз д̇ам̣ вираж̇ж̇амаанаа кан̣д̣ад̣̇анд̇им̣ балид̇асирам̣ обхаг̇г̇ам̣ г̇обаанасиван̇гам̣ д̣̇ан̣д̣абарааяан̣ам̣ бавзд̇хамаанам̣ д̣̇исваа ад̇ивияа вираж̇ж̇и. ат̇а сад̇т̇аа д̇ам̣ б̣яаад̇хинаа абхибхууд̇ам̣ гад̇ваа д̣̇ассзси. саа д̇ан̇кан̣ан̃н̃зва д̣̇ан̣д̣ан̃жа д̇аалаван̣дан̃жа чад̣д̣зд̇ваа махаавиравам̣ виравамаанаа бхуумияам̣ бад̇ид̇ваа сагз муд̇д̇агарийсз нимуг̇г̇аа абараабарам̣ баривад̇д̇и. руубананд̣̇аа д̇амби д̣̇исваа ад̇ивияа вираж̇ж̇и. сад̇т̇ааби д̇ассаа ид̇т̇ияаа маран̣ам̣ д̣̇ассзси. саа д̇ан̇кан̣ам̣язва уд̣̇д̇хумаад̇агабхаавам̣ аабаж̇ж̇и, навахи ван̣амукзхи буб̣б̣аваддияо жзва бул̣аваа жа баг̇гхарим̣су, гаагаад̣̇аяо саннибад̇ид̇ваа вилумбим̣су. руубананд̣̇ааби д̇ам̣ ологзд̇ваа ‘‘аяам̣ ид̇т̇ий имасмим̣язва таанз ж̇арам̣ бад̇д̇аа, б̣яаад̇хим̣ бад̇д̇аа, маран̣ам̣ бад̇д̇аа, имассааби мз ад̇д̇абхаавасса звамзва ж̇арааб̣яаад̇химаран̣аани ааг̇амиссанд̇ий’’д̇и ад̇д̇абхаавам̣ анижжад̇о басси. анижжад̇о д̣̇идтад̇д̇аа зва бана д̣̇угкад̇о анад̇д̇ад̇о д̣̇идтоязва ход̇и. ат̇ассаа д̇аяо бхаваа аад̣̇ид̇д̇аа г̇зхаа вияа г̇ийвааяа б̣ад̣̇д̇хагун̣абам̣ вияа жа убадтахим̣су, гаммадтаанаабхимукам̣ жид̇д̇ам̣ багканд̣̇и. сад̇т̇аа д̇ааяа анижжад̇о д̣̇идтабхаавам̣ н̃ад̇ваа ‘‘сагкиссад̇и ну ко саяамзва ад̇д̇ано бад̇идтам̣ гаад̇у’’нд̇и ологзнд̇о ‘‘на сагкиссад̇и, б̣ахид̣̇д̇хаа бажжаяам̣ лад̣̇д̇хум̣ ваддад̇ий’’д̇и жинд̇зд̇ваа д̇ассаа саббааяавасзна д̇хаммам̣ д̣̇зсзнд̇о ааха –
Satthā tassā tattha abhiratiṃ ñatvā dhammaṃ desentova taṃ rūpaṃ soḷasavassuddesikabhāvaṃ atikkamitvā vīsativassuddesikaṃ katvā dassesi. Rūpanandā oloketvā ‘‘na vatidaṃ rūpaṃ purimasadisa’’nti thokaṃ virattacittā ahosi. Satthā anukkameneva tassā itthiyā sakiṃ vijātavaṇṇaṃ majjhimitthivaṇṇaṃ jarājiṇṇamahallikitthivaṇṇañca dassesi. Sāpi anupubbeneva ‘‘idampi antarahitaṃ, idampi antarahita’’nti jarājiṇṇakāle taṃ virajjamānā khaṇḍadantiṃ palitasiraṃ obhaggaṃ gopānasivaṅkaṃ daṇḍaparāyaṇaṃ pavedhamānaṃ disvā ativiya virajji. Atha satthā taṃ byādhinā abhibhūtaṃ katvā dassesi. Sā taṅkhaṇaññeva daṇḍañca tālavaṇṭañca chaḍḍetvā mahāviravaṃ viravamānā bhūmiyaṃ patitvā sake muttakarīse nimuggā aparāparaṃ parivatti. Rūpanandā tampi disvā ativiya virajji. Satthāpi tassā itthiyā maraṇaṃ dassesi. Sā taṅkhaṇaṃyeva uddhumātakabhāvaṃ āpajji, navahi vaṇamukhehi pubbavaṭṭiyo ceva puḷavā ca pagghariṃsu, kākādayo sannipatitvā vilumpiṃsu. Rūpanandāpi taṃ oloketvā ‘‘ayaṃ itthī imasmiṃyeva ṭhāne jaraṃ pattā, byādhiṃ pattā, maraṇaṃ pattā, imassāpi me attabhāvassa evameva jarābyādhimaraṇāni āgamissantī’’ti attabhāvaṃ aniccato passi. Aniccato diṭṭhattā eva pana dukkhato anattato diṭṭhoyeva hoti. Athassā tayo bhavā ādittā gehā viya gīvāya baddhakuṇapaṃ viya ca upaṭṭhahiṃsu, kammaṭṭhānābhimukhaṃ cittaṃ pakkhandi. Satthā tāya aniccato diṭṭhabhāvaṃ ñatvā ‘‘sakkhissati nu kho sayameva attano patiṭṭhaṃ kātu’’nti olokento ‘‘na sakkhissati, bahiddhā paccayaṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ti cintetvā tassā sappāyavasena dhammaṃ desento āha –
‘‘аад̇урам̣ асужим̣ бууд̇им̣, басса нанд̣̇з самуссаяам̣;
‘‘Āturaṃ asuciṃ pūtiṃ, passa nande samussayaṃ;
уг̇гхаранд̇ам̣ баг̇гхаранд̇ам̣, б̣аалаанам̣ абхибад̇т̇ид̇ам̣.
Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhipatthitaṃ.
‘‘яат̇аа ид̣̇ам̣ д̇ат̇аа зд̇ам̣, яат̇аа зд̇ам̣ д̇ат̇аа ид̣̇ам̣;
‘‘Yathā idaṃ tathā etaṃ, yathā etaṃ tathā idaṃ;
д̇хаад̇уд̇о сун̃н̃ад̇о басса, маа логам̣ бунарааг̇ами;
Dhātuto suññato passa, mā lokaṃ punarāgami;
бхавз чанд̣̇ам̣ вирааж̇зд̇ваа, убасанд̇о жариссад̇ий’’д̇и. –
Bhave chandaṃ virājetvā, upasanto carissatī’’ti. –
ид̇т̇ам̣ суд̣̇ам̣ бхаг̇аваа нанд̣̇ам̣ бхигкуним̣ аараб̣бха имаа г̇аат̇ааяо абхаасид̇т̇аад̇и. нанд̣̇аа д̣̇зсанаанусаарзна н̃аан̣ам̣ бзсзд̇ваа сод̇аабад̇д̇ипалам̣ баабун̣и. ат̇ассаа убари д̇ин̣н̣ам̣ маг̇г̇апалаанам̣ вибассанаабариваасад̇т̇ааяа сун̃н̃ад̇аагаммадтаанам̣ гат̇зд̇ум̣, ‘‘нанд̣̇з, маа ‘имасмим̣ сарийрз сааро ад̇т̇ий’д̇и сан̃н̃ам̣ гари. аббамад̇д̇агоби хи зд̇т̇а сааро над̇т̇и, д̇ийн̣и адтисад̇аани уссаабзд̇ваа гад̇ам̣ адтинаг̇арамзд̇а’’нд̇и вад̇ваа имам̣ г̇аат̇амааха –
Itthaṃ sudaṃ bhagavā nandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha imā gāthāyo abhāsitthāti. Nandā desanānusārena ñāṇaṃ pesetvā sotāpattiphalaṃ pāpuṇi. Athassā upari tiṇṇaṃ maggaphalānaṃ vipassanāparivāsatthāya suññatākammaṭṭhānaṃ kathetuṃ, ‘‘nande, mā ‘imasmiṃ sarīre sāro atthī’ti saññaṃ kari. Appamattakopi hi ettha sāro natthi, tīṇi aṭṭhisatāni ussāpetvā kataṃ aṭṭhinagarameta’’nti vatvā imaṃ gāthamāha –
150.
150.
‘‘адтийнам̣ наг̇арам̣ гад̇ам̣, мам̣салохид̇алзбанам̣;
‘‘Aṭṭhīnaṃ nagaraṃ kataṃ, maṃsalohitalepanaṃ;
яад̇т̇а ж̇араа жа мажжу жа, маано магко жа охид̇о’’д̇и.
Yattha jarā ca maccu ca, māno makkho ca ohito’’ti.
д̇ассад̇т̇о – яат̇зва хи буб̣б̣ан̣н̣аабаран̣н̣аад̣̇ийнам̣ од̣̇аханад̇т̇ааяа гадтаани уссаабзд̇ваа валлийхи б̣анд̇хид̇ваа мад̇д̇игааяа вилимбзд̇ваа наг̇арасан̇каад̇ам̣ б̣ахид̣̇д̇хаа г̇зхам̣ гаронд̇и, звамид̣̇ам̣ аж̇жхад̇д̇игамби д̇ийн̣и адтисад̇аани уссаабзд̇ваа нхаарувинад̣̇д̇хам̣ мам̣салохид̇алзбанам̣ д̇ажабадижчаннам̣ ж̇ийран̣алагкан̣ааяа ж̇арааяа маран̣алагкан̣асса мажжуно аарохасамбад̣̇аад̣̇ийни бадижжа ман̃н̃аналагкан̣асса маанасса сугад̇агааран̣авинаасаналагкан̣асса магкасса жа од̣̇аханад̇т̇ааяа наг̇арам̣ гад̇ам̣. зваруубо зва хи зд̇т̇а гааяигажзд̇асиго ааб̣аад̇хо охид̇о, ид̇о уд̣̇д̇хам̣ гин̃жи г̇аяхуубаг̇ам̣ над̇т̇ийд̇и.
Tassattho – yatheva hi pubbaṇṇāparaṇṇādīnaṃ odahanatthāya kaṭṭhāni ussāpetvā vallīhi bandhitvā mattikāya vilimpetvā nagarasaṅkhātaṃ bahiddhā gehaṃ karonti, evamidaṃ ajjhattikampi tīṇi aṭṭhisatāni ussāpetvā nhāruvinaddhaṃ maṃsalohitalepanaṃ tacapaṭicchannaṃ jīraṇalakkhaṇāya jarāya maraṇalakkhaṇassa maccuno ārohasampadādīni paṭicca maññanalakkhaṇassa mānassa sukatakāraṇavināsanalakkhaṇassa makkhassa ca odahanatthāya nagaraṃ kataṃ. Evarūpo eva hi ettha kāyikacetasiko ābādho ohito, ito uddhaṃ kiñci gayhūpagaṃ natthīti.
д̣̇зсанаавасаанз саа т̇зрий арахад̇д̇ам̣ баабун̣и, махааж̇анассааби саад̇т̇игаа д̇хаммад̣̇зсанаа ахосийд̇и.
Desanāvasāne sā therī arahattaṃ pāpuṇi, mahājanassāpi sātthikā dhammadesanā ahosīti.
ж̇анабад̣̇агаляаан̣ий руубананд̣̇аат̇зрийвад̇т̇у бан̃жамам̣.
Janapadakalyāṇī rūpanandātherīvatthu pañcamaṃ.
6. маллигаад̣̇звийвад̇т̇у
6. Mallikādevīvatthu
ж̇ийранд̇и взд̇и имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ сад̇т̇аа ж̇зд̇аванз вихаранд̇о маллигам̣ д̣̇звим̣ аараб̣бха гат̇зси.
Jīrantiveti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto mallikaṃ deviṃ ārabbha kathesi.
саа гира згад̣̇ивасам̣ нхаанагодтагам̣ бавидтаа мукам̣ д̇ховид̇ваа онад̇асарийраа ж̇ан̇гхам̣ д̇ховид̇ум̣ аарабхи. д̇ааяа жа сад̣̇д̇хим̣язва бавидто зго валлабхасунако ад̇т̇и. со д̇ам̣ д̇ат̇аа онад̇ам̣ д̣̇исваа асад̣̇д̇хаммасант̇авам̣ гаад̇ум̣ аарабхи. саа пассам̣ саад̣̇ияанд̇ий адтааси. рааж̇ааби убарибаасаад̣̇з ваад̇абаанзна ологзнд̇о д̇ам̣ д̣̇исваа д̇ад̇о ааг̇ад̇агаалз ‘‘насса, васали, гасмаа зваруубамагаасий’’д̇и ааха. гим̣ маяаа гад̇ам̣, д̣̇зваад̇и. сунакзна сад̣̇д̇хим̣ сант̇авод̇и. над̇т̇зд̇ам̣, д̣̇зваад̇и. маяаа саамам̣ д̣̇идтам̣, наахам̣ д̇ава сад̣̇д̣̇ахиссаами, насса, васалийд̇и. ‘‘махаарааж̇а, яо гожи имам̣ годтагам̣ бавидто иминаа ваад̇абаанзна ологзнд̇асса згова д̣̇вид̇хаа бан̃н̃ааяад̇ий’’д̇и абхууд̇ам̣ гат̇зси. д̣̇зва, сажз мз сад̣̇д̣̇ахаси, зд̇ам̣ годтагам̣ бависа, ахам̣ д̇ам̣ иминаа ваад̇абаанзна ологзссаамийд̇и. рааж̇аа муул̣хад̇хаад̇уго д̇ассаа важанам̣ сад̣̇д̣̇ахид̇ваа годтагам̣ баависи. сааби ко д̣̇звий ваад̇абаанз тад̇ваа ологзнд̇ий ‘‘анд̇хаб̣аала, махаарааж̇а, гим̣ наамзд̇ам̣, аж̇игааяа сад̣̇д̇хим̣ сант̇авам̣ гаросий’’д̇и ааха. ‘‘наахам̣, бхад̣̇д̣̇з, зваруубам̣ гаромий’’д̇и жа вуд̇д̇зби ‘‘маяаа саамам̣ д̣̇идтам̣, наахам̣ д̇ава сад̣̇д̣̇ахиссаамий’’д̇и ааха.
Sā kira ekadivasaṃ nhānakoṭṭhakaṃ paviṭṭhā mukhaṃ dhovitvā onatasarīrā jaṅghaṃ dhovituṃ ārabhi. Tāya ca saddhiṃyeva paviṭṭho eko vallabhasunakho atthi. So taṃ tathā onataṃ disvā asaddhammasanthavaṃ kātuṃ ārabhi. Sā phassaṃ sādiyantī aṭṭhāsi. Rājāpi uparipāsāde vātapānena olokento taṃ disvā tato āgatakāle ‘‘nassa, vasali, kasmā evarūpamakāsī’’ti āha. Kiṃ mayā kataṃ, devāti. Sunakhena saddhiṃ santhavoti. Natthetaṃ, devāti. Mayā sāmaṃ diṭṭhaṃ, nāhaṃ tava saddahissāmi, nassa, vasalīti. ‘‘Mahārāja, yo koci imaṃ koṭṭhakaṃ paviṭṭho iminā vātapānena olokentassa ekova dvidhā paññāyatī’’ti abhūtaṃ kathesi. Deva, sace me saddahasi, etaṃ koṭṭhakaṃ pavisa, ahaṃ taṃ iminā vātapānena olokessāmīti. Rājā mūḷhadhātuko tassā vacanaṃ saddahitvā koṭṭhakaṃ pāvisi. Sāpi kho devī vātapāne ṭhatvā olokentī ‘‘andhabāla, mahārāja, kiṃ nāmetaṃ, ajikāya saddhiṃ santhavaṃ karosī’’ti āha. ‘‘Nāhaṃ, bhadde, evarūpaṃ karomī’’ti ca vuttepi ‘‘mayā sāmaṃ diṭṭhaṃ, nāhaṃ tava saddahissāmī’’ti āha.
д̇ам̣ суд̇ваа рааж̇аа ‘‘ад̣̇д̇хаа имам̣ годтагам̣ бавидто згова д̣̇вид̇хаа бан̃н̃ааяад̇ий’’д̇и сад̣̇д̣̇ахи. маллигаа жинд̇зси – ‘‘аяам̣ рааж̇аа анд̇хаб̣аалад̇ааяа маяаа ван̃жид̇о, баабам̣ мз гад̇ам̣, аяан̃жа мз абхууд̇зна аб̣бхаажигкид̇о, ид̣̇ам̣ мз гаммам̣ сад̇т̇ааби ж̇ааниссад̇и, д̣̇вз аг̇г̇асаавагааби асийд̇и махаасаавагааби ж̇ааниссанд̇и, ахо вад̇а мз бхаарияам̣ гаммам̣ гад̇а’’нд̇и. аяам̣ гира ран̃н̃о асад̣̇исад̣̇аанз сахааяигаа ахоси. д̇ад̇т̇а жа згад̣̇ивасам̣ гад̇абарижжааг̇о д̇ханасса жуд̣̇д̣̇асагодиаг̇гханаго ахоси. д̇ат̇ааг̇ад̇асса сзд̇ажчад̇д̇ам̣ нисийд̣̇анабаллан̇го аад̇хаараго баад̣̇абийтанд̇и имаани бана жад̇д̇аари анаг̇гхаанзва ахзсум̣. саа маран̣агаалз зваруубам̣ махаабарижжааг̇ам̣ наануссарид̇ваа д̇ад̣̇зва баабагаммам̣ ануссаранд̇ий гаалам̣ гад̇ваа авийжимхи ниб̣б̣ад̇д̇и. ран̃н̃о бана саа ад̇ивияа бияаа ахоси. со б̣алавасогаабхибхууд̇о д̇ассаа сарийрагижжам̣ гаарзд̇ваа ‘‘ниб̣б̣ад̇д̇адтаанамассаа бужчиссаамий’’д̇и сад̇т̇у санд̇игам̣ аг̇амааси. сад̇т̇аа яат̇аа со ааг̇ад̇агааран̣ам̣ на сарад̇и, д̇ат̇аа агааси. со сад̇т̇у санд̇игз сааран̣ийяад̇хаммагат̇ам̣ суд̇ваа г̇зхам̣ бавидтагаалз сарид̇ваа ‘‘ахам̣ бхан̣з маллигааяа ниб̣б̣ад̇д̇адтаанам̣ бужчиссаамийд̇и сад̇т̇у санд̇игам̣ г̇анд̇ваа бамудто, свз буна бужчиссаамий’’д̇и бунад̣̇ивасзби аг̇амааси. сад̇т̇ааби бадибаадияаа сад̇д̇а д̣̇ивасаани яат̇аа со на сарад̇и , д̇ат̇аа агааси. сааби сад̇д̇аахамзва нираяз бажжид̇ваа адтамз д̣̇ивасз д̇ад̇о жуд̇аа д̇усид̇абхаванз ниб̣б̣ад̇д̇и. гасмаа банасса сад̇т̇аа асаран̣абхаавам̣ агаасийд̇и? саа гира д̇асса ад̇ивияа бияаа ахоси манаабаа, д̇асмаа д̇ассаа нираяз ниб̣б̣ад̇д̇абхаавам̣ суд̇ваа ‘‘сажз зваруубаа сад̣̇д̇хаасамбаннаа нираяз ниб̣б̣ад̇д̇аа, д̣̇аанам̣ д̣̇ад̇ваа гим̣ гариссаамий’’д̇и мижчаад̣̇идтим̣ г̇ахзд̇ваа бан̃жаннам̣ бхигкусад̇аанам̣ г̇зхз бавад̇д̇ам̣ нижжабхад̇д̇ам̣ хараабзд̇ваа нираяз ниб̣б̣ад̇д̇зяяа, д̇знасса сад̇т̇аа сад̇д̇аахам̣ асаран̣абхаавам̣ гад̇ваа адтамз д̣̇ивасз бин̣д̣ааяа жаранд̇о саяамзва рааж̇агулад̣̇ваарам̣ аг̇амааси.
Taṃ sutvā rājā ‘‘addhā imaṃ koṭṭhakaṃ paviṭṭho ekova dvidhā paññāyatī’’ti saddahi. Mallikā cintesi – ‘‘ayaṃ rājā andhabālatāya mayā vañcito, pāpaṃ me kataṃ, ayañca me abhūtena abbhācikkhito, idaṃ me kammaṃ satthāpi jānissati, dve aggasāvakāpi asīti mahāsāvakāpi jānissanti, aho vata me bhāriyaṃ kammaṃ kata’’nti. Ayaṃ kira rañño asadisadāne sahāyikā ahosi. Tattha ca ekadivasaṃ katapariccāgo dhanassa cuddasakoṭiagghanako ahosi. Tathāgatassa setacchattaṃ nisīdanapallaṅko ādhārako pādapīṭhanti imāni pana cattāri anagghāneva ahesuṃ. Sā maraṇakāle evarūpaṃ mahāpariccāgaṃ nānussaritvā tadeva pāpakammaṃ anussarantī kālaṃ katvā avīcimhi nibbatti. Rañño pana sā ativiya piyā ahosi. So balavasokābhibhūto tassā sarīrakiccaṃ kāretvā ‘‘nibbattaṭṭhānamassā pucchissāmī’’ti satthu santikaṃ agamāsi. Satthā yathā so āgatakāraṇaṃ na sarati, tathā akāsi. So satthu santike sāraṇīyadhammakathaṃ sutvā gehaṃ paviṭṭhakāle saritvā ‘‘ahaṃ bhaṇe mallikāya nibbattaṭṭhānaṃ pucchissāmīti satthu santikaṃ gantvā pamuṭṭho, sve puna pucchissāmī’’ti punadivasepi agamāsi. Satthāpi paṭipāṭiyā satta divasāni yathā so na sarati , tathā akāsi. Sāpi sattāhameva niraye paccitvā aṭṭhame divase tato cutā tusitabhavane nibbatti. Kasmā panassa satthā asaraṇabhāvaṃ akāsīti? Sā kira tassa ativiya piyā ahosi manāpā, tasmā tassā niraye nibbattabhāvaṃ sutvā ‘‘sace evarūpā saddhāsampannā niraye nibbattā, dānaṃ datvā kiṃ karissāmī’’ti micchādiṭṭhiṃ gahetvā pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ gehe pavattaṃ niccabhattaṃ harāpetvā niraye nibbatteyya, tenassa satthā sattāhaṃ asaraṇabhāvaṃ katvā aṭṭhame divase piṇḍāya caranto sayameva rājakuladvāraṃ agamāsi.
рааж̇аа ‘‘сад̇т̇аа ааг̇ад̇о’’д̇и суд̇ваа нигкамид̇ваа бад̇д̇ам̣ аад̣̇ааяа баасаад̣̇ам̣ абхирухид̇ум̣ аарабхи. сад̇т̇аа бана рат̇асаалааяа нисийд̣̇ид̇ум̣ аагаарам̣ д̣̇ассзси. рааж̇аа сад̇т̇аарам̣ д̇ад̇т̇зва нисийд̣̇аабзд̇ваа яааг̇укаж̇ж̇агзна бадимаанзд̇ваа ванд̣̇ид̇ваа нисиннова ахам̣, бханд̇з, маллигааяа д̣̇звияаа ниб̣б̣ад̇д̇адтаанам̣ бужчиссаамийд̇и г̇анд̇ваа бамудто, гад̇т̇а ну ко саа, бханд̇з, ниб̣б̣ад̇д̇аад̇и. д̇усид̇абхаванз, махаарааж̇аад̇и, бханд̇з, д̇ааяа д̇усид̇абхаванз аниб̣б̣ад̇д̇анд̇ияаа го ан̃н̃о ниб̣б̣ад̇д̇иссад̇и , бханд̇з, над̇т̇и д̇ааяа сад̣̇исаа ид̇т̇ий. д̇ассаа хи нисиннадтаанаад̣̇ийсу ‘‘свз д̇ат̇ааг̇ад̇асса ид̣̇ам̣ д̣̇ассаами, ид̣̇ам̣ гариссаамий’’д̇и д̣̇аанасам̣вид̇хаанам̣ табзд̇ваа ан̃н̃ам̣ гижжамзва над̇т̇и, бханд̇з, д̇ассаа баралогам̣ г̇ад̇агаалад̇о бадтааяа сарийрам̣ мз на вахад̇ийд̇и. ат̇а нам̣ сад̇т̇аа ‘‘маа жинд̇аяи, махаарааж̇а, саб̣б̣зсам̣ д̇хувад̇хаммо аяа’’нд̇и вад̇ваа ‘‘аяам̣, махаарааж̇а, рат̇о гассаа’’д̇и бужчи. д̇ам̣ суд̇ваа рааж̇аа сирасмим̣ ан̃ж̇алим̣ бад̇идтаабзд̇ваа ‘‘бид̇аамахасса мз, бханд̇з’’д̇и ааха. ‘‘аяам̣ гассаа’’д̇и? ‘‘бид̇у мз, бханд̇з’’д̇и. ‘‘аяам̣ бана рат̇о гассаа’’д̇и? ‘‘мама, бханд̇з’’д̇и. звам̣ вуд̇д̇з сад̇т̇аа, ‘‘махаарааж̇а, д̇ава бид̇аамахасса рат̇о д̇знзваагаарзна д̇ава бид̇у рат̇ам̣ на баабун̣и, д̇ава бид̇у рат̇о д̇ава рат̇ам̣ на баабун̣и, зваруубасса наама гадтагалин̇г̇арассааби ж̇араа ааг̇ажчад̇и, гиман̇г̇ам̣ бана ад̇д̇абхаавасса. махаарааж̇а, саббурисад̇хаммассзва хи ж̇араа над̇т̇и, сад̇д̇аа бана аж̇ийрагаа наама над̇т̇ий’’д̇и вад̇ваа имам̣ г̇аат̇амааха –
Rājā ‘‘satthā āgato’’ti sutvā nikkhamitvā pattaṃ ādāya pāsādaṃ abhiruhituṃ ārabhi. Satthā pana rathasālāya nisīdituṃ ākāraṃ dassesi. Rājā satthāraṃ tattheva nisīdāpetvā yāgukhajjakena paṭimānetvā vanditvā nisinnova ahaṃ, bhante, mallikāya deviyā nibbattaṭṭhānaṃ pucchissāmīti gantvā pamuṭṭho, kattha nu kho sā, bhante, nibbattāti. Tusitabhavane, mahārājāti, bhante, tāya tusitabhavane anibbattantiyā ko añño nibbattissati , bhante, natthi tāya sadisā itthī. Tassā hi nisinnaṭṭhānādīsu ‘‘sve tathāgatassa idaṃ dassāmi, idaṃ karissāmī’’ti dānasaṃvidhānaṃ ṭhapetvā aññaṃ kiccameva natthi, bhante, tassā paralokaṃ gatakālato paṭṭhāya sarīraṃ me na vahatīti. Atha naṃ satthā ‘‘mā cintayi, mahārāja, sabbesaṃ dhuvadhammo aya’’nti vatvā ‘‘ayaṃ, mahārāja, ratho kassā’’ti pucchi. Taṃ sutvā rājā sirasmiṃ añjaliṃ patiṭṭhāpetvā ‘‘pitāmahassa me, bhante’’ti āha. ‘‘Ayaṃ kassā’’ti? ‘‘Pitu me, bhante’’ti. ‘‘Ayaṃ pana ratho kassā’’ti? ‘‘Mama, bhante’’ti. Evaṃ vutte satthā, ‘‘mahārāja, tava pitāmahassa ratho tenevākārena tava pitu rathaṃ na pāpuṇi, tava pitu ratho tava rathaṃ na pāpuṇi, evarūpassa nāma kaṭṭhakaliṅgarassāpi jarā āgacchati, kimaṅgaṃ pana attabhāvassa. Mahārāja, sappurisadhammasseva hi jarā natthi, sattā pana ajīrakā nāma natthī’’ti vatvā imaṃ gāthamāha –
151.
151.
‘‘ж̇ийранд̇и вз рааж̇арат̇аа сужид̇д̇аа,
‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā,
ат̇о сарийрамби ж̇арам̣ убзд̇и;
Atho sarīrampi jaraṃ upeti;
сад̇ан̃жа д̇хаммо на ж̇арам̣ убзд̇и,
Satañca dhammo na jaraṃ upeti,
санд̇о хавз саб̣бхи бавзд̣̇аяанд̇ий’’д̇и.
Santo have sabbhi pavedayantī’’ti.
д̇ад̇т̇а взд̇и нибаад̇о. сужид̇д̇аад̇и сад̇д̇ахи рад̇анзхи абарзхи жа рат̇аалан̇гаарзхи судту жид̇д̇ид̇аа рааж̇уунам̣ рат̇ааби ж̇ийранд̇и. сарийрамбийд̇и на гзвалам̣ рат̇аа зва, ид̣̇ам̣ суббадиж̇аг̇г̇ид̇ам̣ сарийрамби кан̣д̣ижжаад̣̇ийни баабун̣анд̇ам̣ ж̇арам̣ убзд̇и. сад̇ан̃жаад̇и б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийнам̣ бана санд̇аанам̣ нававид̇хо логуд̇д̇арад̇хаммо жа гин̃жи убагхаад̇ам̣ на убзд̇ийд̇и на ж̇арам̣ убзд̇и наама. бавзд̣̇аяанд̇ийд̇и звам̣ санд̇о б̣уд̣̇д̇хаад̣̇аяо саб̣бхи бан̣д̣ид̇зхи сад̣̇д̇хим̣ гат̇знд̇ийд̇и ад̇т̇о.
Tattha veti nipāto. Sucittāti sattahi ratanehi aparehi ca rathālaṅkārehi suṭṭhu cittitā rājūnaṃ rathāpi jīranti. Sarīrampīti na kevalaṃ rathā eva, idaṃ suppaṭijaggitaṃ sarīrampi khaṇḍiccādīni pāpuṇantaṃ jaraṃ upeti. Satañcāti buddhādīnaṃ pana santānaṃ navavidho lokuttaradhammo ca kiñci upaghātaṃ na upetīti na jaraṃ upeti nāma. Pavedayantīti evaṃ santo buddhādayo sabbhi paṇḍitehi saddhiṃ kathentīti attho.
д̣̇зсанаавасаанз б̣ахуу сод̇аабад̇д̇ипалаад̣̇ийни баабун̣им̣сууд̇и.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
маллигаад̣̇звийвад̇т̇у чадтам̣.
Mallikādevīvatthu chaṭṭhaṃ.
7. лаал̣уд̣̇ааяид̇т̇зравад̇т̇у
7. Lāḷudāyittheravatthu
аббассуд̇ааяанд̇и имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ сад̇т̇аа ж̇зд̇аванз вихаранд̇о лаал̣уд̣̇ааяид̇т̇зрам̣ аараб̣бха гат̇зси.
Appassutāyanti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto lāḷudāyittheraṃ ārabbha kathesi.
со гира ман̇г̇алам̣ гаронд̇аанам̣ г̇зхам̣ г̇анд̇ваа ‘‘д̇ирогуддзсу д̇идтанд̇ий’’д̇иаад̣̇инаа (ку. баа. 7.1; бз. ва. 14) наязна аваман̇г̇алам̣ гат̇зд̇и, аваман̇г̇алам̣ гаронд̇аанам̣ г̇зхам̣ г̇анд̇ваа д̇ирогуддаад̣̇ийсу гат̇зд̇аб̣б̣зсу ‘‘д̣̇аанан̃жа д̇хаммажарияаа жаа’’д̇иаад̣̇инаа (ку. баа. 5.7; су. ни. 266) наязна ман̇г̇алаг̇аат̇аа ваа ‘‘яам̣ гин̃жи вид̇д̇ам̣ ид̇ха ваа хурам̣ ваа’’д̇и рад̇анасуд̇д̇ам̣ (ку. баа. 6.3; су. ни. 226) ваа гат̇зд̇и. звам̣ д̇зсу д̇зсу таанзсу ‘‘ан̃н̃ам̣ гат̇зссаамий’’д̇и ан̃н̃ам̣ гат̇знд̇оби ‘‘ан̃н̃ам̣ гат̇змий’’д̇и на ж̇аанаад̇и. бхигкуу д̇асса гат̇ам̣ суд̇ваа сад̇т̇у аарожзсум̣ – ‘‘гим̣, бханд̇з, лаал̣уд̣̇ааяисса ман̇г̇алааман̇г̇аладтаанзсу г̇аманзна, ан̃н̃асмим̣ гат̇зд̇аб̣б̣з ан̃н̃амзва гат̇зд̇ий’’д̇и. сад̇т̇аа ‘‘на, бхигкавз, ид̣̇аанзвзса звам̣ гат̇зд̇и, буб̣б̣зби ан̃н̃асмим̣ гат̇зд̇аб̣б̣з ан̃н̃амзва гат̇зсий’’д̇и вад̇ваа ад̇ийд̇ам̣ аахари –
So kira maṅgalaṃ karontānaṃ gehaṃ gantvā ‘‘tirokuṭṭesu tiṭṭhantī’’tiādinā (khu. pā. 7.1; pe. va. 14) nayena avamaṅgalaṃ katheti, avamaṅgalaṃ karontānaṃ gehaṃ gantvā tirokuṭṭādīsu kathetabbesu ‘‘dānañca dhammacariyā cā’’tiādinā (khu. pā. 5.7; su. ni. 266) nayena maṅgalagāthā vā ‘‘yaṃ kiñci vittaṃ idha vā huraṃ vā’’ti ratanasuttaṃ (khu. pā. 6.3; su. ni. 226) vā katheti. Evaṃ tesu tesu ṭhānesu ‘‘aññaṃ kathessāmī’’ti aññaṃ kathentopi ‘‘aññaṃ kathemī’’ti na jānāti. Bhikkhū tassa kathaṃ sutvā satthu ārocesuṃ – ‘‘kiṃ, bhante, lāḷudāyissa maṅgalāmaṅgalaṭṭhānesu gamanena, aññasmiṃ kathetabbe aññameva kathetī’’ti. Satthā ‘‘na, bhikkhave, idānevesa evaṃ katheti, pubbepi aññasmiṃ kathetabbe aññameva kathesī’’ti vatvā atītaṃ āhari –
ад̇ийд̇з гира б̣аараан̣асияам̣ аг̇г̇ид̣̇ад̇д̇асса наама б̣раахман̣асса буд̇д̇о сомад̣̇ад̇д̇агумааро наама рааж̇аанам̣ убадтахи. со ран̃н̃аа бияо ахоси манаабо. б̣раахман̣о бана гасигаммам̣ ниссааяа ж̇ийвад̇и. д̇асса д̣̇взязва г̇он̣аа ахзсум̣. д̇зсу зго мад̇о. б̣раахман̣о буд̇д̇ам̣ ааха – ‘‘д̇аад̇а, сомад̣̇ад̇д̇а, рааж̇аанам̣ мз яаажид̇ваа згам̣ г̇он̣ам̣ аахараа’’д̇и. сомад̣̇ад̇д̇о ‘‘сажаахам̣ рааж̇аанам̣ яаажиссаами, лахубхааво мз бан̃н̃ааяиссад̇ий’’д̇и жинд̇зд̇ваа ‘‘д̇умхзязва, д̇аад̇а, рааж̇аанам̣ яаажат̇аа’’д̇и вад̇ваа ‘‘д̇зна хи, д̇аад̇а, мам̣ г̇ахзд̇ваа яаахий’’д̇и вуд̇д̇о жинд̇зси – ‘‘аяам̣ б̣раахман̣о д̣̇анд̇хабан̃н̃о абхиггамаад̣̇иважанамад̇д̇амби на ж̇аанаад̇и, ан̃н̃асмим̣ вад̇д̇аб̣б̣з ан̃н̃амзва вад̣̇ад̇и, сигкаабзд̇ваа бана нам̣ нзссаамий’’д̇и. со д̇ам̣ аад̣̇ааяа б̣ийран̣ад̇т̇амбхагам̣ наама сусаанам̣ г̇анд̇ваа д̇ин̣агалаабз б̣анд̇хид̇ваа ‘‘аяам̣ рааж̇аа, аяам̣ убарааж̇аа, аяам̣ сзнаабад̇ий’’д̇и наамаани гад̇ваа бадибаадияаа бид̇у д̣̇ассзд̇ваа ‘‘д̇умхзхи рааж̇агулам̣ г̇анд̇ваа звам̣ абхиггамид̇аб̣б̣ам̣, звам̣ бадиггамид̇аб̣б̣ам̣, звам̣ наама рааж̇аа вад̇д̇аб̣б̣о, звам̣ наама убарааж̇аа, рааж̇аанам̣ бана убасан̇гамид̇ваа ‘ж̇аяад̇у бхавам̣, махаарааж̇аа’д̇и вад̇ваа звам̣ тад̇ваа имам̣ г̇аат̇ам̣ вад̇ваа г̇он̣ам̣ яаажзяяаат̇аа’’д̇и г̇аат̇ам̣ уг̇г̇ан̣хаабзси –
Atīte kira bārāṇasiyaṃ aggidattassa nāma brāhmaṇassa putto somadattakumāro nāma rājānaṃ upaṭṭhahi. So raññā piyo ahosi manāpo. Brāhmaṇo pana kasikammaṃ nissāya jīvati. Tassa dveyeva goṇā ahesuṃ. Tesu eko mato. Brāhmaṇo puttaṃ āha – ‘‘tāta, somadatta, rājānaṃ me yācitvā ekaṃ goṇaṃ āharā’’ti. Somadatto ‘‘sacāhaṃ rājānaṃ yācissāmi, lahubhāvo me paññāyissatī’’ti cintetvā ‘‘tumheyeva, tāta, rājānaṃ yācathā’’ti vatvā ‘‘tena hi, tāta, maṃ gahetvā yāhī’’ti vutto cintesi – ‘‘ayaṃ brāhmaṇo dandhapañño abhikkamādivacanamattampi na jānāti, aññasmiṃ vattabbe aññameva vadati, sikkhāpetvā pana naṃ nessāmī’’ti. So taṃ ādāya bīraṇatthambhakaṃ nāma susānaṃ gantvā tiṇakalāpe bandhitvā ‘‘ayaṃ rājā, ayaṃ uparājā, ayaṃ senāpatī’’ti nāmāni katvā paṭipāṭiyā pitu dassetvā ‘‘tumhehi rājakulaṃ gantvā evaṃ abhikkamitabbaṃ, evaṃ paṭikkamitabbaṃ, evaṃ nāma rājā vattabbo, evaṃ nāma uparājā, rājānaṃ pana upasaṅkamitvā ‘jayatu bhavaṃ, mahārājā’ti vatvā evaṃ ṭhatvā imaṃ gāthaṃ vatvā goṇaṃ yāceyyāthā’’ti gāthaṃ uggaṇhāpesi –
‘‘д̣̇вз мз г̇он̣аа махаарааж̇а, язхи кзд̇д̇ам̣ гасаамасз;
‘‘Dve me goṇā mahārāja, yehi khettaṃ kasāmase;
д̇зсу зго мад̇о д̣̇зва, д̣̇уд̇ияам̣ д̣̇зхи кад̇д̇ияаа’’д̇и.
Tesu eko mato deva, dutiyaṃ dehi khattiyā’’ti.
со хи сам̣важчарамад̇д̇зна д̇ам̣ г̇аат̇ам̣ баг̇ун̣ам̣ гад̇ваа баг̇ун̣абхаавам̣ буд̇д̇асса аарожзд̇ваа ‘‘д̇зна хи, д̇аад̇а, ган̃жид̣̇зва бан̣н̣аагаарам̣ аад̣̇ааяа ааг̇ажчат̇а, ахам̣ буримад̇арам̣ г̇анд̇ваа ран̃н̃о санд̇игз тассаамий’’д̇и вуд̇д̇з ‘‘саад̇ху, д̇аад̇аа’’д̇и бан̣н̣аагаарам̣ г̇ахзд̇ваа сомад̣̇ад̇д̇асса ран̃н̃о санд̇игз тид̇агаалз уссаахаббад̇д̇о рааж̇агулам̣ г̇анд̇ваа ран̃н̃аа д̇удтажид̇д̇зна гад̇абадисаммод̣̇ано, ‘‘д̇аад̇а, жирассам̣ вад̇а ааг̇ад̇ад̇т̇а, ид̣̇амаасанам̣ нисийд̣̇ид̇ваа вад̣̇ат̇а, язнад̇т̇о’’д̇и вуд̇д̇з имам̣ г̇аат̇амааха –
So hi saṃvaccharamattena taṃ gāthaṃ paguṇaṃ katvā paguṇabhāvaṃ puttassa ārocetvā ‘‘tena hi, tāta, kañcideva paṇṇākāraṃ ādāya āgacchatha, ahaṃ purimataraṃ gantvā rañño santike ṭhassāmī’’ti vutte ‘‘sādhu, tātā’’ti paṇṇākāraṃ gahetvā somadattassa rañño santike ṭhitakāle ussāhappatto rājakulaṃ gantvā raññā tuṭṭhacittena katapaṭisammodano, ‘‘tāta, cirassaṃ vata āgatattha, idamāsanaṃ nisīditvā vadatha, yenattho’’ti vutte imaṃ gāthamāha –
‘‘д̣̇вз мз г̇он̣аа махаарааж̇а, язхи кзд̇д̇ам̣ гасаамасз;
‘‘Dve me goṇā mahārāja, yehi khettaṃ kasāmase;
д̇зсу зго мад̇о д̣̇зва, д̣̇уд̇ияам̣ г̇ан̣ха кад̇д̇ияаа’’д̇и.
Tesu eko mato deva, dutiyaṃ gaṇha khattiyā’’ti.
ран̃н̃аа ‘‘гим̣ вад̣̇зси, д̇аад̇а, буна вад̣̇зхий’’д̇и вуд̇д̇зби д̇амзва г̇аат̇ам̣ ааха. рааж̇аа д̇зна вираж̇жхид̇ваа гат̇ид̇абхаавам̣ н̃ад̇ваа сид̇ам̣ гад̇ваа, ‘‘сомад̣̇ад̇д̇а, д̇умхаагам̣ г̇зхз б̣ахуу ман̃н̃з г̇он̣аа’’д̇и вад̇ваа ‘‘д̇умхзхи д̣̇иннаа б̣ахуу бхависсанд̇и, д̣̇зваа’’д̇и вуд̇д̇з б̣од̇хисад̇д̇асса д̇уссид̇ваа б̣раахман̣асса сол̣аса г̇он̣з алан̇гаарабхан̣д̣агам̣ ниваасаг̇ааман̃жасса б̣рахмад̣̇зяяам̣ д̣̇ад̇ваа маханд̇зна яасзна б̣раахман̣ам̣ уяяож̇зсийд̇и.
Raññā ‘‘kiṃ vadesi, tāta, puna vadehī’’ti vuttepi tameva gāthaṃ āha. Rājā tena virajjhitvā kathitabhāvaṃ ñatvā sitaṃ katvā, ‘‘somadatta, tumhākaṃ gehe bahū maññe goṇā’’ti vatvā ‘‘tumhehi dinnā bahū bhavissanti, devā’’ti vutte bodhisattassa tussitvā brāhmaṇassa soḷasa goṇe alaṅkārabhaṇḍakaṃ nivāsagāmañcassa brahmadeyyaṃ datvā mahantena yasena brāhmaṇaṃ uyyojesīti.
сад̇т̇аа имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ аахарид̇ваа ‘‘д̇ад̣̇аа рааж̇аа аананд̣̇о ахоси, б̣раахман̣о лаал̣уд̣̇ааяий, сомад̣̇ад̇д̇о бана ахамзваа’’д̇и ж̇аад̇агам̣ самод̇хаанзд̇ваа ‘‘на, бхигкавз, ид̣̇аанзва, буб̣б̣збзса ад̇д̇ано аббассуд̇ад̇ааяа ан̃н̃асмим̣ вад̇д̇аб̣б̣з ан̃н̃амзва вад̣̇ад̇и. аббассуд̇абурисо хи б̣алиб̣ад̣̇д̣̇асад̣̇исо наама ход̇ий’’д̇и вад̇ваа имам̣ г̇аат̇амааха –
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘tadā rājā ānando ahosi, brāhmaṇo lāḷudāyī, somadatto pana ahamevā’’ti jātakaṃ samodhānetvā ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa attano appassutatāya aññasmiṃ vattabbe aññameva vadati. Appassutapuriso hi balibaddasadiso nāma hotī’’ti vatvā imaṃ gāthamāha –
152.
152.
‘‘аббассуд̇ааяам̣ бурисо, б̣алиб̣ад̣̇д̣̇ова ж̇ийрад̇и;
‘‘Appassutāyaṃ puriso, balibaddova jīrati;
мам̣саани д̇асса вад̣дханд̇и, бан̃н̃аа д̇асса на вад̣дхад̇ий’’д̇и.
Maṃsāni tassa vaḍḍhanti, paññā tassa na vaḍḍhatī’’ti.
д̇ад̇т̇а аббассуд̇ааяанд̇и згасса ваа д̣̇виннам̣ ваа бан̣н̣аасагаанам̣. ат̇а ваа бана ваг̇г̇аанам̣ саб̣б̣анд̇имзна барижчзд̣̇зна згасса ваа д̣̇виннам̣ ваа суд̇д̇анд̇аанам̣ вааби абхаавзна аббассуд̇о аяам̣. гаммадтаанам̣ бана уг̇г̇ахзд̇ваа ануяун̃ж̇анд̇о б̣ахуссуд̇ова. б̣алиб̣ад̣̇д̣̇ова ж̇ийрад̇ийд̇и яат̇аа хи б̣алиб̣ад̣̇д̣̇о ж̇ийрамаано вад̣дхамаано нзва маад̇у, на бид̇у, на сзсан̃аад̇агаанам̣ ад̇т̇ааяа вад̣дхад̇и, ат̇а ко нирад̇т̇агамзва ж̇ийрад̇и, звамзвам̣ аяамби на убаж̇жхааяавад̇д̇ам̣ гарод̇и, на аажарияавад̇д̇ам̣, на ааг̇анд̇угавад̇д̇аад̣̇ийни, на бхааванаараамад̇ам̣ ануяун̃ж̇ад̇и, нирад̇т̇агамзва ж̇ийрад̇и, мам̣саани д̇асса вад̣дханд̇ийд̇и яат̇аа б̣алиб̣ад̣̇д̣̇асса ‘‘яуг̇анан̇г̇алаад̣̇ийни вахид̇ум̣ асамад̇т̇о зсо’’д̇и аран̃н̃з виссадтасса д̇ад̇т̇зва вижаранд̇асса каад̣̇анд̇асса биванд̇асса мам̣саани вад̣дханд̇и, звамзва имассааби убаж̇жхааяаад̣̇ийхи виссадтасса сан̇гхам̣ ниссааяа жад̇д̇ааро бажжаяз лабхид̇ваа уд̣̇д̇хавирзжанаад̣̇ийни гад̇ваа гааяам̣ босзнд̇асса мам̣саани вад̣дханд̇и, т̇ууласарийро худ̇ваа вижарад̇и. бан̃н̃аа д̇ассаад̇и логияалогуд̇д̇араа банасса бан̃н̃аа зган̇г̇уламад̇д̇ааби на вад̣дхад̇и, аран̃н̃з бана г̇ажчалад̇аад̣̇ийни вияа ча д̣̇ваараани ниссааяа д̇ан̣хаа жзва нававид̇хамаано жа вад̣дхад̇ийд̇и ад̇т̇о.
Tattha appassutāyanti ekassa vā dvinnaṃ vā paṇṇāsakānaṃ. Atha vā pana vaggānaṃ sabbantimena paricchedena ekassa vā dvinnaṃ vā suttantānaṃ vāpi abhāvena appassuto ayaṃ. Kammaṭṭhānaṃ pana uggahetvā anuyuñjanto bahussutova. Balibaddova jīratīti yathā hi balibaddo jīramāno vaḍḍhamāno neva mātu, na pitu, na sesañātakānaṃ atthāya vaḍḍhati, atha kho niratthakameva jīrati, evamevaṃ ayampi na upajjhāyavattaṃ karoti, na ācariyavattaṃ, na āgantukavattādīni, na bhāvanārāmataṃ anuyuñjati, niratthakameva jīrati, maṃsāni tassa vaḍḍhantīti yathā balibaddassa ‘‘yuganaṅgalādīni vahituṃ asamattho eso’’ti araññe vissaṭṭhassa tattheva vicarantassa khādantassa pivantassa maṃsāni vaḍḍhanti, evameva imassāpi upajjhāyādīhi vissaṭṭhassa saṅghaṃ nissāya cattāro paccaye labhitvā uddhavirecanādīni katvā kāyaṃ posentassa maṃsāni vaḍḍhanti, thūlasarīro hutvā vicarati. Paññā tassāti lokiyalokuttarā panassa paññā ekaṅgulamattāpi na vaḍḍhati, araññe pana gacchalatādīni viya cha dvārāni nissāya taṇhā ceva navavidhamāno ca vaḍḍhatīti attho.
д̣̇зсанаавасаанз махааж̇ано сод̇аабад̇д̇ипалаад̣̇ийни баабун̣ийд̇и.
Desanāvasāne mahājano sotāpattiphalādīni pāpuṇīti.
лаал̣уд̣̇ааяид̇т̇зравад̇т̇у сад̇д̇амам̣.
Lāḷudāyittheravatthu sattamaṃ.
8. уд̣̇аанавад̇т̇у
8. Udānavatthu
анзгаж̇аад̇исам̣сааранд̇и имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ сад̇т̇аа б̣од̇хиругкамуулз нисинно уд̣̇аанавасзна уд̣̇аанзд̇ваа абарабхааг̇з аананд̣̇ад̇т̇зрзна будто гат̇зси.
Anekajātisaṃsāranti imaṃ dhammadesanaṃ satthā bodhirukkhamūle nisinno udānavasena udānetvā aparabhāge ānandattherena puṭṭho kathesi.
со хи б̣од̇хиругкамуулз нисинно суурияз анад̇т̇ан̇г̇ад̇зязва маараб̣алам̣ вид̣̇д̇хам̣сзд̇ваа батамаяаамз буб̣б̣зниваасабадижчаад̣̇агам̣ д̇амам̣ бад̣̇аалзд̇ваа маж̇жхимаяаамз д̣̇иб̣б̣ажагкум̣ висод̇хзд̇ваа бажчимаяаамз сад̇д̇зсу гаарун̃н̃ад̇ам̣ бадижжа бажжаяаагаарз н̃аан̣ам̣ од̇аарзд̇ваа д̇ам̣ ануломабадиломавасзна саммасанд̇о арун̣уг̇г̇аманавзлааяа саммаасамб̣од̇хим̣ абхисамб̣уж̇жхид̇ваа анзгзхи б̣уд̣̇д̇хасад̇асахассзхи авиж̇ахид̇ам̣ уд̣̇аанам̣ уд̣̇аанзнд̇о имаа г̇аат̇аа абхааси –
So hi bodhirukkhamūle nisinno sūriye anatthaṅgateyeva mārabalaṃ viddhaṃsetvā paṭhamayāme pubbenivāsapaṭicchādakaṃ tamaṃ padāletvā majjhimayāme dibbacakkhuṃ visodhetvā pacchimayāme sattesu kāruññataṃ paṭicca paccayākāre ñāṇaṃ otāretvā taṃ anulomapaṭilomavasena sammasanto aruṇuggamanavelāya sammāsambodhiṃ abhisambujjhitvā anekehi buddhasatasahassehi avijahitaṃ udānaṃ udānento imā gāthā abhāsi –
153.
153.
‘‘анзгаж̇аад̇исам̣саарам̣, санд̇хаависсам̣ аниб̣б̣исам̣;
‘‘Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ anibbisaṃ;
г̇ахагаарам̣ г̇авзсанд̇о, д̣̇угкаа ж̇аад̇и бунаббунам̣.
Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ.
154.
154.
‘‘г̇ахагаарага д̣̇идтоси, буна г̇зхам̣ на гаахаси;
‘‘Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi;
саб̣б̣аа д̇з паасугаа бхаг̇г̇аа, г̇ахагуудам̣ висан̇кад̇ам̣;
Sabbā te phāsukā bhaggā, gahakūṭaṃ visaṅkhataṃ;
висан̇каараг̇ад̇ам̣ жид̇д̇ам̣, д̇ан̣хаанам̣ каяамаж̇жхаг̇аа’’д̇и.
Visaṅkhāragataṃ cittaṃ, taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ti.
д̇ад̇т̇а г̇ахагаарам̣ г̇авзсанд̇од̇и ахам̣ имасса ад̇д̇абхаавасан̇каад̇асса г̇зхасса гаарагам̣ д̇ан̣хаавад̣дхагим̣ г̇авзсанд̇о язна н̃аан̣зна саггаа д̇ам̣ д̣̇адтум̣ , д̇асса б̣од̇хин̃аан̣ассад̇т̇ааяа д̣̇ийбан̇гарабаад̣̇амуулз гад̇аабхинийхааро зд̇д̇агам̣ гаалам̣ анзгаж̇аад̇исам̣саарам̣ анзгаж̇аад̇исад̇асахассасан̇каад̇ам̣ имам̣ сам̣саараваддам̣ аниб̣б̣исам̣ д̇ам̣ н̃аан̣ам̣ авинд̣̇анд̇о алабханд̇оязва санд̇хаависсам̣ сам̣сарим̣, абараабарам̣ анувижаринд̇и ад̇т̇о. д̣̇угкаа ж̇аад̇и бунаббунанд̇и ид̣̇ам̣ г̇ахагаарагаг̇авзсанасса гааран̣аважанам̣. яасмаа ж̇арааб̣яаад̇химаран̣амиссид̇ааяа ж̇аад̇и наамзсаа бунаббунам̣ убаг̇анд̇ум̣ д̣̇угкаа, на жа саа д̇асмим̣ ад̣̇идтз нивад̇д̇ад̇и. д̇асмаа д̇ам̣ г̇авзсанд̇о санд̇хаависсанд̇и ад̇т̇о. д̣̇идтосийд̇и саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣ бадивиж̇жханд̇зна маяаа ид̣̇аани д̣̇идтоси. буна г̇зханд̇и буна имасмим̣ сам̣саараваддз ад̇д̇абхаавасан̇каад̇ам̣ мама г̇зхам̣ на гаахаси. саб̣б̣аа д̇з паасугаа бхаг̇г̇аад̇и д̇ава саб̣б̣аа авасзсаа гилзсапаасугаа маяаа бхаг̇г̇аа. г̇ахагуудам̣ висан̇кад̇анд̇и имасса д̇аяаа гад̇асса ад̇д̇абхааваг̇зхасса авиж̇ж̇аасан̇каад̇ам̣ ган̣н̣игаман̣д̣аламби маяаа вид̣̇д̇хам̣сид̇ам̣. висан̇каараг̇ад̇ам̣ жид̇д̇анд̇и ид̣̇аани мама жид̇д̇ам̣ висан̇каарам̣ ниб̣б̣аанам̣ аарамман̣агаран̣авасзна г̇ад̇ам̣ анубавидтам̣. д̇ан̣хаанам̣ каяамаж̇жхаг̇аад̇и д̇ан̣хаанам̣ каяасан̇каад̇ам̣ арахад̇д̇ам̣ ад̇хиг̇ад̇осмийд̇и.
Tattha gahakāraṃ gavesantoti ahaṃ imassa attabhāvasaṅkhātassa gehassa kārakaṃ taṇhāvaḍḍhakiṃ gavesanto yena ñāṇena sakkā taṃ daṭṭhuṃ , tassa bodhiñāṇassatthāya dīpaṅkarapādamūle katābhinīhāro ettakaṃ kālaṃ anekajātisaṃsāraṃ anekajātisatasahassasaṅkhātaṃ imaṃ saṃsāravaṭṭaṃ anibbisaṃ taṃ ñāṇaṃ avindanto alabhantoyeva sandhāvissaṃ saṃsariṃ, aparāparaṃ anuvicarinti attho. Dukkhā jāti punappunanti idaṃ gahakārakagavesanassa kāraṇavacanaṃ. Yasmā jarābyādhimaraṇamissitāya jāti nāmesā punappunaṃ upagantuṃ dukkhā, na ca sā tasmiṃ adiṭṭhe nivattati. Tasmā taṃ gavesanto sandhāvissanti attho. Diṭṭhosīti sabbaññutaññāṇaṃ paṭivijjhantena mayā idāni diṭṭhosi. Puna gehanti puna imasmiṃ saṃsāravaṭṭe attabhāvasaṅkhātaṃ mama gehaṃ na kāhasi. Sabbā te phāsukā bhaggāti tava sabbā avasesā kilesaphāsukā mayā bhaggā. Gahakūṭaṃ visaṅkhatanti imassa tayā katassa attabhāvagehassa avijjāsaṅkhātaṃ kaṇṇikamaṇḍalampi mayā viddhaṃsitaṃ. Visaṅkhāragataṃ cittanti idāni mama cittaṃ visaṅkhāraṃ nibbānaṃ ārammaṇakaraṇavasena gataṃ anupaviṭṭhaṃ. Taṇhānaṃ khayamajjhagāti taṇhānaṃ khayasaṅkhātaṃ arahattaṃ adhigatosmīti.
уд̣̇аанавад̇т̇у адтамам̣.
Udānavatthu aṭṭhamaṃ.
9. махаад̇ханасздтибуд̇д̇авад̇т̇у
9. Mahādhanaseṭṭhiputtavatthu
ажарид̇ваад̇и имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ сад̇т̇аа исибад̇анз миг̇ад̣̇ааяз вихаранд̇о махаад̇ханасздтибуд̇д̇ам̣ аараб̣бха гат̇зси.
Acaritvāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā isipatane migadāye viharanto mahādhanaseṭṭhiputtaṃ ārabbha kathesi.
со гира б̣аараан̣асияам̣ асийд̇игодивибхавз гулз ниб̣б̣ад̇д̇и. ат̇асса маад̇аабид̇аро жинд̇зсум̣ – ‘‘амхаагам̣ гулз махаабхог̇агканд̇хо, буд̇д̇асса но хад̇т̇з табзд̇ваа яат̇аасукам̣ барибхог̇ам̣ гариссаама, ан̃н̃зна гаммзна гижжам̣ над̇т̇ий’’д̇и. д̇ам̣ нажжаг̇ийд̇аваад̣̇ид̇амад̇д̇амзва сигкаабзсум̣. д̇асмим̣язва наг̇арз ан̃н̃асмим̣ асийд̇игодивибхавз гулз згаа д̇хийд̇ааби ниб̣б̣ад̇д̇и. д̇ассааби маад̇аабид̇аро д̇ат̇зва жинд̇зд̇ваа д̇ам̣ нажжаг̇ийд̇аваад̣̇ид̇амад̇д̇амзва сигкаабзсум̣. д̇зсам̣ ваяаббад̇д̇аанам̣ ааваахавиваахо ахоси. ат̇а нзсам̣ абарабхааг̇з маад̇аабид̇аро гааламагам̣су. д̣̇взасийд̇игодид̇ханам̣ згасмим̣язва г̇зхз ахоси. сздтибуд̇д̇о д̣̇ивасасса д̇игкад̇д̇ум̣ ран̃н̃о убадтаанам̣ г̇ажчад̇и. ат̇а д̇асмим̣ наг̇арз д̇худ̇д̇аа жинд̇зсум̣ – ‘‘сажааяам̣ сздтибуд̇д̇о сураасон̣д̣о бхависсад̇и, амхаагам̣ паасугам̣ бхависсад̇и, уг̇г̇ан̣хаабзма нам̣ сураасон̣д̣абхаава’’нд̇и. д̇з сурам̣ аад̣̇ааяа каж̇ж̇агамам̣сз жзва лон̣асагкараа жа д̣̇уссанд̇з б̣анд̇хид̇ваа муулаганд̣̇з г̇ахзд̇ваа д̇асса рааж̇агулад̇о ааг̇ажчанд̇асса маг̇г̇ам̣ ологаяамаанаа нисийд̣̇ид̇ваа д̇ам̣ ааг̇ажчанд̇ам̣ д̣̇исваа сурам̣ бивид̇ваа лон̣асагкарам̣ мукз кибид̇ваа муулаганд̣̇ам̣ д̣ам̣сид̇ваа ‘‘вассасад̇ам̣ ж̇ийва саами, сздтибуд̇д̇а, д̇ам̣ ниссааяа маяам̣ каад̣̇анабиванасамад̇т̇аа бхавзяяаамаа’’д̇и аахам̣су. со д̇зсам̣ важанам̣ суд̇ваа бажчад̇о ааг̇ажчанд̇ам̣ жуул̣уубадтаагам̣ бужчи – ‘‘гим̣ зд̇з биванд̇ий’’д̇и. згам̣ баанагам̣, саамийд̇и. манаабаж̇аад̇игам̣ зд̇анд̇и. саами, имасмим̣ ж̇ийвалогз иминаа сад̣̇исам̣ баад̇аб̣б̣аяуд̇д̇агам̣ наама над̇т̇ийд̇и. со ‘‘звам̣ санд̇з маяааби баад̇ум̣ ваддад̇ий’’д̇и т̇огам̣ т̇огам̣ аахараабзд̇ваа бивад̇и. ат̇асса нажирассзва д̇з д̇худ̇д̇аа биванабхаавам̣ н̃ад̇ваа д̇ам̣ бариваараяим̣су. г̇ажчанд̇з гаалз баривааро махаа ахоси. со сад̇знаби сад̇ад̣̇ваязнаби сурам̣ аахараабзд̇ваа биванд̇о иминаа ануггамзнзва нисиннадтаанаад̣̇ийсу гахаабан̣араасим̣ табзд̇ваа сурам̣ биванд̇о ‘‘иминаа маалаа аахарат̇а, иминаа г̇анд̇хз, аяам̣ ж̇ано ж̇уд̇з чзго, аяам̣ нажжз, аяам̣ г̇ийд̇з, аяам̣ ваад̣̇ид̇з. имасса сахассам̣ д̣̇зт̇а, имасса д̣̇вз сахассааний’’д̇и звам̣ вигиранд̇о нажирассзва ад̇д̇ано санд̇агам̣ асийд̇игодид̇ханам̣ кзбзд̇ваа ‘‘кийн̣ам̣ д̇з, саами, д̇хана’’нд̇и вуд̇д̇з гим̣ бхарияааяа мз санд̇агам̣ над̇т̇ийд̇и. ад̇т̇и, саамийд̇и . д̇зна хи д̇ам̣ аахарат̇аад̇и. д̇амби д̇ат̇зва кзбзд̇ваа анубуб̣б̣зна кзд̇д̇ааараамуяяаанаяог̇г̇аад̣̇игамби анд̇амасо бхааж̇анабхан̣д̣агамби ад̇т̇аран̣абаавуран̣анисийд̣̇анамби саб̣б̣ам̣ ад̇д̇ано санд̇агам̣ виггин̣ид̇ваа каад̣̇и. ат̇а нам̣ махаллагагаалз язхисса гуласанд̇агам̣ г̇зхам̣ виггин̣ид̇ваа г̇ахид̇ам̣, д̇з д̇ам̣ г̇зхаа нийхарим̣су. со бхарияам̣ аад̣̇ааяа бараж̇анасса г̇зхабхид̇д̇им̣ ниссааяа васанд̇о габаалакан̣д̣ам̣ аад̣̇ааяа бхигкааяа жарид̇ваа ж̇анасса ужчидтагам̣ бхун̃ж̇ид̇ум̣ аарабхи.
So kira bārāṇasiyaṃ asītikoṭivibhave kule nibbatti. Athassa mātāpitaro cintesuṃ – ‘‘amhākaṃ kule mahābhogakkhandho, puttassa no hatthe ṭhapetvā yathāsukhaṃ paribhogaṃ karissāma, aññena kammena kiccaṃ natthī’’ti. Taṃ naccagītavāditamattameva sikkhāpesuṃ. Tasmiṃyeva nagare aññasmiṃ asītikoṭivibhave kule ekā dhītāpi nibbatti. Tassāpi mātāpitaro tatheva cintetvā taṃ naccagītavāditamattameva sikkhāpesuṃ. Tesaṃ vayappattānaṃ āvāhavivāho ahosi. Atha nesaṃ aparabhāge mātāpitaro kālamakaṃsu. Dveasītikoṭidhanaṃ ekasmiṃyeva gehe ahosi. Seṭṭhiputto divasassa tikkhattuṃ rañño upaṭṭhānaṃ gacchati. Atha tasmiṃ nagare dhuttā cintesuṃ – ‘‘sacāyaṃ seṭṭhiputto surāsoṇḍo bhavissati, amhākaṃ phāsukaṃ bhavissati, uggaṇhāpema naṃ surāsoṇḍabhāva’’nti. Te suraṃ ādāya khajjakamaṃse ceva loṇasakkharā ca dussante bandhitvā mūlakande gahetvā tassa rājakulato āgacchantassa maggaṃ olokayamānā nisīditvā taṃ āgacchantaṃ disvā suraṃ pivitvā loṇasakkharaṃ mukhe khipitvā mūlakandaṃ ḍaṃsitvā ‘‘vassasataṃ jīva sāmi, seṭṭhiputta, taṃ nissāya mayaṃ khādanapivanasamatthā bhaveyyāmā’’ti āhaṃsu. So tesaṃ vacanaṃ sutvā pacchato āgacchantaṃ cūḷūpaṭṭhākaṃ pucchi – ‘‘kiṃ ete pivantī’’ti. Ekaṃ pānakaṃ, sāmīti. Manāpajātikaṃ etanti. Sāmi, imasmiṃ jīvaloke iminā sadisaṃ pātabbayuttakaṃ nāma natthīti. So ‘‘evaṃ sante mayāpi pātuṃ vaṭṭatī’’ti thokaṃ thokaṃ āharāpetvā pivati. Athassa nacirasseva te dhuttā pivanabhāvaṃ ñatvā taṃ parivārayiṃsu. Gacchante kāle parivāro mahā ahosi. So satenapi satadvayenapi suraṃ āharāpetvā pivanto iminā anukkameneva nisinnaṭṭhānādīsu kahāpaṇarāsiṃ ṭhapetvā suraṃ pivanto ‘‘iminā mālā āharatha, iminā gandhe, ayaṃ jano jute cheko, ayaṃ nacce, ayaṃ gīte, ayaṃ vādite. Imassa sahassaṃ detha, imassa dve sahassānī’’ti evaṃ vikiranto nacirasseva attano santakaṃ asītikoṭidhanaṃ khepetvā ‘‘khīṇaṃ te, sāmi, dhana’’nti vutte kiṃ bhariyāya me santakaṃ natthīti. Atthi, sāmīti . Tena hi taṃ āharathāti. Tampi tatheva khepetvā anupubbena khettaārāmuyyānayoggādikampi antamaso bhājanabhaṇḍakampi attharaṇapāvuraṇanisīdanampi sabbaṃ attano santakaṃ vikkiṇitvā khādi. Atha naṃ mahallakakāle yehissa kulasantakaṃ gehaṃ vikkiṇitvā gahitaṃ, te taṃ gehā nīhariṃsu. So bhariyaṃ ādāya parajanassa gehabhittiṃ nissāya vasanto kapālakhaṇḍaṃ ādāya bhikkhāya caritvā janassa ucchiṭṭhakaṃ bhuñjituṃ ārabhi.
ат̇а нам̣ згад̣̇ивасам̣ аасанасаалааяа д̣̇ваарз тад̇ваа д̣̇ахарасааман̣зрзхи д̣̇ияяамаанам̣ ужчидтагабхож̇анам̣ бадиг̇г̇ан̣ханд̇ам̣ д̣̇исваа сад̇т̇аа сид̇ам̣ баад̇ваагааси. ат̇а нам̣ аананд̣̇ад̇т̇зро сид̇агааран̣ам̣ бужчи. сад̇т̇аа сид̇агааран̣ам̣ гат̇знд̇о ‘‘бассаананд̣̇а, имам̣ махаад̇ханасздтибуд̇д̇ам̣ имасмим̣ наг̇арз д̣̇взасийд̇игодид̇ханам̣ кзбзд̇ваа бхарияам̣ аад̣̇ааяа бхигкааяа жаранд̇ам̣. сажз хи аяам̣ батамаваяз бхог̇з акзбзд̇ваа гамманд̇з баяож̇аяисса, имасмим̣язва наг̇арз аг̇г̇асздти абхависса. сажз бана нигкамид̇ваа баб̣б̣аж̇исса, арахад̇д̇ам̣ баабун̣исса, бхарияаабисса анааг̇аамипалз бад̇идтахисса. сажз маж̇жхимаваяз бхог̇з акзбзд̇ваа гамманд̇з баяож̇аяисса, д̣̇уд̇ияасздти абхависса, нигкамид̇ваа баб̣б̣аж̇анд̇о анааг̇аамий абхависса. бхарияаабисса сагад̣̇ааг̇аамипалз бад̇идтахисса. сажз бажчимаваяз бхог̇з акзбзд̇ваа гамманд̇з баяож̇аяисса, д̇ад̇ияасздти абхависса, нигкамид̇ваа баб̣б̣аж̇анд̇оби сагад̣̇ааг̇аамий абхависса , бхарияаабисса сод̇аабад̇д̇ипалз бад̇идтахисса. ид̣̇аани банзса г̇ихибхог̇ад̇оби барихийно сааман̃н̃ад̇оби. барихааяид̇ваа жа бана сугкабаллалз гон̃жасагун̣о вияа ж̇аад̇о’’д̇и вад̇ваа имаа г̇аат̇аа абхааси –
Atha naṃ ekadivasaṃ āsanasālāya dvāre ṭhatvā daharasāmaṇerehi diyyamānaṃ ucchiṭṭhakabhojanaṃ paṭiggaṇhantaṃ disvā satthā sitaṃ pātvākāsi. Atha naṃ ānandatthero sitakāraṇaṃ pucchi. Satthā sitakāraṇaṃ kathento ‘‘passānanda, imaṃ mahādhanaseṭṭhiputtaṃ imasmiṃ nagare dveasītikoṭidhanaṃ khepetvā bhariyaṃ ādāya bhikkhāya carantaṃ. Sace hi ayaṃ paṭhamavaye bhoge akhepetvā kammante payojayissa, imasmiṃyeva nagare aggaseṭṭhi abhavissa. Sace pana nikkhamitvā pabbajissa, arahattaṃ pāpuṇissa, bhariyāpissa anāgāmiphale patiṭṭhahissa. Sace majjhimavaye bhoge akhepetvā kammante payojayissa, dutiyaseṭṭhi abhavissa, nikkhamitvā pabbajanto anāgāmī abhavissa. Bhariyāpissa sakadāgāmiphale patiṭṭhahissa. Sace pacchimavaye bhoge akhepetvā kammante payojayissa, tatiyaseṭṭhi abhavissa, nikkhamitvā pabbajantopi sakadāgāmī abhavissa , bhariyāpissa sotāpattiphale patiṭṭhahissa. Idāni panesa gihibhogatopi parihīno sāmaññatopi. Parihāyitvā ca pana sukkhapallale koñcasakuṇo viya jāto’’ti vatvā imā gāthā abhāsi –
155.
155.
‘‘ажарид̇ваа б̣рахмажарияам̣, алад̣̇д̇хаа яоб̣б̣анз д̇ханам̣;
‘‘Acaritvā brahmacariyaṃ, aladdhā yobbane dhanaṃ;
ж̇ин̣н̣агон̃жаава жхааяанд̇и, кийн̣амажчзва баллалз.
Jiṇṇakoñcāva jhāyanti, khīṇamaccheva pallale.
156.
156.
‘‘ажарид̇ваа б̣рахмажарияам̣, алад̣̇д̇хаа яоб̣б̣анз д̇ханам̣;
‘‘Acaritvā brahmacariyaṃ, aladdhā yobbane dhanaṃ;
сзнд̇и жаабаад̇икийн̣аава, бураан̣аани ануд̇т̇уна’’нд̇и.
Senti cāpātikhīṇāva, purāṇāni anutthuna’’nti.
д̇ад̇т̇а ажарид̇ваад̇и б̣рахмажарияаваасам̣ авасид̇ваа. яоб̣б̣анзд̇и ануббаннз ваа бхог̇з уббаад̣̇зд̇ум̣ уббаннз ваа бхог̇з рагкид̇ум̣ самад̇т̇агаалз д̇ханамби алабхид̇ваа. кийн̣амажчзд̇и д̇з зваруубаа б̣аалаа уд̣̇агасса абхааваа кийн̣амажчз баллалз баригкийн̣абад̇д̇аа ж̇ин̣н̣агон̃жаа вияа аважхааяанд̇и. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – баллалз уд̣̇агасса абхааво вияа хи имзсам̣ васанадтаанасса абхааво, мажчаанам̣ кийн̣абхааво вияа имзсам̣ бхог̇аанам̣ абхааво, кийн̣абад̇д̇аанам̣ гон̃жаанам̣ уббад̇ид̇ваа г̇аманаабхааво вияа имзсам̣ ид̣̇аани ж̇алат̇алабат̇аад̣̇ийхи бхог̇з сан̣таабзд̇ум̣ асамад̇т̇абхааво. д̇асмаа д̇з кийн̣абад̇д̇аа гон̃жаа вияа зд̇т̇зва б̣аж̇жхид̇ваа аважхааяанд̇ийд̇и. жаабаад̇икийн̣ааваад̇и жаабад̇о ад̇икийн̣аа, жаабаа винимуд̇д̇аад̇и ад̇т̇о. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – яат̇аа жаабаа винимуд̇д̇аа сараа яат̇аавзг̇ам̣ г̇анд̇ваа бад̇ид̇аа, д̇ам̣ г̇ахзд̇ваа угкибанд̇з асад̇и д̇ад̇т̇зва убажигаанам̣ бхад̇д̇ам̣ хонд̇и, звам̣ имзби д̇аяо ваяз ад̇игганд̇аа ид̣̇аани ад̇д̇аанам̣ уд̣̇д̇харид̇ум̣ асамад̇т̇ад̇ааяа маран̣ам̣ убаг̇амиссанд̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘сзнд̇и жаабаад̇икийн̣ааваа’’д̇и. бураан̣аани ануд̇т̇унанд̇и ‘‘ид̇и амхзхи каад̣̇ид̇ам̣ ид̇и бийд̇а’’нд̇и буб̣б̣з гад̇аани каад̣̇ид̇абивид̇анажжаг̇ийд̇аваад̣̇ид̇аад̣̇ийни ануд̇т̇унанд̇аа сожанд̇аа анусожанд̇аа сзнд̇ийд̇и.
Tattha acaritvāti brahmacariyavāsaṃ avasitvā. Yobbaneti anuppanne vā bhoge uppādetuṃ uppanne vā bhoge rakkhituṃ samatthakāle dhanampi alabhitvā. Khīṇamaccheti te evarūpā bālā udakassa abhāvā khīṇamacche pallale parikkhīṇapattā jiṇṇakoñcā viya avajhāyanti. Idaṃ vuttaṃ hoti – pallale udakassa abhāvo viya hi imesaṃ vasanaṭṭhānassa abhāvo, macchānaṃ khīṇabhāvo viya imesaṃ bhogānaṃ abhāvo, khīṇapattānaṃ koñcānaṃ uppatitvā gamanābhāvo viya imesaṃ idāni jalathalapathādīhi bhoge saṇṭhāpetuṃ asamatthabhāvo. Tasmā te khīṇapattā koñcā viya ettheva bajjhitvā avajhāyantīti. Cāpātikhīṇāvāti cāpato atikhīṇā, cāpā vinimuttāti attho. Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā cāpā vinimuttā sarā yathāvegaṃ gantvā patitā, taṃ gahetvā ukkhipante asati tattheva upacikānaṃ bhattaṃ honti, evaṃ imepi tayo vaye atikkantā idāni attānaṃ uddharituṃ asamatthatāya maraṇaṃ upagamissanti. Tena vuttaṃ – ‘‘senti cāpātikhīṇāvā’’ti. Purāṇāni anutthunanti ‘‘iti amhehi khāditaṃ iti pīta’’nti pubbe katāni khāditapivitanaccagītavāditādīni anutthunantā socantā anusocantā sentīti.
д̣̇зсанаавасаанз б̣ахуу сод̇аабад̇д̇ипалаад̣̇ийни баабун̣им̣сууд̇и.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
махаад̇ханасздтибуд̇д̇авад̇т̇у навамам̣.
Mahādhanaseṭṭhiputtavatthu navamaṃ.
ж̇арааваг̇г̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Jarāvaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
згаад̣̇асамо ваг̇г̇о.
Ekādasamo vaggo.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / куд̣̇д̣̇аганигааяа • Khuddakanikāya / д̇хаммабад̣̇абаал̣и • Dhammapadapāḷi / 11. ж̇арааваг̇г̇о • 11. Jarāvaggo
