| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / संयुत्तनिकाय (टीका) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
६. जरावग्गो
6. Jarāvaggo
१. जरासुत्तवण्णना
1. Jarāsuttavaṇṇanā
५१. हितस्स साधनतो साधु, यं किञ्चि अत्थजातं। तं पन अत्थकामेन लभितब्बतो उपसेवितब्बतो लद्धकं, कल्याणट्ठेन भद्दकन्ति वुच्चतीति आह ‘‘साधूति लद्धकं भद्दक’’न्ति। ‘‘सीलं याव जरा साधू’’ति वुत्तमत्थं ब्यतिरेकतो विभावेतुं ‘‘इमिना इदं दस्सेती’’ति वुत्तं। इदन्ति इदं अत्थजातं।
51. Hitassa sādhanato sādhu, yaṃ kiñci atthajātaṃ. Taṃ pana atthakāmena labhitabbato upasevitabbato laddhakaṃ, kalyāṇaṭṭhena bhaddakanti vuccatīti āha ‘‘sādhūti laddhakaṃ bhaddaka’’nti. ‘‘Sīlaṃ yāva jarā sādhū’’ti vuttamatthaṃ byatirekato vibhāvetuṃ ‘‘iminā idaṃ dassetī’’ti vuttaṃ. Idanti idaṃ atthajātaṃ.
पतिट्ठिताति चित्तसन्ताने लद्धपतिट्ठा, केनचि असंहारिया। तेनाह ‘‘मग्गेन आगता’’ति। चित्तीकतट्ठादीहीति पूजनीयभावादीहि। वुत्तं हेतं पोराणट्ठकथायं। चित्तीकतन्ति रतनन्ति इदं रतनं नाम लोके चित्तीकतं वत्थूनं सहस्सग्घनतादिवसेन। येपि लोके चित्तीकता खत्तियपण्डित-चतुमहाराज-सक्क-सुयाम-महाब्रह्मादयो, तेसं चित्तीकतो तेहि सरणन्ति उपगन्तब्बतादिवसेन। रतिकरन्ति पीतिसुखावहं। झानरतिसुखेनाति दुविधेनपि झानरतिसुखेन। तुलेतुन्ति परिच्छिन्दितुं। गुणपारमिन्ति गुणानं उक्कंसपारमिं। दुल्लभो अनेकानि असङ्ख्येय्यानि अतिधावित्वापि लद्धुं असक्कुणेय्यत्ता। अनोमोति अनूनो परिपुण्णो। तत्थ विसेसतो अनोमसत्तपरिभोगतो तेहि ‘‘सम्मासम्बुद्धो भगवा’’ति अनुस्सरितब्बतोति आह ‘‘भगवा अनोमो सीलेना’’तिआदि।
Patiṭṭhitāti cittasantāne laddhapatiṭṭhā, kenaci asaṃhāriyā. Tenāha ‘‘maggena āgatā’’ti. Cittīkataṭṭhādīhīti pūjanīyabhāvādīhi. Vuttaṃ hetaṃ porāṇaṭṭhakathāyaṃ. Cittīkatanti ratananti idaṃ ratanaṃ nāma loke cittīkataṃ vatthūnaṃ sahassagghanatādivasena. Yepi loke cittīkatā khattiyapaṇḍita-catumahārāja-sakka-suyāma-mahābrahmādayo, tesaṃ cittīkato tehi saraṇanti upagantabbatādivasena. Ratikaranti pītisukhāvahaṃ. Jhānaratisukhenāti duvidhenapi jhānaratisukhena. Tuletunti paricchindituṃ. Guṇapāraminti guṇānaṃ ukkaṃsapāramiṃ. Dullabho anekāni asaṅkhyeyyāni atidhāvitvāpi laddhuṃ asakkuṇeyyattā. Anomoti anūno paripuṇṇo. Tattha visesato anomasattaparibhogato tehi ‘‘sammāsambuddho bhagavā’’ti anussaritabbatoti āha ‘‘bhagavā anomo sīlenā’’tiādi.
अरियमग्गपञ्ञायेव इध अधिप्पेताति ‘‘इध पन दुल्लभपातुभावट्ठेन पञ्ञा ‘रतन’न्ति वुत्त’’न्ति आह। पुज्जफलनिब्बत्तनतो, अत्तनो सन्तानं पुनातीति च पुञ्ञचेतना पुञ्ञं, सा पन यस्स उप्पन्ना, तस्सेव आवेणिकताय अनञ्ञसाधारणत्ता केनचिपि अनाहटा, अट्ठकथायं पन ‘‘अरूपत्ता’’ति वुत्तं।
Ariyamaggapaññāyeva idha adhippetāti ‘‘idha pana dullabhapātubhāvaṭṭhena paññā ‘ratana’nti vutta’’nti āha. Pujjaphalanibbattanato, attano santānaṃ punātīti ca puññacetanā puññaṃ, sā pana yassa uppannā, tasseva āveṇikatāya anaññasādhāraṇattā kenacipi anāhaṭā, aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘arūpattā’’ti vuttaṃ.
जरासुत्तवण्णना निट्ठिता।
Jarāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / सुत्तपिटक • Suttapiṭaka / संयुत्तनिकाय • Saṃyuttanikāya / १. जरासुत्तं • 1. Jarāsuttaṃ
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / सुत्तपिटक (अट्ठकथा) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / संयुत्तनिकाय (अट्ठकथा) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / १. जरासुत्तवण्णना • 1. Jarāsuttavaṇṇanā
