| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / бан̃жабагаран̣а-адтагат̇аа • Pañcapakaraṇa-aṭṭhakathā |
бажжаяанид̣̇д̣̇зсо
Paccayaniddeso
1. хзд̇убажжаяанид̣̇д̣̇зсаван̣н̣анаа
1. Hetupaccayaniddesavaṇṇanā
1. ид̣̇аани саб̣б̣зби д̇з бажжаяз уд̣̇д̣̇идтабадибаадияаа нид̣̇д̣̇исид̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ хзд̇убажжаяод̇и хзд̇уу хзд̇усамбаяуд̇д̇агаанам̣ д̇хаммаанам̣ д̇ам̣самудтаанаанан̃жа руубаанам̣ хзд̇убажжаязна бажжаяод̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а хзд̇убажжаяод̇и жад̇увийсад̇ияаа бажжаязсу нигкид̇д̇абадибаадияаа саб̣б̣абатамам̣ бхааж̇зд̇аб̣б̣асса бад̣̇уд̣̇д̇хааро. сзсабажжаязсуби иминаава наязна батамам̣ бхааж̇зд̇аб̣б̣абад̣̇ам̣ уд̣̇д̇харид̇ваа виссаж̇ж̇анам̣ гад̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. аяам̣ банзд̇т̇а самб̣анд̇хо – яо бажжаяуд̣̇д̣̇зсз хзд̇убажжаяод̇и уд̣̇д̣̇идто, со нид̣̇д̣̇зсад̇о ‘‘хзд̇уу хзд̇усамбаяуд̇д̇агаанам̣ д̇хаммаанам̣ д̇ам̣самудтаанаанан̃жа руубаанам̣ хзд̇убажжаязна бажжаяо’’д̇и звам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣о . иминаа убааязна саб̣б̣абажжаязсу бхааж̇зд̇аб̣б̣асса бад̣̇асса виссаж̇ж̇анзна сад̣̇д̇хим̣ самб̣анд̇хо взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
1. Idāni sabbepi te paccaye uddiṭṭhapaṭipāṭiyā niddisitvā dassetuṃ hetupaccayoti hetū hetusampayuttakānaṃ dhammānaṃ taṃsamuṭṭhānānañca rūpānaṃ hetupaccayena paccayotiādimāha. Tattha hetupaccayoti catuvīsatiyā paccayesu nikkhittapaṭipāṭiyā sabbapaṭhamaṃ bhājetabbassa paduddhāro. Sesapaccayesupi imināva nayena paṭhamaṃ bhājetabbapadaṃ uddharitvā vissajjanaṃ katanti veditabbaṃ. Ayaṃ panettha sambandho – yo paccayuddese hetupaccayoti uddiṭṭho, so niddesato ‘‘hetū hetusampayuttakānaṃ dhammānaṃ taṃsamuṭṭhānānañca rūpānaṃ hetupaccayena paccayo’’ti evaṃ veditabbo . Iminā upāyena sabbapaccayesu bhājetabbassa padassa vissajjanena saddhiṃ sambandho veditabbo.
ид̣̇аани хзд̇уу хзд̇усамбаяуд̇д̇агаананд̇и зд̇т̇а ‘‘хзд̇усамбаяуд̇д̇агаана’’нд̇и авад̇ваа ‘‘хзд̇уу хзд̇усамбаяуд̇д̇агаана’’нд̇и гасмаа вуд̇д̇анд̇и? бажжаяасса жзва бажжаяуббаннаанан̃жа вавад̇т̇аабанад̇о. хзд̇усамбаяуд̇д̇агаананд̇и хи вуд̇д̇з хзд̇унаа самбаяуд̇д̇агаанам̣ хзд̇убажжаязна бажжаяод̇и ад̇т̇о бхавзяяа. звам̣ санд̇з асуго наама д̇хаммо хзд̇убажжаязна бажжаяод̇и бажжаяававад̇т̇аанам̣ на бан̃н̃ааязяяа. ат̇ааби хзд̇унаа самбаяуд̇д̇агаанам̣ хзд̇усамбаяуд̇д̇агаананд̇и ад̇т̇ам̣ аг̇г̇ахзд̇ваава язсам̣ гзсан̃жи самбаяуд̇д̇агаанам̣ хзд̇уу хзд̇убажжаязна бажжаяод̇и ад̇т̇о бхавзяяа, звам̣ санд̇з хзд̇унаа виббаяуд̇д̇аа жагкувин̃н̃аан̣аад̣̇аяоби самбаяуд̇д̇агааязва, хзд̇унаа самбаяуд̇д̇аа гусалаад̣̇аяоби. д̇ад̇т̇а аяам̣ хзд̇у асугасса наама самбаяуд̇д̇агад̇хаммасса бажжаяод̇и бажжаяуббаннававад̇т̇аанам̣ на бан̃н̃ааязяяа. д̇асмаа бажжаяан̃жзва бажжаяуббаннан̃жа вавад̇т̇аабзнд̇о ‘‘хзд̇уу хзд̇усамбаяуд̇д̇агаана’’нд̇и ааха. д̇ассад̇т̇о – хзд̇усамбаяуд̇д̇агаанам̣ гусалаад̣̇ид̇хаммаанам̣ яо хзд̇у самбаяуд̇д̇аго, со хзд̇убажжаязна бажжаяод̇и. д̇ад̇рааби ‘‘бажжаяо’’д̇и авад̇ваа ‘‘хзд̇убажжаязнаа’’д̇и важанам̣ хзд̇уно ан̃н̃ат̇аа бажжаяабхаавабадисзд̇ханад̇т̇ам̣. аяан̃хи хзд̇у хзд̇убажжаязнааби бажжаяо ход̇и, сахаж̇аад̇аад̣̇ибажжаязнааби. д̇ад̇раасса явааяам̣ сахаж̇аад̇аад̣̇ибажжаяавасзна ан̃н̃ат̇ааби бажжаяабхааво, д̇асса бадисзд̇ханад̇т̇ам̣ хзд̇убажжаязнаад̇и вуд̇д̇ам̣. звам̣ санд̇зби ‘‘д̇ам̣самбаяуд̇д̇агаана’’нд̇и авад̇ваа гасмаа ‘‘хзд̇усамбаяуд̇д̇агаана’’нд̇и вуд̇д̇анд̇и? нид̣̇д̣̇исид̇аб̣б̣асса абаагадад̇д̇аа. д̇ам̣самбаяуд̇д̇агаананд̇и хи вуд̇д̇з язна д̇з д̇ам̣самбаяуд̇д̇агаа наама хонд̇и , аяам̣ наама сод̇и нид̣̇д̣̇исид̇аб̣б̣о абаагадо. д̇асса абаагадад̇д̇аа язна самбаяуд̇д̇аа д̇з д̇ам̣самбаяуд̇д̇агаад̇и вужжанд̇и, д̇ам̣ саруубад̇ова д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘хзд̇усамбаяуд̇д̇агаана’’нд̇и вуд̇д̇ам̣.
Idāni hetū hetusampayuttakānanti ettha ‘‘hetusampayuttakāna’’nti avatvā ‘‘hetū hetusampayuttakāna’’nti kasmā vuttanti? Paccayassa ceva paccayuppannānañca vavatthāpanato. Hetusampayuttakānanti hi vutte hetunā sampayuttakānaṃ hetupaccayena paccayoti attho bhaveyya. Evaṃ sante asuko nāma dhammo hetupaccayena paccayoti paccayavavatthānaṃ na paññāyeyya. Athāpi hetunā sampayuttakānaṃ hetusampayuttakānanti atthaṃ aggahetvāva yesaṃ kesañci sampayuttakānaṃ hetū hetupaccayena paccayoti attho bhaveyya, evaṃ sante hetunā vippayuttā cakkhuviññāṇādayopi sampayuttakāyeva, hetunā sampayuttā kusalādayopi. Tattha ayaṃ hetu asukassa nāma sampayuttakadhammassa paccayoti paccayuppannavavatthānaṃ na paññāyeyya. Tasmā paccayañceva paccayuppannañca vavatthāpento ‘‘hetū hetusampayuttakāna’’nti āha. Tassattho – hetusampayuttakānaṃ kusalādidhammānaṃ yo hetu sampayuttako, so hetupaccayena paccayoti. Tatrāpi ‘‘paccayo’’ti avatvā ‘‘hetupaccayenā’’ti vacanaṃ hetuno aññathā paccayabhāvapaṭisedhanatthaṃ. Ayañhi hetu hetupaccayenāpi paccayo hoti, sahajātādipaccayenāpi. Tatrāssa yvāyaṃ sahajātādipaccayavasena aññathāpi paccayabhāvo, tassa paṭisedhanatthaṃ hetupaccayenāti vuttaṃ. Evaṃ santepi ‘‘taṃsampayuttakāna’’nti avatvā kasmā ‘‘hetusampayuttakāna’’nti vuttanti? Niddisitabbassa apākaṭattā. Taṃsampayuttakānanti hi vutte yena te taṃsampayuttakā nāma honti , ayaṃ nāma soti niddisitabbo apākaṭo. Tassa apākaṭattā yena sampayuttā te taṃsampayuttakāti vuccanti, taṃ sarūpatova dassetuṃ ‘‘hetusampayuttakāna’’nti vuttaṃ.
д̇ам̣самудтаанаананд̇и зд̇т̇а бана нид̣̇д̣̇исид̇аб̣б̣асса баагадад̇д̇аа д̇ам̣-г̇ахан̣ам̣ гад̇ам̣. аяан̃хзд̇т̇а ад̇т̇о – д̇з хзд̇уу жзва хзд̇усамбаяуд̇д̇агаа жа д̇хаммаа самудтаанам̣ зд̇зсанд̇и д̇ам̣самудтаанаани. д̇зсам̣ д̇ам̣самудтаанаанам̣, хзд̇уд̇о жзва хзд̇усамбаяуд̇д̇ад̇хаммзхи жа ниб̣б̣ад̇д̇аананд̇и ад̇т̇о. иминаа жид̇д̇асамудтаанаруубам̣ г̇ан̣хаад̇и . гим̣ бана д̇ам̣ жид̇д̇ад̇о ан̃н̃знаби самудтаад̇ийд̇и? аама, самудтаад̇и. саб̣б̣зби хи жид̇д̇ажзд̇асигаа згад̇о худ̇ваа руубам̣ самудтаабзнд̇и. логияад̇хаммад̣̇зсанааяам̣ бана жид̇д̇асса ад̇хигабхаавад̇о д̇ат̇аавид̇хам̣ руубам̣ жид̇д̇асамудтаананд̇и вужжад̇и. д̇знзвааха жид̇д̇ажзд̇асигаа д̇хаммаа жид̇д̇асамудтаанаанам̣ руубаанам̣ сахаж̇аад̇абажжаязна бажжаяод̇и.
Taṃsamuṭṭhānānanti ettha pana niddisitabbassa pākaṭattā taṃ-gahaṇaṃ kataṃ. Ayañhettha attho – te hetū ceva hetusampayuttakā ca dhammā samuṭṭhānaṃ etesanti taṃsamuṭṭhānāni. Tesaṃ taṃsamuṭṭhānānaṃ, hetuto ceva hetusampayuttadhammehi ca nibbattānanti attho. Iminā cittasamuṭṭhānarūpaṃ gaṇhāti . Kiṃ pana taṃ cittato aññenapi samuṭṭhātīti? Āma, samuṭṭhāti. Sabbepi hi cittacetasikā ekato hutvā rūpaṃ samuṭṭhāpenti. Lokiyadhammadesanāyaṃ pana cittassa adhikabhāvato tathāvidhaṃ rūpaṃ cittasamuṭṭhānanti vuccati. Tenevāha cittacetasikā dhammā cittasamuṭṭhānānaṃ rūpānaṃ sahajātapaccayena paccayoti.
яад̣̇и звам̣ ид̇хааби ‘‘д̇ам̣самудтаанаана’’нд̇и авад̇ваа жид̇д̇асамудтаанаананд̇и гасмаа на вуд̇д̇анд̇и? ажид̇д̇асамудтаанаанамби сан̇г̇ан̣ханад̇о. бан̃хааваарасмин̃хи ‘‘бадисанд̇хигкан̣з вибаагааб̣яаагад̇аа хзд̇уу самбаяуд̇д̇агаанам̣ канд̇хаанам̣ гадад̇д̇аа жа руубаанам̣ хзд̇убажжаязна бажжаяод̇и ааг̇ад̇ам̣’’. д̇асса сан̇г̇ан̣ханад̇т̇ам̣ ид̇ха жид̇д̇асамудтаанаананд̇и авад̇ваа д̇ам̣самудтаанаананд̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ассад̇т̇о – жид̇д̇аж̇аруубам̣ аж̇анаяамаанааби д̇з хзд̇уу хзд̇усамбаяуд̇д̇агаа д̇хаммаа сахаж̇аад̇аад̣̇ибажжаяавасзна самудтаанам̣ зд̇зсанд̇и д̇ам̣самудтаанаани. д̇зсам̣ д̇ам̣самудтаанаанам̣ бавад̇д̇з жид̇д̇аж̇аанам̣ бадисанд̇хияан̃жа гадад̇д̇ааруубаанамби хзд̇уу хзд̇убажжаязна бажжаяод̇и. иминаа убааязна ан̃н̃зсуби д̇ам̣самудтаанаананд̇и ааг̇ад̇адтаанзсу ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Yadi evaṃ idhāpi ‘‘taṃsamuṭṭhānāna’’nti avatvā cittasamuṭṭhānānanti kasmā na vuttanti? Acittasamuṭṭhānānampi saṅgaṇhanato. Pañhāvārasmiñhi ‘‘paṭisandhikkhaṇe vipākābyākatā hetū sampayuttakānaṃ khandhānaṃ kaṭattā ca rūpānaṃ hetupaccayena paccayoti āgataṃ’’. Tassa saṅgaṇhanatthaṃ idha cittasamuṭṭhānānanti avatvā taṃsamuṭṭhānānanti vuttaṃ. Tassattho – cittajarūpaṃ ajanayamānāpi te hetū hetusampayuttakā dhammā sahajātādipaccayavasena samuṭṭhānaṃ etesanti taṃsamuṭṭhānāni. Tesaṃ taṃsamuṭṭhānānaṃ pavatte cittajānaṃ paṭisandhiyañca kaṭattārūpānampi hetū hetupaccayena paccayoti. Iminā upāyena aññesupi taṃsamuṭṭhānānanti āgataṭṭhānesu attho veditabbo.
гасмаа банааяам̣ хзд̇у бадисанд̇хияамзва гадад̇д̇ааруубаанам̣ хзд̇убажжаяо ход̇и, на бавад̇д̇зд̇и? бадисанд̇хияам̣ гаммаж̇аруубаанам̣ жид̇д̇абадиб̣ад̣̇д̇хавуд̇д̇ид̇ааяа. бадисанд̇хияан̃хи гаммаж̇аруубаанам̣ жид̇д̇абадиб̣ад̣̇д̇хаа бавад̇д̇и, жид̇д̇авасзна уббаж̇ж̇анд̇и жзва д̇идтанд̇и жа. д̇асмин̃хи кан̣з жид̇д̇ам̣ жид̇д̇аж̇аруубам̣ ж̇анзд̇ум̣ на саггод̇и, д̇ааниби винаа жид̇д̇зна уббаж̇ж̇ид̇ум̣ ваа таад̇ум̣ ваа на саггонд̇и. д̇знзвааха – ‘‘вин̃н̃аан̣абажжаяаа наамаруубам̣, д̇асмим̣ бад̇идтид̇з вин̃н̃аан̣з наамаруубасса авагганд̇и ход̇ий’’д̇и (сам̣. ни. 2.39). бавад̇д̇ияам̣ бана д̇зсам̣ жид̇д̇з виж̇ж̇амаанзби гаммабадиб̣ад̣̇д̇хаава бавад̇д̇и, на жид̇д̇абадиб̣ад̣̇д̇хаа. авиж̇ж̇амаанз жааби жид̇д̇з нирод̇хасамаабаннаанам̣ уббаж̇ж̇анд̇иязва.
Kasmā panāyaṃ hetu paṭisandhiyameva kaṭattārūpānaṃ hetupaccayo hoti, na pavatteti? Paṭisandhiyaṃ kammajarūpānaṃ cittapaṭibaddhavuttitāya. Paṭisandhiyañhi kammajarūpānaṃ cittapaṭibaddhā pavatti, cittavasena uppajjanti ceva tiṭṭhanti ca. Tasmiñhi khaṇe cittaṃ cittajarūpaṃ janetuṃ na sakkoti, tānipi vinā cittena uppajjituṃ vā ṭhātuṃ vā na sakkonti. Tenevāha – ‘‘viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe nāmarūpassa avakkanti hotī’’ti (saṃ. ni. 2.39). Pavattiyaṃ pana tesaṃ citte vijjamānepi kammapaṭibaddhāva pavatti, na cittapaṭibaddhā. Avijjamāne cāpi citte nirodhasamāpannānaṃ uppajjantiyeva.
гасмаа бана бадисанд̇хигкан̣з жид̇д̇ам̣ жид̇д̇аж̇аруубам̣ ж̇анзд̇ум̣ на саггод̇ийд̇и? гаммавзг̇агкид̇д̇ад̇ааяа жзва аббад̇идтид̇авад̇т̇уд̇ааяа жа д̣̇уб̣б̣алад̇д̇аа. д̇ан̃хи д̇ад̣̇аа гаммавзг̇агкид̇д̇ам̣ абурзж̇аад̇авад̇т̇угад̇д̇аа жа аббад̇идтид̇авад̇т̇уганд̇и д̣̇уб̣б̣алам̣ ход̇и. д̇асмаа бабаад̇з бад̇ид̇амад̇д̇о бурисо гин̃жи сиббам̣ гаад̇ум̣ вияа руубам̣ ж̇анзд̇ум̣ на саггод̇и; гаммаж̇аруубамзва банасса жид̇д̇асамудтаанаруубадтаанз д̇идтад̇и. д̇ан̃жа гаммаж̇аруубассзва б̣ийж̇адтаанз д̇идтад̇и. гаммам̣ банасса кзд̇д̇асад̣̇исам̣, гилзсаа аабасад̣̇исаа. д̇асмаа санд̇зби кзд̇д̇з аабз жа батамуббад̇д̇ияам̣ б̣ийж̇аанубхаавзна ругкуббад̇д̇и вияа бадисанд̇хигкан̣з жид̇д̇аанубхаавзна руубагааяасса уббад̇д̇и. б̣ийж̇з бана виг̇ад̇зби бат̇авийаабаанубхаавзна ругкасса убаруубари бавад̇д̇и вияа; винаа жид̇д̇зна гаммад̇ова гадад̇д̇ааруубаанам̣ бавад̇д̇и ход̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. вуд̇д̇амби жзд̇ам̣ – ‘‘гаммам̣ кзд̇д̇ам̣ вин̃н̃аан̣ам̣ б̣ийж̇ам̣ д̇ан̣хаа снзхо’’д̇и (а. ни. 3.77).
Kasmā pana paṭisandhikkhaṇe cittaṃ cittajarūpaṃ janetuṃ na sakkotīti? Kammavegakkhittatāya ceva appatiṭṭhitavatthutāya ca dubbalattā. Tañhi tadā kammavegakkhittaṃ apurejātavatthukattā ca appatiṭṭhitavatthukanti dubbalaṃ hoti. Tasmā papāte patitamatto puriso kiñci sippaṃ kātuṃ viya rūpaṃ janetuṃ na sakkoti; kammajarūpameva panassa cittasamuṭṭhānarūpaṭṭhāne tiṭṭhati. Tañca kammajarūpasseva bījaṭṭhāne tiṭṭhati. Kammaṃ panassa khettasadisaṃ, kilesā āpasadisā. Tasmā santepi khette āpe ca paṭhamuppattiyaṃ bījānubhāvena rukkhuppatti viya paṭisandhikkhaṇe cittānubhāvena rūpakāyassa uppatti. Bīje pana vigatepi pathavīāpānubhāvena rukkhassa uparūpari pavatti viya; vinā cittena kammatova kaṭattārūpānaṃ pavatti hotīti veditabbā. Vuttampi cetaṃ – ‘‘kammaṃ khettaṃ viññāṇaṃ bījaṃ taṇhā sneho’’ti (a. ni. 3.77).
аяан̃жа банад̇т̇о огаасавасзнзва г̇ахзд̇аб̣б̣о. д̇аяо хи огаасаа – наамогаасо, руубогаасо, наамаруубогаасод̇и. д̇ад̇т̇а аруубабхаво наамогаасо наама. д̇ад̇ра хи хад̣̇аяавад̇т̇умад̇д̇амби руубабажжаяам̣ винаа аруубад̇хаммаава уббаж̇ж̇анд̇и. асан̃н̃абхаво руубогаасо наама. д̇ад̇ра хи бадисанд̇хижид̇д̇амад̇д̇амби аруубабажжаяам̣ винаа руубад̇хаммаава уббаж̇ж̇анд̇и. бан̃жавогаарабхаво наамаруубогаасо наама. д̇ад̇ра хи вад̇т̇уруубамад̇д̇амби винаа бадисанд̇хияам̣ аруубад̇хаммаа, бадисанд̇хижид̇д̇ан̃жа винаа гаммаж̇ааби руубад̇хаммаа нуббаж̇ж̇анд̇и. яуг̇анад̣̇д̇хаава руубааруубаанам̣ уббад̇д̇и. яат̇аа хи сассаамигз сарааж̇агз г̇зхз сад̣̇ваарабаалагз рааж̇аан̣ад̇д̇им̣ винаа батамаббавзсо наама над̇т̇и, абарабхааг̇з бана винааби аан̣ад̇д̇им̣ буримаан̣ад̇д̇иаанубхаавзнзва ход̇и, звамзва бан̃жавогаарз бадисанд̇хивин̃н̃аан̣арааж̇асса сахаж̇аад̇аад̣̇ибажжаяад̇ам̣ винаа руубасса бадисанд̇хивасзна батамуббад̇д̇и наама над̇т̇и. абарабхааг̇з бана винааби бадисанд̇хивин̃н̃аан̣асса сахаж̇аад̇аад̣̇ибажжаяаанубхаавам̣ буримаанубхаававасзна лад̣̇д̇хаббавзсасса гаммад̇о бавад̇д̇и ход̇и. асан̃н̃абхаво бана яасмаа аруубогаасо на ход̇и, д̇асмаа д̇ад̇т̇а винаава аруубабажжаяаа асан̃н̃огаасад̇д̇аа руубам̣ бавад̇д̇ад̇и, ассаамигз сун̃н̃аг̇зхз ад̇д̇ано г̇зхз жа бурисасса бавзсо вияа. аруубабхавоби яасмаа руубогаасо на ход̇и, д̇асмаа д̇ад̇т̇а винаава руубабажжаяаа ан̃н̃огаасад̇д̇аа аруубад̇хаммаа бавад̇д̇анд̇и. бан̃жавогаарабхаво бана руубааруубогаасод̇и над̇т̇зд̇т̇а аруубабажжаяам̣ винаа бадисанд̇хигкан̣з руубаанам̣ уббад̇д̇ийд̇и. ид̇и аяам̣ хзд̇у бадисанд̇хияамзва гадад̇д̇ааруубаанам̣ бажжаяо ход̇и, на бавад̇д̇зд̇и.
Ayañca panattho okāsavaseneva gahetabbo. Tayo hi okāsā – nāmokāso, rūpokāso, nāmarūpokāsoti. Tattha arūpabhavo nāmokāso nāma. Tatra hi hadayavatthumattampi rūpapaccayaṃ vinā arūpadhammāva uppajjanti. Asaññabhavo rūpokāso nāma. Tatra hi paṭisandhicittamattampi arūpapaccayaṃ vinā rūpadhammāva uppajjanti. Pañcavokārabhavo nāmarūpokāso nāma. Tatra hi vatthurūpamattampi vinā paṭisandhiyaṃ arūpadhammā, paṭisandhicittañca vinā kammajāpi rūpadhammā nuppajjanti. Yuganaddhāva rūpārūpānaṃ uppatti. Yathā hi sassāmike sarājake gehe sadvārapālake rājāṇattiṃ vinā paṭhamappaveso nāma natthi, aparabhāge pana vināpi āṇattiṃ purimāṇattiānubhāveneva hoti, evameva pañcavokāre paṭisandhiviññāṇarājassa sahajātādipaccayataṃ vinā rūpassa paṭisandhivasena paṭhamuppatti nāma natthi. Aparabhāge pana vināpi paṭisandhiviññāṇassa sahajātādipaccayānubhāvaṃ purimānubhāvavasena laddhappavesassa kammato pavatti hoti. Asaññabhavo pana yasmā arūpokāso na hoti, tasmā tattha vināva arūpapaccayā asaññokāsattā rūpaṃ pavattati, assāmike suññagehe attano gehe ca purisassa paveso viya. Arūpabhavopi yasmā rūpokāso na hoti, tasmā tattha vināva rūpapaccayā aññokāsattā arūpadhammā pavattanti. Pañcavokārabhavo pana rūpārūpokāsoti natthettha arūpapaccayaṃ vinā paṭisandhikkhaṇe rūpānaṃ uppattīti. Iti ayaṃ hetu paṭisandhiyameva kaṭattārūpānaṃ paccayo hoti, na pavatteti.
нану ‘‘хзд̇уу сахаж̇аад̇аанам̣ хзд̇убажжаязна бажжаяод̇и вуд̇д̇з саб̣б̣оби аяамад̇т̇о г̇ахид̇о ход̇и, ат̇а гасмаа ‘‘хзд̇усамбаяуд̇д̇агаанам̣ д̇хаммаанам̣ д̇ам̣самудтаанаанан̃жа руубаана’’нд̇и ид̣̇ам̣ г̇ахид̇анд̇и? бавад̇д̇ияам̣ гадад̇д̇ааруубаад̣̇ийнам̣ бажжаяабхаавабадиб̣ааханад̇о. зван̃хи сад̇и яаани бавад̇д̇ияам̣ хзд̇унаа саха згагкан̣з гадад̇д̇ааруубаани жзва уд̇уаахаарасамудтаанаани жа ж̇ааяанд̇и, д̇зсамби хзд̇уу хзд̇убажжаяод̇и аабаж̇ж̇зяяа, на жа со д̇зсам̣ бажжаяо. д̇асмаа д̇зсам̣ бажжаяабхаавасса бадиб̣ааханад̇т̇амзд̇ам̣ г̇ахид̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Nanu ‘‘hetū sahajātānaṃ hetupaccayena paccayoti vutte sabbopi ayamattho gahito hoti, atha kasmā ‘‘hetusampayuttakānaṃ dhammānaṃ taṃsamuṭṭhānānañca rūpāna’’nti idaṃ gahitanti? Pavattiyaṃ kaṭattārūpādīnaṃ paccayabhāvapaṭibāhanato. Evañhi sati yāni pavattiyaṃ hetunā saha ekakkhaṇe kaṭattārūpāni ceva utuāhārasamuṭṭhānāni ca jāyanti, tesampi hetū hetupaccayoti āpajjeyya, na ca so tesaṃ paccayo. Tasmā tesaṃ paccayabhāvassa paṭibāhanatthametaṃ gahitanti veditabbaṃ.
ид̣̇аани ‘‘наанаббагаарабхзд̣̇ад̇о бажжаяуббаннад̇о’’д̇и имзсам̣ бад̣̇аанам̣ васзнзд̇т̇а вин̃н̃аад̇аб̣б̣о винижчаяо. д̇зсу наанаббагаарабхзд̣̇ад̇од̇и аяан̃хи хзд̇у наама ж̇аад̇ид̇о гусалаагусалавибаагагирияабхзд̣̇ад̇о жад̇уб̣б̣ид̇хо. д̇ад̇т̇а гусалахзд̇у бхууманд̇арад̇о гаамааважараад̣̇ибхзд̣̇зна жад̇уб̣б̣ид̇хо, агусалахзд̇у гаамааважарова вибаагахзд̇у гаамааважараад̣̇ибхзд̣̇зна жад̇уб̣б̣ид̇хо, гирияахзд̇у гаамааважаро руубааважаро аруубааважарод̇и д̇ивид̇хо. д̇ад̇т̇а гаамааважарагусалахзд̇у наамад̇о алобхаад̣̇ивасзна д̇ивид̇хо. руубааважараад̣̇игусалахзд̇уусуби зсзва наяо. агусалахзд̇у лобхаад̣̇ивасзна д̇ивид̇хо. вибаагагирияахзд̇уу бана алобхаад̣̇ивасзна д̇аяо д̇аяо хонд̇и. д̇ам̣д̇ам̣жид̇д̇асамбаяог̇авасзна бана д̇зсам̣ д̇зсам̣ хзд̇уунам̣ наанаббагаарабхзд̣̇оязваад̇и звам̣ д̇аавзд̇т̇а наанаббагаарабхзд̣̇ад̇о вин̃н̃аад̇аб̣б̣о винижчаяо.
Idāni ‘‘nānappakārabhedato paccayuppannato’’ti imesaṃ padānaṃ vasenettha viññātabbo vinicchayo. Tesu nānappakārabhedatoti ayañhi hetu nāma jātito kusalākusalavipākakiriyabhedato catubbidho. Tattha kusalahetu bhūmantarato kāmāvacarādibhedena catubbidho, akusalahetu kāmāvacarova vipākahetu kāmāvacarādibhedena catubbidho, kiriyahetu kāmāvacaro rūpāvacaro arūpāvacaroti tividho. Tattha kāmāvacarakusalahetu nāmato alobhādivasena tividho. Rūpāvacarādikusalahetūsupi eseva nayo. Akusalahetu lobhādivasena tividho. Vipākakiriyahetū pana alobhādivasena tayo tayo honti. Taṃtaṃcittasampayogavasena pana tesaṃ tesaṃ hetūnaṃ nānappakārabhedoyevāti evaṃ tāvettha nānappakārabhedato viññātabbo vinicchayo.
бажжаяуббаннад̇од̇и иминаа бажжаязна имз д̇хаммаа уббаж̇ж̇анд̇и, имзсам̣ наама д̇хаммаанам̣ аяам̣ бажжаяод̇и звамби вин̃н̃аад̇аб̣б̣о винижчаяод̇и ад̇т̇о. д̇ад̇т̇а имасмим̣ д̇аава хзд̇убажжаяз гаамааважарагусалахзд̇у гаамабхаваруубабхавзсу ад̇д̇анаа самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанан̃жзва жид̇д̇асамудтаанаруубаанан̃жа хзд̇убажжаяо ход̇и, аруубабхавз самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣язва. руубааважарагусалахзд̇у гаамабхаваруубабхавзсуязва самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанан̃жзва жид̇д̇асамудтаанаруубаанан̃жа хзд̇убажжаяо. аруубааважарагусалахзд̇у гаамааважарагусалахзд̇усад̣̇исова. д̇ат̇аа абарияаабаннагусалахзд̇у, д̇ат̇аа агусалахзд̇у. гаамааважаравибаагахзд̇у бана гаамабхавасмим̣язва ад̇д̇анаа самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣, бадисанд̇хияам̣ гадад̇д̇ааруубаанам̣, бавад̇д̇з жид̇д̇асамудтаанаруубаанан̃жа хзд̇убажжаяо. руубааважаравибаагахзд̇у руубабхавз вуд̇д̇аббагаараанан̃н̃зва хзд̇убажжаяо. аруубааважаравибаагахзд̇у аруубабхавз самбаяуд̇д̇агаанан̃н̃зва хзд̇убажжаяо. абарияаабаннавибаагахзд̇у гаамабхаваруубабхавзсу самбаяуд̇д̇агаанан̃жзва жид̇д̇асамудтаанаруубаанан̃жа аруубабхавз аруубад̇хаммаанан̃н̃зва хзд̇убажжаяо. гирияахзд̇уусу бана д̇збхуумагзсуби гусалахзд̇усад̣̇исова бажжаяод̇и. звамзд̇т̇а бажжаяуббаннад̇оби вин̃н̃аад̇аб̣б̣о винижчаяод̇и.
Paccayuppannatoti iminā paccayena ime dhammā uppajjanti, imesaṃ nāma dhammānaṃ ayaṃ paccayoti evampi viññātabbo vinicchayoti attho. Tattha imasmiṃ tāva hetupaccaye kāmāvacarakusalahetu kāmabhavarūpabhavesu attanā sampayuttadhammānañceva cittasamuṭṭhānarūpānañca hetupaccayo hoti, arūpabhave sampayuttadhammānaṃyeva. Rūpāvacarakusalahetu kāmabhavarūpabhavesuyeva sampayuttadhammānañceva cittasamuṭṭhānarūpānañca hetupaccayo. Arūpāvacarakusalahetu kāmāvacarakusalahetusadisova. Tathā apariyāpannakusalahetu, tathā akusalahetu. Kāmāvacaravipākahetu pana kāmabhavasmiṃyeva attanā sampayuttadhammānaṃ, paṭisandhiyaṃ kaṭattārūpānaṃ, pavatte cittasamuṭṭhānarūpānañca hetupaccayo. Rūpāvacaravipākahetu rūpabhave vuttappakārānaññeva hetupaccayo. Arūpāvacaravipākahetu arūpabhave sampayuttakānaññeva hetupaccayo. Apariyāpannavipākahetu kāmabhavarūpabhavesu sampayuttakānañceva cittasamuṭṭhānarūpānañca arūpabhave arūpadhammānaññeva hetupaccayo. Kiriyahetūsu pana tebhūmakesupi kusalahetusadisova paccayoti. Evamettha paccayuppannatopi viññātabbo vinicchayoti.
хзд̇убажжаяанид̣̇д̣̇зсаван̣н̣анаа.
Hetupaccayaniddesavaṇṇanā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / абхид̇хаммабидага • Abhidhammapiṭaka / бадтаанабаал̣и • Paṭṭhānapāḷi / (2) бажжаяанид̣̇д̣̇зсо • (2) Paccayaniddeso
