Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā

៣. គោសាលត្ថេរគាថាវណ្ណនា

3. Gosālattheragāthāvaṇṇanā

អហំ ខោ វេឡុគុម្ពស្មិន្តិ អាយស្មតោ គោសាលត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? សោបិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ អាចិនន្តោ ឥតោ ឯកនវុតេ កប្បេ អញ្ញតរស្មិំ បព្ពតេ រុក្ខសាខាយំ ឱលម្ពមានំ បច្ចេកពុទ្ធស្ស បំសុកូលចីវរំ ទិស្វា ‘‘អរហទ្ធជោ វតាយ’’ន្តិ បសន្នចិត្តោ បុប្ផេហិ បូជេហិ។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន តាវតិំសភវនេ និព្ពត្តោ ។ តតោ បដ្ឋាយ ទេវមនុស្សេសុយេវ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ មគធរដ្ឋេ ឥព្ភកុលេ និព្ពត្តោ គោសាលោ នាម នាមេន។ សោណេន បន កោដិកណ្ណេន កតបរិចយត្តា តស្ស បព្ពជិតភាវំ សុត្វា ‘‘សោបិ នាម មហាវិភវោ បព្ពជិស្សតិ , កិមង្គំ បនាហ’’ន្តិ សញ្ជាតសំវេគោ ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជិត្វា ចរិយានុកូលំ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា សប្បាយំ វសនដ្ឋានំ គវេសន្តោ អត្តនោ ជាតគាមស្ស អវិទូរេ ឯកស្មិំ សានុបព្ពតេ វិហាសិ។ តស្ស មាតា ទិវសេ ទិវសេ ភិក្ខំ ទេតិ។ អថេកទិវសំ គាមំ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋស្ស មាតា មធុសក្ខរាភិសង្ខតំ បាយាសំ អទាសិ។ សោ តំ គហេត្វា តស្ស បព្ពតស្ស ឆាយាយំ អញ្ញតរស្ស វេឡុគុម្ពស្ស មូលេ និសីទិត្វា បរិភុញ្ជិត្វា ធោវិតបត្តបាណី វិបស្សនំ អារភិ។ ភោជនសប្បាយលាភេន កាយចិត្តានំ កល្លតាយ សមាហិតោ ឧទយព្ពយញាណាទិកេ តិក្ខេ សូរេ វហន្តេ អប្បកសិរេនេវ វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា មគ្គបដិបាដិយា ភាវនំ មត្ថកំ បាបេន្តោ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ សច្ឆាកាសិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥០.៨-១៤) –

Ahaṃ kho veḷugumbasminti āyasmato gosālattherassa gāthā. Kā uppatti? Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ ācinanto ito ekanavute kappe aññatarasmiṃ pabbate rukkhasākhāyaṃ olambamānaṃ paccekabuddhassa paṃsukūlacīvaraṃ disvā ‘‘arahaddhajo vatāya’’nti pasannacitto pupphehi pūjehi. So tena puññakammena tāvatiṃsabhavane nibbatto . Tato paṭṭhāya devamanussesuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe ibbhakule nibbatto gosālo nāma nāmena. Soṇena pana koṭikaṇṇena kataparicayattā tassa pabbajitabhāvaṃ sutvā ‘‘sopi nāma mahāvibhavo pabbajissati , kimaṅgaṃ panāha’’nti sañjātasaṃvego bhagavato santike pabbajitvā cariyānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā sappāyaṃ vasanaṭṭhānaṃ gavesanto attano jātagāmassa avidūre ekasmiṃ sānupabbate vihāsi. Tassa mātā divase divase bhikkhaṃ deti. Athekadivasaṃ gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭhassa mātā madhusakkharābhisaṅkhataṃ pāyāsaṃ adāsi. So taṃ gahetvā tassa pabbatassa chāyāyaṃ aññatarassa veḷugumbassa mūle nisīditvā paribhuñjitvā dhovitapattapāṇī vipassanaṃ ārabhi. Bhojanasappāyalābhena kāyacittānaṃ kallatāya samāhito udayabbayañāṇādike tikkhe sūre vahante appakasireneva vipassanaṃ ussukkāpetvā maggapaṭipāṭiyā bhāvanaṃ matthakaṃ pāpento saha paṭisambhidāhi arahattaṃ sacchākāsi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.50.8-14) –

‘‘ហិមវន្តស្ស អវិទូរេ, ឧទង្គណោ នាម បព្ពតោ;

‘‘Himavantassa avidūre, udaṅgaṇo nāma pabbato;

តត្ថទ្ទសំ បំសុកូលំ, ទុមគ្គម្ហិ វិលម្ពិតំ។

Tatthaddasaṃ paṃsukūlaṃ, dumaggamhi vilambitaṃ.

‘‘តីណិ កិង្កណិបុប្ផានិ, ឱចិនិត្វានហំ តទា;

‘‘Tīṇi kiṅkaṇipupphāni, ocinitvānahaṃ tadā;

ហេដ្ឋា បហដ្ឋេន ចិត្តេន, បំសុកូលំ អបូជយិំ។

Heṭṭhā pahaṭṭhena cittena, paṃsukūlaṃ apūjayiṃ.

‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសំ អគច្ឆហំ។

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsaṃ agacchahaṃ.

‘‘ឯកនវុតេ ឥតោ កប្បេ, យំ កម្មមករិំ តទា;

‘‘Ekanavute ito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បូជិត្វា អរហទ្ធជំ។

Duggatiṃ nābhijānāmi, pūjitvā arahaddhajaṃ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

អរហត្តំ បន អធិគន្ត្វា ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារត្ថំ បព្ពតសានុមេវ គន្តុកាមោ អត្តនោ បដិបត្តិំ បវេទេន្តោ ‘‘អហំ ខោ វេឡុគុម្ពស្មិ’’ន្តិ គាថំ អភាសិ។

Arahattaṃ pana adhigantvā diṭṭhadhammasukhavihāratthaṃ pabbatasānumeva gantukāmo attano paṭipattiṃ pavedento ‘‘ahaṃ kho veḷugumbasmi’’nti gāthaṃ abhāsi.

២៣. តត្ថ វេឡុគុម្ពស្មិន្តិ វេឡុគច្ឆស្ស សមីបេ, តស្ស ឆាយាយំ។ ភុត្វាន មធុបាយសន្តិ មធុបសិត្តបាយាសំ ភុញ្ជិត្វា។ បទក្ខិណន្តិ បទក្ខិណគ្គាហេន, សត្ថុ ឱវាទស្ស សម្មា សម្បដិច្ឆនេនាតិ អត្ថោ។ សម្មសន្តោ ខន្ធានំ ឧទយព្ពយន្តិ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ ឧទយព្ពយញ្ច វិបស្សន្តោ, យទិបិ ឥទានិ កតកិច្ចោ, ផលសមាបត្តិំ បន សមាបជ្ជិតុំ វិបស្សនំ បដ្ឋបេន្តោតិ អធិប្បាយោ។ សានុំ បដិគមិស្សាមីតិ បុព្ពេ មយា វុត្ថបព្ពតសានុមេវ ឧទ្ទិស្ស គច្ឆិស្សាមិ។ វិវេកមនុព្រូហយន្តិ បដិបស្សទ្ធិវិវេកំ ផលសមាបត្តិកាយវិវេកញ្ច បរិព្រូហយន្តោ, តស្ស វា បរិព្រូហនហេតុ គមិស្សាមីតិ។ ឯវំ បន វត្វា ថេរោ តត្ថេវ គតោ, អយមេវ ច ឥមស្ស ថេរស្ស អញ្ញាព្យាករណគាថា អហោសិ។

23. Tattha veḷugumbasminti veḷugacchassa samīpe, tassa chāyāyaṃ. Bhutvāna madhupāyasanti madhupasittapāyāsaṃ bhuñjitvā. Padakkhiṇanti padakkhiṇaggāhena, satthu ovādassa sammā sampaṭicchanenāti attho. Sammasanto khandhānaṃudayabbayanti pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ udayabbayañca vipassanto, yadipi idāni katakicco, phalasamāpattiṃ pana samāpajjituṃ vipassanaṃ paṭṭhapentoti adhippāyo. Sānuṃ paṭigamissāmīti pubbe mayā vutthapabbatasānumeva uddissa gacchissāmi. Vivekamanubrūhayanti paṭipassaddhivivekaṃ phalasamāpattikāyavivekañca paribrūhayanto, tassa vā paribrūhanahetu gamissāmīti. Evaṃ pana vatvā thero tattheva gato, ayameva ca imassa therassa aññābyākaraṇagāthā ahosi.

គោសាលត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Gosālattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ៣. គោសាលត្ថេរគាថា • 3. Gosālattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact