| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៦. ឯឡកលោមសិក្ខាបទវណ្ណនា
6. Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā
៥៧១. ឯឡលោមសិក្ខាបទេ បន អាសុម្ភីតិ ឯត្ថ ‘‘អសុម្ភី’’តិ បឋន្តិ។ កិលន្តាតិ ឥមិនា កិលន្តតាយ តេ ឱនមិត្វា បាតេតុំ ន សក្កោន្តីតិ ទស្សេតិ។ អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នស្សាតិ ឥទំ វត្ថុមត្តទីបនវសេន បាឡិយំ វុត្តំ។ យត្ថ កត្ថចិ បន ធម្មេន លភិត្វា គណ្ហិតុំ វដ្ដតិយេវ។ តិយោជនបរមន្តិ ច គហិតដ្ឋានតោ តិយោជនប្បមាណំ ទេសន្តិ ឯវមត្ថោ គហេតព្ពោ។
571. Eḷalomasikkhāpade pana āsumbhīti ettha ‘‘asumbhī’’ti paṭhanti. Kilantāti iminā kilantatāya te onamitvā pātetuṃ na sakkontīti dasseti. Addhānamaggappaṭipannassāti idaṃ vatthumattadīpanavasena pāḷiyaṃ vuttaṃ. Yattha katthaci pana dhammena labhitvā gaṇhituṃ vaṭṭatiyeva. Tiyojanaparamanti ca gahitaṭṭhānato tiyojanappamāṇaṃ desanti evamattho gahetabbo.
៥៧២. សហត្ថាតិ ករណត្ថេ និស្សក្កវចនន្តិ អាហ ‘‘សហត្ថេនា’’តិ។ អសន្តេ ហារកេតិ បាឡិយំ ភិក្ខុនោ អនុរូបតាទស្សនត្ថំ វុត្តំ, ន បន ហារកេ វិជ្ជមានេ តិយោជនព្ភន្តរេ សហត្ថា ហរន្តស្ស អាបត្តិទស្សនត្ថំ។ តិយោជនតោ ពហិ ពហិតិយោជនន្តិ អាហ ‘‘តិយោជនតោ ពហិ បាតេតី’’តិ។ តេន ហរិតេបិ អាបត្តិយេវាតិ សឧស្សាហត្តា អនាណត្តិយា ហដត្តា ច។ សតិបិ ហិ សឧស្សាហភាវេ អាណត្តិយា ចេ ហរតិ, អនាបត្តិ ‘‘អញ្ញំ ហរាបេតី’’តិ វចនតោ។ អញ្ញោ ហរិស្សតីតិ អធិប្បាយាភាវតោ ‘‘សុទ្ធចិត្តេន ឋបិត’’ន្តិ វុត្តំ។ សឧស្សាហត្តាតិ តិយោជនាតិក្កមនេ សឧស្សាហត្តា។ ឥទញ្ច ‘‘អញ្ញោ ហរិស្សតី’’តិ អសុទ្ធចិត្តេន ឋបិតំ សន្ធាយ វុត្តំ, អចិត្តកត្តាតិ ឥទំ បន សុទ្ធចិត្តេន ឋបិតំ សន្ធាយ។ អនាបត្តិ បាឡិយា ន សមេតីតិ ‘‘តិយោជនំ ហរតី’’តិអាទិបាឡិយា, វិសេសតោ ‘‘អញ្ញំ ហរាបេតី’’តិ បាឡិយា ច ន សមេតិ។
572.Sahatthāti karaṇatthe nissakkavacananti āha ‘‘sahatthenā’’ti. Asante hāraketi pāḷiyaṃ bhikkhuno anurūpatādassanatthaṃ vuttaṃ, na pana hārake vijjamāne tiyojanabbhantare sahatthā harantassa āpattidassanatthaṃ. Tiyojanato bahi bahitiyojananti āha ‘‘tiyojanato bahi pātetī’’ti. Tena haritepi āpattiyevāti saussāhattā anāṇattiyā haṭattā ca. Satipi hi saussāhabhāve āṇattiyā ce harati, anāpatti ‘‘aññaṃ harāpetī’’ti vacanato. Añño harissatīti adhippāyābhāvato ‘‘suddhacittena ṭhapita’’nti vuttaṃ. Saussāhattāti tiyojanātikkamane saussāhattā. Idañca ‘‘añño harissatī’’ti asuddhacittena ṭhapitaṃ sandhāya vuttaṃ, acittakattāti idaṃ pana suddhacittena ṭhapitaṃ sandhāya. Anāpatti pāḷiyā na sametīti ‘‘tiyojanaṃ haratī’’tiādipāḷiyā, visesato ‘‘aññaṃ harāpetī’’ti pāḷiyā ca na sameti.
សចេ សាមិកំ ជានាបេត្វា ឋបេតិ, អាណត្តិយា ហរាបេតិ នាមាតិ អាហ ‘‘សាមិកស្ស អជានន្តស្សេវា’’តិ។ អគច្ឆន្តេបីតិ គមនំ ឧបច្ឆិន្ទិត្វា ឋិតយានេបិ។ ហេដ្ឋា វា គច្ឆន្តោតិ ភូមិយំ គច្ឆន្តោ។ អញ្ញំ ហរាបេតីតិ ឯត្ថ អញ្ញ-គ្គហណេន សាមញ្ញតោ តិរច្ឆានគតាបិ សង្គហិតាតិ អាហ – ‘‘អញ្ញំ ហរាបេតីតិ វចនតោ អនាបត្តី’’តិ។ សុង្កឃាតេ អាបត្តិ ហោតីតិ អញ្ញំ ហរាបេន្តស្ស អាបត្តិ។ តត្ថ អនាបត្តីតិ អញ្ញវិហិតស្ស ថេយ្យចិត្តាភាវតោ អនាបត្តិ។
Sace sāmikaṃ jānāpetvā ṭhapeti, āṇattiyā harāpeti nāmāti āha ‘‘sāmikassa ajānantassevā’’ti. Agacchantepīti gamanaṃ upacchinditvā ṭhitayānepi. Heṭṭhā vā gacchantoti bhūmiyaṃ gacchanto. Aññaṃ harāpetīti ettha añña-ggahaṇena sāmaññato tiracchānagatāpi saṅgahitāti āha – ‘‘aññaṃ harāpetīti vacanato anāpattī’’ti. Suṅkaghāte āpatti hotīti aññaṃ harāpentassa āpatti. Tattha anāpattīti aññavihitassa theyyacittābhāvato anāpatti.
៥៧៥. ‘‘តំ ហរន្តស្សាតិ បុន តិយោជនំ ហរន្តស្សា’’តិ មហាគណ្ឋិបទេ វុត្តំ។ តំ បន មាតិកាដ្ឋកថាយំ អង្គេសុ ‘‘បឋមប្បដិលាភោ សតិ ឥមិនា វចនេន ន សមេតិ។ ‘‘បឋមប្បដិលាភោ’’តិ ហិ ឥទំ ទុតិយប្បដិលាភោ អាបត្តិយា អង្គំ ន ហោតីតិ ទីបេតិ, តស្មា បាឡិយំ អដ្ឋកថាយញ្ច វិសេសាភាវតោ អច្ឆិន្នំ បដិលភិត្វា ហរន្តស្ស បុន តិយោជនាតិក្កមេបិ អនាបត្តិ វុត្តាតិ អម្ហាកំ ខន្តិ។ អញ្ញថា អច្ឆិន្នំ បដិលភិត្វា បុន តិយោជនំ ហរតីតិ វទេយ្យ។ វីមំសិត្វា យុត្តតរំ គហេតព្ពំ។ អនាបត្តិ កតភណ្ឌន្តិ ឯត្ថ ‘‘កម្ពលកោជវាទិកតភណ្ឌម្បិ។ បកតិចីវរេ លគ្គលោមានិ អាបត្តិំ ជនេន្តិយេវា’’តិ វទន្តិ។ តនុកបត្តត្ថវិកន្តរេ អឃដ្ដនត្ថំ បក្ខិបន្តិ។ បក្ខិត្តន្តិ កណ្ណច្ឆិទ្ទេ បក្ខិត្តំ។ និធានមុខំ នាមាតិ ឥមិនា កតភណ្ឌសង្ខ្យំ ន គច្ឆតីតិ ទស្សេតិ។ ឯឡកលោមានំ អកតភណ្ឌតា, បឋមប្បដិលាភោ, អត្តនា អាទាយ វា អញ្ញស្ស អជានន្តស្ស យានេ បក្ខិបិត្វា វា តិយោជនាតិក្កមនំ, អាហរណបច្ចាហរណំ, អវាសាធិប្បាយតាតិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ។
575.‘‘Taṃ harantassāti puna tiyojanaṃ harantassā’’ti mahāgaṇṭhipade vuttaṃ. Taṃ pana mātikāṭṭhakathāyaṃ aṅgesu ‘‘paṭhamappaṭilābho sati iminā vacanena na sameti. ‘‘Paṭhamappaṭilābho’’ti hi idaṃ dutiyappaṭilābho āpattiyā aṅgaṃ na hotīti dīpeti, tasmā pāḷiyaṃ aṭṭhakathāyañca visesābhāvato acchinnaṃ paṭilabhitvā harantassa puna tiyojanātikkamepi anāpatti vuttāti amhākaṃ khanti. Aññathā acchinnaṃ paṭilabhitvā puna tiyojanaṃ haratīti vadeyya. Vīmaṃsitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ. Anāpatti katabhaṇḍanti ettha ‘‘kambalakojavādikatabhaṇḍampi. Pakaticīvare laggalomāni āpattiṃ janentiyevā’’ti vadanti. Tanukapattatthavikantare aghaṭṭanatthaṃ pakkhipanti. Pakkhittanti kaṇṇacchidde pakkhittaṃ. Nidhānamukhaṃ nāmāti iminā katabhaṇḍasaṅkhyaṃ na gacchatīti dasseti. Eḷakalomānaṃ akatabhaṇḍatā, paṭhamappaṭilābho, attanā ādāya vā aññassa ajānantassa yāne pakkhipitvā vā tiyojanātikkamanaṃ, āharaṇapaccāharaṇaṃ, avāsādhippāyatāti imānettha pañca aṅgāni.
ឯឡកលោមសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៥៧៦. ឯឡកលោមធោវាបនសិក្ខាបទំ ឧត្តានត្ថមេវ។
576. Eḷakalomadhovāpanasikkhāpadaṃ uttānatthameva.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga
៦. ឯឡកលោមសិក្ខាបទំ • 6. Eḷakalomasikkhāpadaṃ
៧. ឯឡកលោមធោវាបនសិក្ខាបទំ • 7. Eḷakalomadhovāpanasikkhāpadaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā
៦. ឯឡកលោមសិក្ខាបទវណ្ណនា • 6. Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā
៧. ឯឡកលោមធោវាបនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 7. Eḷakalomadhovāpanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៦. ឯឡកលោមសិក្ខាបទវណ្ណនា • 6. Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៦. ឯឡកលោមសិក្ខាបទវណ្ណនា • 6. Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā
