Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / තිපිටක • Tipiṭaka / ඉතිවුත්‌තක-අට්‌ඨකථා • Itivuttaka-aṭṭhakathā

7. දුතියසෙඛසුත්‌තවණ්‌ණනා

7. Dutiyasekhasuttavaṇṇanā

17. සත්‌තමෙ බාහිරන්‌ති අජ්‌ඣත්‌තසන්‌තානතො බහි භවං. කල්‍යාණමිත්‌තතාති යස්‌ස සීලාදිගුණසම්‌පන්‌නො අඝස්‌ස ඝාතා , හිතස්‌ස විධාතා සබ්‌බාකාරෙන උපකාරකො මිත්‌තො හොති, සො පුග්‌ගලො කල්‍යාණමිත්‌තො, තස්‌ස භාවො කල්‍යාණමිත්‌තතා. තත්‍රායං කල්‍යාණමිත්‌තො පකතියා සද්‌ධාසම්‌පන්‌නො හොති සීලසම්‌පන්‌නො සුතසම්‌පන්‌නො චාගසම්‌පන්‌නො වීරියසම්‌පන්‌නො සතිසම්‌පන්‌නො සමාධිසම්‌පන්‌නො පඤ්‌ඤාසම්‌පන්‌නො. තත්‌ථ සද්‌ධාසම්‌පත්‌තියා සද්‌දහති තථාගතස්‌ස බොධිං, තෙන සම්‌මාසම්‌බොධිහෙතුභූතං සත්‌තෙසු හිතසුඛෙසිතං න පරිච්‌චජති, සීලසම්‌පත්‌තියා සබ්‍රහ්‌මචාරීනං පියො හොති ගරු ච භාවනීයො චොදකො පාපගරහී වත්‌තා වචනක්‌ඛමො, සුතසම්‌පත්‌තියා ඛන්‌ධායතනසච්‌චපටිච්‌චසමුප්‌පාදාදිකානං ගම්‌භීරානං කථානං කත්‌තා හොති, චාගසම්‌පත්‌තියා අප්‌පිච්‌ඡො හොති සන්‌තුට්‌ඨො පවිවිත්‌තො අසංසට්‌ඨො, වීරියසම්‌පත්‌තියා අත්‌තනො පරෙසඤ්‌ච හිතප්‌පටිපත්‌තියං ආරද්‌ධවීරියො හොති, සතිසම්‌පත්‌තියා උපට්‌ඨිතස්‌සති හොති පරමෙන සතිනෙපක්‌කෙන සමන්‌නාගතො චිරකතම්‌පි චිරභාසිතම්‌පි සරිතා අනුස්‌සරිතා, සමාධිසම්‌පත්‌තියා අවික්‌ඛිත්‌තො හොති සමාහිතො එකග්‌ගචිත්‌තො, පඤ්‌ඤාසම්‌පත්‌තියා අවිපරීතං පජානාති. සො සතියා කුසලාකුසලානං ධම්‌මානං ගතියො සමන්‌වෙසන්‌තො පඤ්‌ඤාය සත්‌තානං හිතසුඛං යථාභූතං ජානිත්‌වා සමාධිනා තත්‌ථ අබ්‍යග්‌ගචිත්‌තො හුත්‌වා වීරියෙන සත්‌තෙ අහිතතො නිසෙධෙත්‌වා එකන්‌තහිතෙ නියොජෙති. තෙනෙවාහ –

17. Sattame bāhiranti ajjhattasantānato bahi bhavaṃ. Kalyāṇamittatāti yassa sīlādiguṇasampanno aghassa ghātā , hitassa vidhātā sabbākārena upakārako mitto hoti, so puggalo kalyāṇamitto, tassa bhāvo kalyāṇamittatā. Tatrāyaṃ kalyāṇamitto pakatiyā saddhāsampanno hoti sīlasampanno sutasampanno cāgasampanno vīriyasampanno satisampanno samādhisampanno paññāsampanno. Tattha saddhāsampattiyā saddahati tathāgatassa bodhiṃ, tena sammāsambodhihetubhūtaṃ sattesu hitasukhesitaṃ na pariccajati, sīlasampattiyā sabrahmacārīnaṃ piyo hoti garu ca bhāvanīyo codako pāpagarahī vattā vacanakkhamo, sutasampattiyā khandhāyatanasaccapaṭiccasamuppādādikānaṃ gambhīrānaṃ kathānaṃ kattā hoti, cāgasampattiyā appiccho hoti santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho, vīriyasampattiyā attano paresañca hitappaṭipattiyaṃ āraddhavīriyo hoti, satisampattiyā upaṭṭhitassati hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā, samādhisampattiyā avikkhitto hoti samāhito ekaggacitto, paññāsampattiyā aviparītaṃ pajānāti. So satiyā kusalākusalānaṃ dhammānaṃ gatiyo samanvesanto paññāya sattānaṃ hitasukhaṃ yathābhūtaṃ jānitvā samādhinā tattha abyaggacitto hutvā vīriyena satte ahitato nisedhetvā ekantahite niyojeti. Tenevāha –

‘‘පියො ගරු භාවනීයො, වත්‌තා ච වචනක්‌ඛමො;

‘‘Piyo garu bhāvanīyo, vattā ca vacanakkhamo;

ගම්‌භීරඤ්‌ච කථං කත්‌තා, නො චාට්‌ඨානෙ නියොජකො’’ති. (නෙත්‌ති. 113);

Gambhīrañca kathaṃ kattā, no cāṭṭhāne niyojako’’ti. (netti. 113);

කල්‍යාණමිත්‌තො , භික්‌ඛවෙ, භික්‌ඛු අකුසලං පජහති, කුසලං භාවෙතීති කල්‍යාණමිත්‌තො පුග්‌ගලො කල්‍යාණමිත්‌තං නිස්‌සාය කම්‌මස්‌සකතාඤාණං උප්‌පාදෙති, උප්‌පන්‌නං සද්‌ධං ඵාතිං කරොති, සද්‌ධාජාතො උපසඞ්‌කමති උපසඞ්‌කමිත්‌වා ධම්‌මං සුණාති. තං ධම්‌මං සුත්‌වා තථාගතෙ සද්‌ධං පටිලභති, තෙන සද්‌ධාපටිලාභෙන ඝරාවාසං පහාය පබ්‌බජ්‌ජං අනුතිට්‌ඨති, චතුපාරිසුද්‌ධිසීලං සම්‌පාදෙති, යථාබලං ධුතධම්‌මෙ සමාදාය වත්‌තති, දසකථාවත්‌ථුලාභී හොති, ආරද්‌ධවීරියො විහරති උපට්‌ඨිතස්‌සති සම්‌පජානො පුබ්‌බරත්‌තාපරරත්‌තං බොධිපක්‌ඛියානං ධම්‌මානං භාවනානුයොගමනුයුත්‌තො, නචිරස්‌සෙව විපස්‌සනං උස්‌සුක්‌කාපෙත්‌වා අරියමග්‌ගාධිගමෙන සබ්‌බං අකුසලං සමුච්‌ඡින්‌දති, සබ්‌බඤ්‌ච කුසලං භාවනාපාරිපූරිං ගමෙන්‌තො වඩ්‌ඪෙති. වුත්‌තඤ්‌හෙතං –

Kalyāṇamitto, bhikkhave, bhikkhu akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāvetīti kalyāṇamitto puggalo kalyāṇamittaṃ nissāya kammassakatāñāṇaṃ uppādeti, uppannaṃ saddhaṃ phātiṃ karoti, saddhājāto upasaṅkamati upasaṅkamitvā dhammaṃ suṇāti. Taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati, tena saddhāpaṭilābhena gharāvāsaṃ pahāya pabbajjaṃ anutiṭṭhati, catupārisuddhisīlaṃ sampādeti, yathābalaṃ dhutadhamme samādāya vattati, dasakathāvatthulābhī hoti, āraddhavīriyo viharati upaṭṭhitassati sampajāno pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogamanuyutto, nacirasseva vipassanaṃ ussukkāpetvā ariyamaggādhigamena sabbaṃ akusalaṃ samucchindati, sabbañca kusalaṃ bhāvanāpāripūriṃ gamento vaḍḍheti. Vuttañhetaṃ –

‘‘කල්‍යාණමිත්‌තස්‌සෙතං, මෙඝිය, භික්‌ඛුනො පාටිකඞ්‌ඛං කල්‍යාණසහායස්‌ස කල්‍යාණසම්‌පවඞ්‌කස්‌ස ‘යං සීලවා භවිස්‌සති, පාතිමොක්‌ඛසංවරසංවුතො විහරිස්‌සති ආචාරගොචරසම්‌පන්‌නො, අණුමත්‌තෙසු වජ්‌ජෙසු, භයදස්‌සාවී සමාදාය සික්‌ඛිස්‌සති, සික්‌ඛාපදෙසු’.

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ‘yaṃ sīlavā bhavissati, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharissati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu, bhayadassāvī samādāya sikkhissati, sikkhāpadesu’.

‘‘කල්‍යාණමිත්‌තස්‌සෙතං…පෙ.… කල්‍යාණසම්‌පවඞ්‌කස්‌ස ‘යං යායං කථා අභිසල්‌ලෙඛිකා චෙතොවිවරණසප්‌පායා එකන්‌තනිබ්‌බිදාය…පෙ.… නිබ්‌බානාය සංවත්‌තති. සෙය්‍යථිදං – අප්‌පිච්‌ඡකථා, සන්‌තුට්‌ඨිකථා, පවිවෙකකථා, අසංසග්‌ගකථා, වීරියාරම්‌භකථා, සීලකථා, සමාධිකථා…පෙ.… විමුත්‌තිඤාණදස්‌සනකථා. එවරූපාය කථාය නිකාමලාභී භවිස්‌සති අකිච්‌ඡලාභී අකසිරලාභී’.

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ…pe… kalyāṇasampavaṅkassa ‘yaṃ yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā ekantanibbidāya…pe… nibbānāya saṃvattati. Seyyathidaṃ – appicchakathā, santuṭṭhikathā, pavivekakathā, asaṃsaggakathā, vīriyārambhakathā, sīlakathā, samādhikathā…pe… vimuttiñāṇadassanakathā. Evarūpāya kathāya nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī’.

‘‘කල්‍යාණමිත්‌තස්‌සෙතං …පෙ.… කල්‍යාණසම්‌පවඞ්‌කස්‌ස ‘යං ආරද්‌ධවීරියො විහරිස්‌සති අකුසලානං ධම්‌මානං පහානාය කුසලානං ධම්‌මානං උපසම්‌පදාය ථාමවා දළ්‌හපරක්‌කමො අනික්‌ඛිත්‌තධුරො කුසලෙසු ධම්‌මෙසු’.

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ …pe… kalyāṇasampavaṅkassa ‘yaṃ āraddhavīriyo viharissati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu’.

‘‘කල්‍යාණමිත්‌තස්‌සෙතං…පෙ.… කල්‍යාණසම්‌පවඞ්‌කස්‌ස ‘යං පඤ්‌ඤවා භවිස්‌සති, උදයත්‌ථගාමිනියා පඤ්‌ඤාය සමන්‌නාගතො අරියාය නිබ්‌බෙධිකාය සම්‌මා දුක්‌ඛක්‌ඛයගාමිනියා’’’ති (උදා. 31).

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ…pe… kalyāṇasampavaṅkassa ‘yaṃ paññavā bhavissati, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā’’’ti (udā. 31).

එවං සකලවට්‌ටදුක්‌ඛපරිමුච්‌චනනිමිත්‌තං කල්‍යාණමිත්‌තතාති වෙදිතබ්‌බං. තෙනෙවාහ –

Evaṃ sakalavaṭṭadukkhaparimuccananimittaṃ kalyāṇamittatāti veditabbaṃ. Tenevāha –

‘‘මමඤ්‌හි , ආනන්‌ද, කල්‍යාණමිත්‌තං ආගම්‌ම ජාතිධම්‌මා සත්‌තා ජාතියා පරිමුච්‌චන්‌ති, ජරාධම්‌මා සත්‌තා ජරාය පරිමුච්‌චන්‌තී’’තිආදි (සං. නි. 1.129).

‘‘Mamañhi , ānanda, kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti, jarādhammā sattā jarāya parimuccantī’’tiādi (saṃ. ni. 1.129).

තෙන වුත්‌තං – ‘‘කල්‍යාණමිත්‌තො, භික්‌ඛවෙ, භික්‌ඛු අකුසලං පජහති, කුසලං භාවෙතී’’ති.

Tena vuttaṃ – ‘‘kalyāṇamitto, bhikkhave, bhikkhu akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāvetī’’ti.

ගාථාය සප්‌පතිස්‌සොති පතිස්‌සවසඞ්‌ඛාතෙන සහ පතිස්‌සෙනාති සප්‌පතිස්‌සො, කල්‍යාණමිත්‌තස්‌ස ඔවාදං සිරසා සම්‌පටිච්‌ඡකො සුබ්‌බචොති අත්‌ථො. අථ වා හිතසුඛෙ පතිට්‌ඨාපනෙන පති ඉසෙතීති පතිස්‌සො, ඔවාදදායකො. ගරුආදරයොගෙන තෙන පතිස්‌සෙන සහ වත්‌තතීති සප්‌පතිස්‌සො, ගරූසු ගරුචිත්‌තීකාරබහුලො. සගාරවොති ඡබ්‌බිධෙනපි ගාරවෙන යුත්‌තො. කරං මිත්‌තානං වචනන්‌ති කල්‍යාණමිත්‌තානං ඔවාදං කරොන්‌තො යථොවාදං පටිපජ්‌ජන්‌තො. සම්‌පජානොති සත්‌තට්‌ඨානියෙන සම්‌පජඤ්‌ඤෙන සමන්‌නාගතො. පතිස්‌සතොති කම්‌මට්‌ඨානං ඵාතිං , ගමෙතුං සමත්‌ථාය සතියා පතිස්‌සතො සතොකාරී. අනුපුබ්‌බෙනාති සීලාදිවිසුද්‌ධිපටිපාටියා, තත්‌ථ ච විපස්‌සනාපටිපාටියා චෙව මග්‌ගපටිපාටියා ච. සබ්‌බසංයොජනක්‌ඛයන්‌ති කාමරාගසංයොජනාදීනං සබ්‌බෙසං සංයොජනානං ඛෙපනතො සබ්‌බසංයොජනක්‌ඛයසඞ්‌ඛාතස්‌ස අරියමග්‌ගස්‌ස පරියොසානභූතං අරහත්‌තං, තස්‌ස ආරම්‌මණභූතං නිබ්‌බානමෙව වා. පාපුණෙ අධිගච්‌ඡෙය්‍යාති අත්‌ථො. ඉති ඉමෙසු ද්‌වීසු සුත්‌තෙසු අරියමග්‌ගාධිගමස්‌ස සත්‌ථාරා පධානඞ්‌ගං නාම ගහිතන්‌ති වෙදිතබ්‌බං.

Gāthāya sappatissoti patissavasaṅkhātena saha patissenāti sappatisso, kalyāṇamittassa ovādaṃ sirasā sampaṭicchako subbacoti attho. Atha vā hitasukhe patiṭṭhāpanena pati isetīti patisso, ovādadāyako. Garuādarayogena tena patissena saha vattatīti sappatisso, garūsu garucittīkārabahulo. Sagāravoti chabbidhenapi gāravena yutto. Karaṃ mittānaṃ vacananti kalyāṇamittānaṃ ovādaṃ karonto yathovādaṃ paṭipajjanto. Sampajānoti sattaṭṭhāniyena sampajaññena samannāgato. Patissatoti kammaṭṭhānaṃ phātiṃ , gametuṃ samatthāya satiyā patissato satokārī. Anupubbenāti sīlādivisuddhipaṭipāṭiyā, tattha ca vipassanāpaṭipāṭiyā ceva maggapaṭipāṭiyā ca. Sabbasaṃyojanakkhayanti kāmarāgasaṃyojanādīnaṃ sabbesaṃ saṃyojanānaṃ khepanato sabbasaṃyojanakkhayasaṅkhātassa ariyamaggassa pariyosānabhūtaṃ arahattaṃ, tassa ārammaṇabhūtaṃ nibbānameva vā. Pāpuṇe adhigaccheyyāti attho. Iti imesu dvīsu suttesu ariyamaggādhigamassa satthārā padhānaṅgaṃ nāma gahitanti veditabbaṃ.

සත්‌තමසුත්‌තවණ්‌ණනා නිට්‌ඨිතා.

Sattamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



තිපිටක (මූල) • Tipiṭaka (Mūla) / සුත්‌තපිටක • Suttapiṭaka / ඛුද්‌දකනිකාය • Khuddakanikāya / ඉතිවුත්‌තකපාළි • Itivuttakapāḷi / 7. දුතියසෙඛසුත්‌තං • 7. Dutiyasekhasuttaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact