| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মিলিন্দপঞ্হপাল়ি • Milindapañhapāḷi |
২. ধম্মৰিনযপটিচ্ছন্নাপটিচ্ছন্নপঞ্হো
2. Dhammavinayapaṭicchannāpaṭicchannapañho
২. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৰতা ‘তথাগতপ্পৰেদিতো, ভিক্খৰে, ধম্মৰিনযো ৰিৰটো ৰিরোচতি নো পটিচ্ছন্নো’তি। পুন চ পাতিমোক্খুদ্দেসো কেৰলঞ্চ ৰিনযপিটকং পিহিতং পটিচ্ছন্নং। যদি, ভন্তে নাগসেন, জিনসাসনে যুত্তং ৰা পত্তং ৰা সমযং লভেথ, ৰিনযপণ্ণত্তি ৰিৰটা সোভেয্য। কেন কারণেন? কেৰলং তত্থ সিক্খা সংযমো নিযমো সীলগুণআচারপণ্ণত্তি অত্থরসো ধম্মরসো ৰিমুত্তিরসো। যদি, ভন্তে নাগসেন, ভগৰতা ভণিতং ‘তথাগতপ্পৰেদিতো, ভিক্খৰে, ধম্মৰিনযো ৰিৰটো ৰিরোচতি নো পটিচ্ছন্নো’তি, তেন হি ‘পাতিমোক্খুদ্দেসো কেৰলঞ্চ ৰিনযপিটকং পিহিতং পটিচ্ছন্ন’ন্তি যং ৰচনং, তং মিচ্ছা। যদি পাতিমোক্খুদ্দেসো কেৰলঞ্চ ৰিনযপিটকং পিহিতং পটিচ্ছন্নং, তেন হি ‘তথাগতপ্পৰেদিতো, ভিক্খৰে, ধম্মৰিনযো ৰিৰটো ৰিরোচতি নো পটিচ্ছন্নো’তি তম্পি ৰচনং মিচ্ছা। অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো তৰানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি।
2. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti. Puna ca pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ. Yadi, bhante nāgasena, jinasāsane yuttaṃ vā pattaṃ vā samayaṃ labhetha, vinayapaṇṇatti vivaṭā sobheyya. Kena kāraṇena? Kevalaṃ tattha sikkhā saṃyamo niyamo sīlaguṇaācārapaṇṇatti attharaso dhammaraso vimuttiraso. Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṃ ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti, tena hi ‘pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchanna’nti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ, tena hi ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti tampi vacanaṃ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ti.
‘‘ভাসিতম্পেতং , মহারাজ, ভগৰতা ‘তথাগতপ্পৰেদিতো, ভিক্খৰে, ধম্মৰিনযো ৰিৰটো ৰিরোচতি নো পটিচ্ছন্নো’তি। পুন চ পাতিমোক্খুদ্দেসো কেৰলঞ্চ ৰিনযপিটকং পিহিতং পটিচ্ছন্নং, তঞ্চ পন ন সব্বেসং, সীমং কত্ৰা পিহিতং।
‘‘Bhāsitampetaṃ , mahārāja, bhagavatā ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti. Puna ca pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ, tañca pana na sabbesaṃ, sīmaṃ katvā pihitaṃ.
‘‘তিৰিধেন, মহারাজ, ভগৰতা পাতিমোক্খুদ্দেসো সীমং কত্ৰা পিহিতো, পুব্বকানং তথাগতানং ৰংসৰসেন পাতিমোক্খুদ্দেসো সীমং কত্ৰা পিহিতো, ধম্মস্স গরুকত্তা পিহিতো, ভিক্খুভূমিযা গরুকত্তা পিহিতো।
‘‘Tividhena, mahārāja, bhagavatā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito, pubbakānaṃ tathāgatānaṃ vaṃsavasena pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito, dhammassa garukattā pihito, bhikkhubhūmiyā garukattā pihito.
‘‘কথং পুব্বকানং তথাগতানং ৰংসৰসেন পাতিমোক্খুদ্দেসো সীমং কত্ৰা পিহিতো, এসো ৰংসো, মহারাজ, সব্বেসং পুব্বকানং তথাগতানং যদিদং ভিক্খুমজ্ঝে পাতিমোক্খুদ্দেসো অৰসেসানং পিহিতো। যথা, মহারাজ, খত্তিযানং খত্তিযমাযা খত্তিযেসু যেৰ চরতি, এৰমেতং খত্তিযানং লোকস্স পৰেণী অৰসেসানং পিহিতা। এৰমেৰ খো, মহারাজ, এসো ৰংসো সব্বেসং পুব্বকানং তথাগতানং যদিদং ভিক্খুমজ্ঝে পাতিমোক্খুদ্দেসো অৰসেসানং পিহিতো।
‘‘Kathaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ vaṃsavasena pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito, eso vaṃso, mahārāja, sabbesaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ yadidaṃ bhikkhumajjhe pātimokkhuddeso avasesānaṃ pihito. Yathā, mahārāja, khattiyānaṃ khattiyamāyā khattiyesu yeva carati, evametaṃ khattiyānaṃ lokassa paveṇī avasesānaṃ pihitā. Evameva kho, mahārāja, eso vaṃso sabbesaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ yadidaṃ bhikkhumajjhe pātimokkhuddeso avasesānaṃ pihito.
‘‘যথা ৰা পন, মহারাজ, মহিযা গণা ৰত্তন্তি, সেয্যথিদং, মল্লা অতোণা পব্বতা ধম্মগিরিযা ব্রহ্মগিরিযা নটকা নচ্চকা লঙ্ঘকা পিসাচা মণিভদ্দা পুণ্ণবদ্ধা চন্দিমসূরিযা সিরিদেৰতা কালিদেৰতা, সিৰা ৰসুদেৰা ঘনিকা অসিপাসা ভদ্দিপুত্তাতি, তেসং তেসং রহস্সং তেসু তেসু গণেসু যেৰ চরতি, অৰসেসানং পিহিতং। এৰমেৰ খো, মহারাজ, এসো ৰংসো সব্বেসং পুব্বকানং তথাগতানং যদিদং ভিক্খুমজ্ঝে পাতিমোক্খুদ্দেসো অৰসেসানং পিহিতো। এৰং পুব্বকানং তথাগতানং ৰংসৰসেন পাতিমোক্খুদ্দেসো সীমং কত্ৰা পিহিতো।
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, mahiyā gaṇā vattanti, seyyathidaṃ, mallā atoṇā pabbatā dhammagiriyā brahmagiriyā naṭakā naccakā laṅghakā pisācā maṇibhaddā puṇṇabaddhā candimasūriyā siridevatā kālidevatā, sivā vasudevā ghanikā asipāsā bhaddiputtāti, tesaṃ tesaṃ rahassaṃ tesu tesu gaṇesu yeva carati, avasesānaṃ pihitaṃ. Evameva kho, mahārāja, eso vaṃso sabbesaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ yadidaṃ bhikkhumajjhe pātimokkhuddeso avasesānaṃ pihito. Evaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ vaṃsavasena pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito.
‘‘কথং ধম্মস্স গরুকত্তা পাতিমোক্খুদ্দেসো সীমং কত্ৰা পিহিতো? ধম্মো, মহারাজ, গরুকো ভারিযো, তত্থ সম্মত্তকারী অঞ্ঞং আরাধেতি, তং তত্থ পরম্পরাসম্মত্তকারিতায পাপুণাতি, ন তং তত্থ পরম্পরাসম্মত্তকারিতায পাপুণাতি, মা চাযং সারধম্মো ৰরধম্মো অসম্মত্তকারীনং হত্থগতো ওঞ্ঞাতো অৰঞ্ঞাতো হীল়িতো খীল়িতো গরহিতো ভৰতু, মা চাযং সারধম্মো ৰরধম্মো দুজ্জনগতো ওঞ্ঞাতো অৰঞ্ঞাতো হীল়িতো খীল়িতো গরহিতো ভৰতূতি। এৰং ধম্মস্স গরুকত্তা পাতিমোক্খুদ্দেসো সীমং কত্ৰা পিহিতো।
‘‘Kathaṃ dhammassa garukattā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito? Dhammo, mahārāja, garuko bhāriyo, tattha sammattakārī aññaṃ ārādheti, taṃ tattha paramparāsammattakāritāya pāpuṇāti, na taṃ tattha paramparāsammattakāritāya pāpuṇāti, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo asammattakārīnaṃ hatthagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatu, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo dujjanagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatūti. Evaṃ dhammassa garukattā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito.
‘‘যথা, মহারাজ, সারৰরপৰরঅভিজাতজাতিমন্তরত্তলোহিতচন্দনং নাম সৰরপুরমনুগতং ওঞ্ঞাতং অৰঞ্ঞাতং হীল়িতং খীল়িতং গরহিতং ভৰতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, মা চাযং সারধম্মো ৰরধম্মো পরম্পরাঅসম্মত্তকারীনং হত্থগতো ওঞ্ঞাতো অৰঞ্ঞাতো হীল়িতো খীল়িতো গরহিতো ভৰতু, মা চাযং সারধম্মো ৰরধম্মো দুজ্জনগতো ওঞ্ঞাতো অৰঞ্ঞাতো হীল়িতো খীল়িতো গরহিতো ভৰতূতি। এৰং ধম্মস্স গরুকত্তা পাতিমোক্খুদ্দেসো সীমং কত্ৰা পিহিতো ।
‘‘Yathā, mahārāja, sāravarapavaraabhijātajātimantarattalohitacandanaṃ nāma savarapuramanugataṃ oññātaṃ avaññātaṃ hīḷitaṃ khīḷitaṃ garahitaṃ bhavati, evameva kho, mahārāja, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo paramparāasammattakārīnaṃ hatthagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatu, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo dujjanagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatūti. Evaṃ dhammassa garukattā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito .
‘‘কথং ভিক্খুভূমিযা গরুকত্তা পাতিমোক্খুদ্দেসো সীমং কত্ৰা পিহিতো, ভিক্খুভাৰো খো, মহারাজ, লোকে অতুলিযো অপ্পমাণো অনগ্ঘিযো, ন সক্কা কেনচি অগ্ঘাপেতুং তুলেতুং পরিমেতুং, মাযং এৰরূপে ভিক্খুভাৰে ঠিতো লোকেন সমসমো ভৰতূতি ভিক্খূনং যেৰ অন্তরে পাতিমোক্খুদ্দেসো চরতি। যথা, মহারাজ, লোকে ৰরপৰরভণ্ডং ৰত্থং ৰা অত্থরণং ৰা গজতুরঙ্গরথসুৰণ্ণরজতমণিমুত্তাইত্থিরতনাদীনি ৰা ৰিজিতকম্মসূরা ৰা 1 সব্বে তে রাজানমুপগচ্ছন্তি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যাৰতা লোকে 2 সুগতাগমপরিযত্তিআচারসংযমসীলসংৰরগুণা, সব্বে তে ভিক্খুসঙ্ঘমুপগতা ভৰন্তি। এৰং ভিক্খুভূমিযা গরুকত্তা পাতিমোক্খুদ্দেসো সীমং কত্ৰা পিহিতো’’তি। ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৰমেতং তথা সম্পিটিচ্ছামী’’তি।
‘‘Kathaṃ bhikkhubhūmiyā garukattā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito, bhikkhubhāvo kho, mahārāja, loke atuliyo appamāṇo anagghiyo, na sakkā kenaci agghāpetuṃ tuletuṃ parimetuṃ, māyaṃ evarūpe bhikkhubhāve ṭhito lokena samasamo bhavatūti bhikkhūnaṃ yeva antare pātimokkhuddeso carati. Yathā, mahārāja, loke varapavarabhaṇḍaṃ vatthaṃ vā attharaṇaṃ vā gajaturaṅgarathasuvaṇṇarajatamaṇimuttāitthiratanādīni vā vijitakammasūrā vā 3 sabbe te rājānamupagacchanti, evameva kho, mahārāja, yāvatā loke 4 sugatāgamapariyattiācārasaṃyamasīlasaṃvaraguṇā, sabbe te bhikkhusaṅghamupagatā bhavanti. Evaṃ bhikkhubhūmiyā garukattā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampiṭicchāmī’’ti.
ধম্মৰিনযপটিচ্ছন্নাপটিচ্ছন্নপঞ্হো দুতিযো।
Dhammavinayapaṭicchannāpaṭicchannapañho dutiyo.
Footnotes:
