Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ចរិយាបិដក-អដ្ឋកថា • Cariyāpiṭaka-aṭṭhakathā

៨. ធម្មទេវបុត្តចរិយាវណ្ណនា

8. Dhammadevaputtacariyāvaṇṇanā

៦៦. អដ្ឋមេ មហាបក្ខោតិ មហាបរិវារោ។ មហិទ្ធិកោតិ មហតិយា ទេវិទ្ធិយា សមន្នាគតោ។ ធម្មោ នាម មហាយក្ខោតិ នាមេន ធម្មោ នាម មហានុភាវោ ទេវបុត្តោ។ សព្ពលោកានុកម្បកោតិ វិភាគំ អកត្វា មហាករុណាយ សព្ពលោកំ អនុគ្គណ្ហនកោ។

66. Aṭṭhame mahāpakkhoti mahāparivāro. Mahiddhikoti mahatiyā deviddhiyā samannāgato. Dhammo nāma mahāyakkhoti nāmena dhammo nāma mahānubhāvo devaputto. Sabbalokānukampakoti vibhāgaṃ akatvā mahākaruṇāya sabbalokaṃ anuggaṇhanako.

មហាសត្តោ ហិ តទា កាមាវចរទេវលោកេ ធម្មោ នាម ទេវបុត្តោ ហុត្វា និព្ពត្តិ។ សោ ទិព្ពាលង្ការបដិមណ្ឌិតោ ទិព្ពរថមភិរុយ្ហ អច្ឆរាគណបរិវុតោ មនុស្សេសុ សាយមាសំ ភុញ្ជិត្វា អត្តនោ អត្តនោ ឃរទ្វារេសុ សុខកថាយ និសិន្នេសុ បុណ្ណមុបោសថទិវសេ គាមនិគមរាជធានីសុ អាកាសេ ឋត្វា ‘‘បាណាតិបាតាទីហិ ទសហិ អកុសលកម្មបថេហិ វិរមិត្វា តិវិធសុចរិតធម្មំ បូរេថ, មត្តេយ្យា បេត្តេយ្យា សាមញ្ញា ព្រហ្មញ្ញា កុលេ ជេដ្ឋាបចាយិនោ ភវថ, សគ្គបរាយនា ហុត្វា មហន្តំ យសំ អនុភវិស្សថា’’តិ មនុស្សេ ទសកុសលកម្មបថេ សមាទបេន្តោ ជម្ពុទីបំ បទក្ខិណំ ករោតិ។ តេន វុត្តំ –

Mahāsatto hi tadā kāmāvacaradevaloke dhammo nāma devaputto hutvā nibbatti. So dibbālaṅkārapaṭimaṇḍito dibbarathamabhiruyha accharāgaṇaparivuto manussesu sāyamāsaṃ bhuñjitvā attano attano gharadvāresu sukhakathāya nisinnesu puṇṇamuposathadivase gāmanigamarājadhānīsu ākāse ṭhatvā ‘‘pāṇātipātādīhi dasahi akusalakammapathehi viramitvā tividhasucaritadhammaṃ pūretha, matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino bhavatha, saggaparāyanā hutvā mahantaṃ yasaṃ anubhavissathā’’ti manusse dasakusalakammapathe samādapento jambudīpaṃ padakkhiṇaṃ karoti. Tena vuttaṃ –

៦៧.

67.

‘‘ទសកុសលកម្មបថេ, សមាទបេន្តោ មហាជនំ;

‘‘Dasakusalakammapathe, samādapento mahājanaṃ;

ចរាមិ គាមនិគមំ, សមិត្តោ សបរិជ្ជនោ’’តិ។

Carāmi gāmanigamaṃ, samitto saparijjano’’ti.

តត្ថ សមិត្តោតិ ធម្មិកេហិ ធម្មវាទីហិ សហាយេហិ សសហាយោ។

Tattha samittoti dhammikehi dhammavādīhi sahāyehi sasahāyo.

តេន ច សមយេន អធម្មោ នាមេកោ ទេវបុត្តោ កាមាវចរទេវលោកេ និព្ពត្តិ។ ‘‘សោ បាណំ ហនថ, អទិន្នំ អាទិយថា’’តិអាទិនា នយេន សត្តេ អកុសលកម្មបថេ សមាទបេន្តោ មហតិយា បរិសាយ បរិវុតោ ជម្ពុទីបំ វាមំ ករោតិ។ តេន វុត្តំ –

Tena ca samayena adhammo nāmeko devaputto kāmāvacaradevaloke nibbatti. ‘‘So pāṇaṃ hanatha, adinnaṃ ādiyathā’’tiādinā nayena satte akusalakammapathe samādapento mahatiyā parisāya parivuto jambudīpaṃ vāmaṃ karoti. Tena vuttaṃ –

៦៨.

68.

‘‘បាបោ កទរិយោ យក្ខោ, ទីបេន្តោ ទស បាបកេ;

‘‘Pāpo kadariyo yakkho, dīpento dasa pāpake;

សោបេត្ថ មហិយា ចរតិ, សមិត្តោ សបរិជ្ជនោ’’តិ។

Sopettha mahiyā carati, samitto saparijjano’’ti.

តត្ថ បាបោតិ បាបធម្មេហិ សមន្នាគតោ។ កទរិយោតិ ថទ្ធមច្ឆរី។ យក្ខោតិ ទេវបុត្តោ។ ទីបេន្តោ ទស បាបកេតិ សព្ពលោកេ គោចរំ នាម សត្តានំ ឧបភោគបរិភោគាយ ជាតំ។ តស្មា សត្តេ វធិត្វា យំកិញ្ចិ កត្វា ច អត្តា បីណេតព្ពោ, ឥន្ទ្រិយានិ សន្តប្បេតព្ពានីតិអាទិនា នយេន បាណាតិបាតាទិកេ ទស លាមកធម្មេ កត្តព្ពេ កត្វា បកាសេន្តោ។ សោបេត្ថាតិ សោបិ អធម្មោ ទេវបុត្តោ ឥមស្មិំ ជម្ពុទីបេ។ មហិយាតិ ភូមិយា អាសន្នេ, មនុស្សានំ ទស្សនសវនូបចារេតិ អត្ថោ។

Tattha pāpoti pāpadhammehi samannāgato. Kadariyoti thaddhamaccharī. Yakkhoti devaputto. Dīpento dasa pāpaketi sabbaloke gocaraṃ nāma sattānaṃ upabhogaparibhogāya jātaṃ. Tasmā satte vadhitvā yaṃkiñci katvā ca attā pīṇetabbo, indriyāni santappetabbānītiādinā nayena pāṇātipātādike dasa lāmakadhamme kattabbe katvā pakāsento. Sopetthāti sopi adhammo devaputto imasmiṃ jambudīpe. Mahiyāti bhūmiyā āsanne, manussānaṃ dassanasavanūpacāreti attho.

៦៩. តត្ថ យេ សត្តា សាធុកម្មិកា ធម្មគរុនោ, តេ ធម្មំ ទេវបុត្តំ តថា អាគច្ឆន្តមេវ ទិស្វា អាសនា វុដ្ឋាយ គន្ធមាលាទីហិ បូជេន្តា យាវ ចក្ខុបថសមតិក្កមនា តាវ អភិត្ថវន្តិ , បញ្ជលិកា នមស្សមានា តិដ្ឋន្តិ, តស្ស វចនំ សុត្វា អប្បមត្តា សក្កច្ចំ បុញ្ញានិ ករោន្តិ។ យេ បន សត្តា បាបសមាចារា កុរូរកម្មន្តា, តេ អធម្មស្ស វចនំ សុត្វា អព្ភនុមោទន្តិ , ភិយ្យោសោមត្តាយ បាបានិ សមាចរន្តិ។ ឯវំ តេ តទា អញ្ញមញ្ញស្ស ឧជុវិបច្ចនីកវាទា ចេវ ឧជុវិបច្ចនីកកិរិយា ច ហុត្វា លោកេ វិចរន្តិ។ តេនាហ ភគវា ‘‘ធម្មវាទី អធម្មោ ច, ឧភោ បច្ចនិកា មយ’’ន្តិ។

69. Tattha ye sattā sādhukammikā dhammagaruno, te dhammaṃ devaputtaṃ tathā āgacchantameva disvā āsanā vuṭṭhāya gandhamālādīhi pūjentā yāva cakkhupathasamatikkamanā tāva abhitthavanti , pañjalikā namassamānā tiṭṭhanti, tassa vacanaṃ sutvā appamattā sakkaccaṃ puññāni karonti. Ye pana sattā pāpasamācārā kurūrakammantā, te adhammassa vacanaṃ sutvā abbhanumodanti , bhiyyosomattāya pāpāni samācaranti. Evaṃ te tadā aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā ceva ujuvipaccanīkakiriyā ca hutvā loke vicaranti. Tenāha bhagavā ‘‘dhammavādī adhammo ca, ubho paccanikā maya’’nti.

ឯវំ បន គច្ឆន្តេ កាលេ អថេកទិវសំ តេសំ រថា អាកាសេ សម្មុខា អហេសុំ។ អថ នេសំ បរិសា ‘‘តុម្ហេ កស្ស, តុម្ហេ កស្សា’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘មយំ ធម្មស្ស, មយំ អធម្មស្សា’’តិ វត្វា មគ្គា ឱក្កមិត្វា ទ្វិធា ជាតា។ ធម្មស្ស បន អធម្មស្ស ច រថា អភិមុខា ហុត្វា ឦសាយ ឦសំ អាហច្ច អដ្ឋំសុ។ ‘‘តវ រថំ ឱក្កមាបេត្វា មយ្ហំ មគ្គំ ទេហិ, តវ រថំ ឱក្កមាបេត្វា មយ្ហំ មគ្គំ ទេហី’’តិ អញ្ញមញ្ញំ មគ្គទាបនត្ថំ វិវាទំ អកំសុ។ បរិសា ច នេសំ អាវុធានិ អភិហរិត្វា យុទ្ធសជ្ជា អហេសុំ។ យំ សន្ធាយ វុត្តំ –

Evaṃ pana gacchante kāle athekadivasaṃ tesaṃ rathā ākāse sammukhā ahesuṃ. Atha nesaṃ parisā ‘‘tumhe kassa, tumhe kassā’’ti pucchitvā ‘‘mayaṃ dhammassa, mayaṃ adhammassā’’ti vatvā maggā okkamitvā dvidhā jātā. Dhammassa pana adhammassa ca rathā abhimukhā hutvā īsāya īsaṃ āhacca aṭṭhaṃsu. ‘‘Tava rathaṃ okkamāpetvā mayhaṃ maggaṃ dehi, tava rathaṃ okkamāpetvā mayhaṃ maggaṃ dehī’’ti aññamaññaṃ maggadāpanatthaṃ vivādaṃ akaṃsu. Parisā ca nesaṃ āvudhāni abhiharitvā yuddhasajjā ahesuṃ. Yaṃ sandhāya vuttaṃ –

‘‘ធុរេ ធុរំ ឃដ្ដយន្តា, សមិម្ហា បដិបថេ ឧភោ’’។

‘‘Dhure dhuraṃ ghaṭṭayantā, samimhā paṭipathe ubho’’.

៧០.

70.

‘‘កលហោ វត្តតី ភេស្មា, កល្យាណបាបកស្ស ច;

‘‘Kalaho vattatī bhesmā, kalyāṇapāpakassa ca;

មគ្គា ឱក្កមនត្ថាយ, មហាយុទ្ធោ ឧបដ្ឋិតោ’’តិ។

Maggā okkamanatthāya, mahāyuddho upaṭṭhito’’ti.

តត្ថ ធុរេ ធុរន្តិ ឯកស្ស រថីសាយ ឥតរស្ស រថីសំ ឃដ្ដយន្តា។ សមិម្ហាតិ សមាគតា សម្មុខីភូតា។ បុន ឧភោតិ វចនំ ឧភោបិ មយំ អញ្ញមញ្ញស្ស បច្ចនីកា ហុត្វា លោកេ វិចរន្តា ឯកទិវសំ បដិមុខំ អាគច្ឆន្តា ទ្វីសុ បរិសាសុ ឧភោសុ បស្សេសុ មគ្គតោ ឱក្កន្តាសុ សហ រថេន មយំ ឧភោ ឯវ សមាគតាតិ ទស្សនត្ថំ វុត្តំ។ ភេស្មាតិ ភយជនកោ។ កល្យាណបាបកស្ស ចាតិ កល្យាណស្ស ច បាបកស្ស ច។ មហាយុទ្ធោ ឧបដ្ឋិតោតិ មហាសង្គាមោ បច្ចុបដ្ឋិតោ អាសិ។

Tattha dhure dhuranti ekassa rathīsāya itarassa rathīsaṃ ghaṭṭayantā. Samimhāti samāgatā sammukhībhūtā. Puna ubhoti vacanaṃ ubhopi mayaṃ aññamaññassa paccanīkā hutvā loke vicarantā ekadivasaṃ paṭimukhaṃ āgacchantā dvīsu parisāsu ubhosu passesu maggato okkantāsu saha rathena mayaṃ ubho eva samāgatāti dassanatthaṃ vuttaṃ. Bhesmāti bhayajanako. Kalyāṇapāpakassa cāti kalyāṇassa ca pāpakassa ca. Mahāyuddho upaṭṭhitoti mahāsaṅgāmo paccupaṭṭhito āsi.

អញ្ញមញ្ញស្ស ហិ បរិសាយ ច យុជ្ឈិតុកាមតា ជាតា។ តត្ថ ហិ ធម្មោ អធម្មំ អាហ – ‘‘សម្ម, ត្វំ អធម្មោ, អហំ ធម្មោ, មគ្គោ មយ្ហំ អនុច្ឆវិកោ, តវ រថំ ឱក្កមាបេត្វា មយ្ហំ មគ្គំ ទេហី’’តិ។ ឥតរោ ‘‘អហំ ទឡ្ហយានោ ពលវា អសន្តាសី, តស្មា មគ្គំ ន ទេមិ, យុទ្ធំ បន ករិស្សាមិ, យោ យុទ្ធេ ជិនិស្សតិ, តស្ស មគ្គោ ហោតូ’’តិ អាហ។ តេនេវាហ –

Aññamaññassa hi parisāya ca yujjhitukāmatā jātā. Tattha hi dhammo adhammaṃ āha – ‘‘samma, tvaṃ adhammo, ahaṃ dhammo, maggo mayhaṃ anucchaviko, tava rathaṃ okkamāpetvā mayhaṃ maggaṃ dehī’’ti. Itaro ‘‘ahaṃ daḷhayāno balavā asantāsī, tasmā maggaṃ na demi, yuddhaṃ pana karissāmi, yo yuddhe jinissati, tassa maggo hotū’’ti āha. Tenevāha –

‘‘យសោករោ បុញ្ញករោហមស្មិ, សទាត្ថុតោ សមណព្រាហ្មណានំ;

‘‘Yasokaro puññakarohamasmi, sadātthuto samaṇabrāhmaṇānaṃ;

មគ្គារហោ ទេវមនុស្សបូជិតោ, ធម្មោ អហំ ទេហិ អធម្ម មគ្គំ។

Maggāraho devamanussapūjito, dhammo ahaṃ dehi adhamma maggaṃ.

‘‘អធម្មយានំ ទឡ្ហមារុហិត្វា, អសន្តសន្តោ ពលវាហមស្មិ;

‘‘Adhammayānaṃ daḷhamāruhitvā, asantasanto balavāhamasmi;

ស កិស្ស ហេតុម្ហិ តវជ្ជ ទជ្ជំ, មគ្គំ អហំ ធម្ម អទិន្នបុព្ពំ។

Sa kissa hetumhi tavajja dajjaṃ, maggaṃ ahaṃ dhamma adinnapubbaṃ.

‘‘ធម្មោ ហវេ បាតុរហោសិ បុព្ពេ, បច្ឆា អធម្មោ ឧទបាទិ លោកេ;

‘‘Dhammo have pāturahosi pubbe, pacchā adhammo udapādi loke;

ជេដ្ឋោ ច សេដ្ឋោ ច សនន្តនោ ច, ឧយ្យាហិ ជេដ្ឋស្ស កនិដ្ឋ មគ្គា។

Jeṭṭho ca seṭṭho ca sanantano ca, uyyāhi jeṭṭhassa kaniṭṭha maggā.

‘‘ន យាចនាយ នបិ បាតិរូបា, ន អរហតា តេហំ ទទេយ្យ មគ្គំ;

‘‘Na yācanāya napi pātirūpā, na arahatā tehaṃ dadeyya maggaṃ;

យុទ្ធញ្ច នោ ហោតុ ឧភិន្នមជ្ជ, យុទ្ធម្ហិ យោ ជេស្សតិ តស្ស មគ្គោ។

Yuddhañca no hotu ubhinnamajja, yuddhamhi yo jessati tassa maggo.

‘‘សព្ពា ទិសា អនុវិសដោហមស្មិ, មហព្ពលោ អមិតយសោ អតុល្យោ;

‘‘Sabbā disā anuvisaṭohamasmi, mahabbalo amitayaso atulyo;

គុណេហិ សព្ពេហិ ឧបេតរូបោ, ធម្មោ អធម្ម ត្វំ កថំ វិជេស្សសិ។

Guṇehi sabbehi upetarūpo, dhammo adhamma tvaṃ kathaṃ vijessasi.

‘‘លោហេន វេ ហញ្ញតិ ជាតរូបំ, ន ជាតរូបេន ហនន្តិ លោហំ;

‘‘Lohena ve haññati jātarūpaṃ, na jātarūpena hananti lohaṃ;

សចេ អធម្មោ ហញ្ឆតិ ធម្មមជ្ជ, អយោ សុវណ្ណំ វិយ ទស្សនេយ្យំ។

Sace adhammo hañchati dhammamajja, ayo suvaṇṇaṃ viya dassaneyyaṃ.

‘‘សចេ តុវំ យុទ្ធពលោ អធម្ម, ន តុយ្ហំ វុឌ្ឍា ច គរូ ច អត្ថិ;

‘‘Sace tuvaṃ yuddhabalo adhamma, na tuyhaṃ vuḍḍhā ca garū ca atthi;

មគ្គញ្ច តេ ទម្មិ បិយាប្បិយេន, វាចា ទុរុត្តានិបិ តេ ខមាមី’’តិ។ (ជា. ១.១១.២៦-៣២);

Maggañca te dammi piyāppiyena, vācā duruttānipi te khamāmī’’ti. (jā. 1.11.26-32);

ឥមា ហិ តេសំ វចនបដិវចនកថា។

Imā hi tesaṃ vacanapaṭivacanakathā.

តត្ថ យសោករោតិ ធម្មេ និយោជនវសេន ទេវមនុស្សានំ យសទាយកោ។ ទុតិយបទេបិ ឯសេវ នយោ។ សទាត្ថុតោតិ សទា ថុតោ និច្ចប្បសត្ថោ។ ស កិស្ស ហេតុម្ហិ តវជ្ជ ទជ្ជន្តិ សោម្ហិ អហំ អធម្មោ អធម្មយានរថំ អភិរុឡ្ហោ អភីតោ ពលវា, កិំការណា អជ្ជ, ភោ ធម្ម, កស្សចិ អទិន្នបុព្ពំ មគ្គំ តុយ្ហំ ទម្មិ។ បាតុរហោសីតិ បឋមកប្បិកកាលេ ឥមស្មិំ លោកេ ទសកុសលកម្មបថធម្មោ បុព្ពេ បាតុរហោសិ, បច្ឆា អធម្មោ។ ជេដ្ឋោ ចាតិ បុរេ និព្ពត្តភាវេន អហំ ជេដ្ឋោ ច សេដ្ឋោ ច បោរាណកោ ច, ត្វំ បន កនិដ្ឋោ, តស្មា ‘‘មគ្គា ឧយ្យាហី’’តិ វទតិ។

Tattha yasokaroti dhamme niyojanavasena devamanussānaṃ yasadāyako. Dutiyapadepi eseva nayo. Sadātthutoti sadā thuto niccappasattho. Sa kissa hetumhi tavajja dajjanti somhi ahaṃ adhammo adhammayānarathaṃ abhiruḷho abhīto balavā, kiṃkāraṇā ajja, bho dhamma, kassaci adinnapubbaṃ maggaṃ tuyhaṃ dammi. Pāturahosīti paṭhamakappikakāle imasmiṃ loke dasakusalakammapathadhammo pubbe pāturahosi, pacchā adhammo. Jeṭṭho cāti pure nibbattabhāvena ahaṃ jeṭṭho ca seṭṭho ca porāṇako ca, tvaṃ pana kaniṭṭho, tasmā ‘‘maggā uyyāhī’’ti vadati.

នបិ បាតិរូបាតិ អហញ្ហិ ភោតោ នេវ យាចនាយ ន បដិរូបវចនេន ន មគ្គារហតាយ មគ្គំ ទទេយ្យំ។ អនុវិសដោតិ អហំ ចតស្សោ ទិសា ចតស្សោ អនុទិសាតិ សព្ពា ទិសា អត្តនោ គុណេន បត្ថដោ បញ្ញាតោ។ លោហេនាតិ អយោមុដ្ឋិកេន។ ហញ្ឆតីតិ ហនិស្សតិ។ យុទ្ធពលោ អធម្មាតិ សចេ តុវំ យុទ្ធពលោ អសិ អធម្ម។ វុឌ្ឍា ច គរូ ចាតិ យទិ តុយ្ហំ ឥមេ វុឌ្ឍា ឥមេ គរូ បណ្ឌិតាតិ ឯតំ នត្ថិ។ បិយាប្បិយេនាតិ បិយេន វិយ អប្បិយេន, អប្បិយេនបិ ទទន្តោ (ជា. អដ្ឋ. ៤.១១.៣២) បិយេន វិយ តេ មគ្គំ ទទាមីតិ អត្ថោ។

Napipātirūpāti ahañhi bhoto neva yācanāya na paṭirūpavacanena na maggārahatāya maggaṃ dadeyyaṃ. Anuvisaṭoti ahaṃ catasso disā catasso anudisāti sabbā disā attano guṇena patthaṭo paññāto. Lohenāti ayomuṭṭhikena. Hañchatīti hanissati. Yuddhabalo adhammāti sace tuvaṃ yuddhabalo asi adhamma. Vuḍḍhā ca garū cāti yadi tuyhaṃ ime vuḍḍhā ime garū paṇḍitāti etaṃ natthi. Piyāppiyenāti piyena viya appiyena, appiyenapi dadanto (jā. aṭṭha. 4.11.32) piyena viya te maggaṃ dadāmīti attho.

៧១. មហាសត្តោ ហិ តទា ចិន្តេសិ – ‘‘សចាហំ ឥមំ បាបបុគ្គលំ សព្ពលោកស្ស អហិតាយ បដិបន្នំ ឯវំ មយា វិលោមគ្គាហំ គហេត្វា ឋិតំ អច្ឆរំ បហរិត្វា ‘អនាចារ មា ឥធ តិដ្ឋ, សីឃំ បដិក្កម វិនស្សា’តិ វទេយ្យំ, សោ តង្ខណញ្ញេវ មម ធម្មតេជេន ភុសមុដ្ឋិ វិយ វិកិរេយ្យ, ន ខោ បន មេតំ បតិរូបំ, ស្វាហំ សព្ពលោកំ អនុកម្បន្តោ ‘លោកត្ថចរិយំ មត្ថកំ បាបេស្សាមី’តិ បដិបជ្ជាមិ, អយំ ខោ បន បាបោ អាយតិំ មហាទុក្ខភាគី, ស្វាយំ មយា វិសេសតោ អនុកម្បិតព្ពោ, តស្មាស្ស មគ្គំ ទស្សាមិ, ឯវំ មេ សីលំ សុវិសុទ្ធំ អខណ្ឌិតំ ភវិស្សតី’’តិ។ ឯវំ បន ចិន្តេត្វា ពោធិសត្តេ ‘‘សចេ តុវំ យុទ្ធពលោ’’តិ គាថំ វត្វា ថោកំ មគ្គតោ ឱក្កន្តមត្តេ ឯវ អធម្មោ រថេ ឋាតុំ អសក្កោន្តោ អវំសិរោ បថវិយំ បតិត្វា បថវិយា វិវរេ ទិន្នេ គន្ត្វា អវីចិម្ហិ ឯវ និព្ពត្តិ។ តេន វុត្តំ ‘‘យទិហំ តស្ស កុប្បេយ្យ’’ន្តិអាទិ។

71. Mahāsatto hi tadā cintesi – ‘‘sacāhaṃ imaṃ pāpapuggalaṃ sabbalokassa ahitāya paṭipannaṃ evaṃ mayā vilomaggāhaṃ gahetvā ṭhitaṃ accharaṃ paharitvā ‘anācāra mā idha tiṭṭha, sīghaṃ paṭikkama vinassā’ti vadeyyaṃ, so taṅkhaṇaññeva mama dhammatejena bhusamuṭṭhi viya vikireyya, na kho pana metaṃ patirūpaṃ, svāhaṃ sabbalokaṃ anukampanto ‘lokatthacariyaṃ matthakaṃ pāpessāmī’ti paṭipajjāmi, ayaṃ kho pana pāpo āyatiṃ mahādukkhabhāgī, svāyaṃ mayā visesato anukampitabbo, tasmāssa maggaṃ dassāmi, evaṃ me sīlaṃ suvisuddhaṃ akhaṇḍitaṃ bhavissatī’’ti. Evaṃ pana cintetvā bodhisatte ‘‘sace tuvaṃ yuddhabalo’’ti gāthaṃ vatvā thokaṃ maggato okkantamatte eva adhammo rathe ṭhātuṃ asakkonto avaṃsiro pathaviyaṃ patitvā pathaviyā vivare dinne gantvā avīcimhi eva nibbatti. Tena vuttaṃ ‘‘yadihaṃ tassa kuppeyya’’ntiādi.

តត្ថ យទិហំ តស្ស កុប្បេយ្យន្តិ តស្ស អធម្មស្ស យទិ អហំ កុជ្ឈេយ្យំ។ យទិ ភិន្ទេ តបោគុណន្តិ តេនេវស្ស កុជ្ឈនេន មយ្ហំ តបោគុណំ សីលសំវរំ យទិ វិនាសេយ្យំ។ សហបរិជនំ តស្សាតិ សបរិជនំ តំ អធម្មំ។ រជភូតន្តិ រជមិវ ភូតំ, រជភាវំ បត្តំ អហំ ករេយ្យំ

Tattha yadihaṃ tassa kuppeyyanti tassa adhammassa yadi ahaṃ kujjheyyaṃ. Yadi bhinde tapoguṇanti tenevassa kujjhanena mayhaṃ tapoguṇaṃ sīlasaṃvaraṃ yadi vināseyyaṃ. Sahaparijanaṃ tassāti saparijanaṃ taṃ adhammaṃ. Rajabhūtanti rajamiva bhūtaṃ, rajabhāvaṃ pattaṃ ahaṃ kareyyaṃ.

៧២. អបិចាហន្តិ ឯត្ថ អហន្តិ និបាតមត្តំ។ សីលរក្ខាយាតិ សីលរក្ខណត្ថំ។ និព្ពាបេត្វានាតិ បដិកច្ចេវ ខន្តិមេត្តានុទ្ទយស្ស ឧបដ្ឋាបិតត្តា តស្មិំ អធម្មេ ឧប្បជ្ជនកកោធស្ស អនុប្បាទនេនេវ ទោសបរិឡាហវូបសមនេន មានសំ វូបសមេត្វា។ សហ ជនេនោក្កមិត្វាតិ មយ្ហំ បរិជនេន សទ្ធិំ មគ្គា ឱក្កមិត្វា តស្ស បាបស្ស អធម្មស្ស អហំ មគ្គំ អទាសិំ។

72.Apicāhanti ettha ahanti nipātamattaṃ. Sīlarakkhāyāti sīlarakkhaṇatthaṃ. Nibbāpetvānāti paṭikacceva khantimettānuddayassa upaṭṭhāpitattā tasmiṃ adhamme uppajjanakakodhassa anuppādaneneva dosapariḷāhavūpasamanena mānasaṃ vūpasametvā. Saha janenokkamitvāti mayhaṃ parijanena saddhiṃ maggā okkamitvā tassa pāpassa adhammassa ahaṃ maggaṃ adāsiṃ.

៧៣. សហ បថតោ ឱក្កន្តេតិ វុត្តនយេន ចិត្តស្ស វូបសមំ កត្វា ‘‘មគ្គំ តេ ទម្មី’’តិ ច វត្វា ថោកំ មគ្គតោ សហ ឱក្កមនេន។ បាបយក្ខស្សាតិ អធម្មទេវបុត្តស្ស។ តាវទេតិ តង្ខណំ ឯវ មហាបថវី វិវរមទាសិ។ ជាតកដ្ឋកថាយំ បន ‘‘មគ្គញ្ច តេ ទម្មី’’តិ គាថាយ កថិតក្ខណេយេវាតិ វុត្តំ។

73.Sahapathato okkanteti vuttanayena cittassa vūpasamaṃ katvā ‘‘maggaṃ te dammī’’ti ca vatvā thokaṃ maggato saha okkamanena. Pāpayakkhassāti adhammadevaputtassa. Tāvadeti taṅkhaṇaṃ eva mahāpathavī vivaramadāsi. Jātakaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘maggañca te dammī’’ti gāthāya kathitakkhaṇeyevāti vuttaṃ.

ឯវំ តស្មិំ ភូមិយំ បតិតេ ចតុនហុតាធិកទ្វិយោជនសតសហស្សពហលា សកលំ វរាវរំ ធារេន្តីបិ មហាបថវី ‘‘នាហមិមំ បាបបុរិសំ ធារេមី’’តិ កថេន្តី វិយ តេន ឋិតដ្ឋានេ ទ្វិធា ភិជ្ជិ។ មហាសត្តោ បន តស្មិំ និបតិត្វា អវីចិម្ហិ និព្ពត្តេ រថធុរេ យថាឋិតោវ សបរិជនោ មហតា ទេវានុភាវេន គមនមគ្គេនេវ គន្ត្វា អត្តនោ ភវនំ បាវិសិ។ តេនាហ ភគវា –

Evaṃ tasmiṃ bhūmiyaṃ patite catunahutādhikadviyojanasatasahassabahalā sakalaṃ varāvaraṃ dhārentīpi mahāpathavī ‘‘nāhamimaṃ pāpapurisaṃ dhāremī’’ti kathentī viya tena ṭhitaṭṭhāne dvidhā bhijji. Mahāsatto pana tasmiṃ nipatitvā avīcimhi nibbatte rathadhure yathāṭhitova saparijano mahatā devānubhāvena gamanamaggeneva gantvā attano bhavanaṃ pāvisi. Tenāha bhagavā –

‘‘ខន្តីពលោ យុទ្ធពលំ វិជេត្វា, ហន្ត្វា អធម្មំ និហនិត្វ ភូម្យា;

‘‘Khantībalo yuddhabalaṃ vijetvā, hantvā adhammaṃ nihanitva bhūmyā;

បាយាសិ វិត្តោ អភិរុយ្ហ សន្ទនំ, មគ្គេនេវ អតិពលោ សច្ចនិក្កមោ’’តិ។ (ជា. ១.១១.៣៤);

Pāyāsi vitto abhiruyha sandanaṃ, maggeneva atibalo saccanikkamo’’ti. (jā. 1.11.34);

តទា អធម្មោ ទេវទត្តោ អហោសិ, តស្ស បរិសា ទេវទត្តបរិសា, ធម្មោ លោកនាថោ, តស្ស បរិសា ពុទ្ធបរិសា។

Tadā adhammo devadatto ahosi, tassa parisā devadattaparisā, dhammo lokanātho, tassa parisā buddhaparisā.

ឥធាបិ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ សេសបារមិយោ យថារហំ និទ្ធារេតព្ពា។ តថា ឥធាបិ ទិព្ពេហិ អាយុវណ្ណយសសុខអាធិបតេយ្យេហិ ទិព្ពេហេវ ឧឡារេហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតស្ស សមង្គីភូតស្ស អនេកសហស្សសង្ខាហិ អច្ឆរាហិ សព្ពកាលំ បរិចារិយមានស្ស មហតិ បមាទដ្ឋានេ ឋិតស្ស សតោ ឦសកម្បិ បមាទំ អនាបជ្ជិត្វា ‘‘លោកត្ថចរិយំ មត្ថកំ បាបេស្សាមី’’តិ មាសេ មាសេ បុណ្ណមិយំ ធម្មំ ទីបេន្តោ សបរិជនោ មនុស្សបថេ វិចរិត្វា មហាករុណាយ សព្ពសត្តេ អធម្មតោ វិវេចេត្វា ធម្មេ និយោជនំ, អធម្មេន សមាគតោបិ តេន កតំ អនាចារំ អគណេត្វា តត្ថ ចិត្តំ អកោបេត្វា ខន្តិមេត្តានុទ្ទយមេវ បច្ចុបដ្ឋបេត្វា អខណ្ឌំ សុវិសុទ្ធញ្ច កត្វា អត្តនោ សីលស្ស រក្ខណន្តិ ឯវមាទយោ មហាសត្តស្ស គុណានុភាវា វិភាវេតព្ពាតិ។

Idhāpi heṭṭhā vuttanayeneva sesapāramiyo yathārahaṃ niddhāretabbā. Tathā idhāpi dibbehi āyuvaṇṇayasasukhaādhipateyyehi dibbeheva uḷārehi kāmaguṇehi samappitassa samaṅgībhūtassa anekasahassasaṅkhāhi accharāhi sabbakālaṃ paricāriyamānassa mahati pamādaṭṭhāne ṭhitassa sato īsakampi pamādaṃ anāpajjitvā ‘‘lokatthacariyaṃ matthakaṃ pāpessāmī’’ti māse māse puṇṇamiyaṃ dhammaṃ dīpento saparijano manussapathe vicaritvā mahākaruṇāya sabbasatte adhammato vivecetvā dhamme niyojanaṃ, adhammena samāgatopi tena kataṃ anācāraṃ agaṇetvā tattha cittaṃ akopetvā khantimettānuddayameva paccupaṭṭhapetvā akhaṇḍaṃ suvisuddhañca katvā attano sīlassa rakkhaṇanti evamādayo mahāsattassa guṇānubhāvā vibhāvetabbāti.

ធម្មទេវបុត្តចរិយាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Dhammadevaputtacariyāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ចរិយាបិដកបាឡិ • Cariyāpiṭakapāḷi / ៨. ធម្មទេវបុត្តចរិយា • 8. Dhammadevaputtacariyā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact