| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / អង្គុត្តរនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) |
៧. ចតុមហារាជសុត្តវណ្ណនា
7. Catumahārājasuttavaṇṇanā
៣៧. សត្តមេ អមច្ចា បារិសជ្ជាតិ បរិចារិកទេវតា។ ឥមំ លោកំ អនុវិចរន្តីតិ អដ្ឋមីទិវសេ កិរ សក្កោ ទេវរាជា ចត្តារោ មហារាជានោ អាណាបេតិ – ‘‘តាតា, អជ្ជ អដ្ឋមីទិវសេ មនុស្សលោកំ អនុវិចរិត្វា បុញ្ញានិ ករោន្តានំ នាមគោត្តំ ឧគ្គណ្ហិត្វា អាគច្ឆថា’’តិ។ តេ គន្ត្វា អត្តនោ បរិចារកេ បេសេន្តិ – ‘‘គច្ឆថ, តាតា, មនុស្សលោកំ វិចរិត្វា បុញ្ញការកានំ នាមគោត្តានិ សុវណ្ណបដ្ដេ លិខិត្វា អានេថា’’តិ។ តេ តថា ករោន្តិ។ តេន វុត្តំ – ‘‘ឥមំ លោកំ អនុវិចរន្តី’’តិ។ កច្ចិ ពហូតិអាទិ តេសំ ឧបបរិក្ខាការទស្សនត្ថំ វុត្តំ។ ឯវំ ឧបបរិក្ខន្តា ហិ តេ អនុវិចរន្តិ។ តត្ថ ឧបោសថំ ឧបវសន្តីតិ មាសស្ស អដ្ឋវារេ ឧបោសថង្គានិ អធិដ្ឋហន្តិ។ បដិជាគរោន្តីតិ បដិជាគរឧបោសថកម្មំ នាម ករោន្តិ។ តំ ករោន្តា ឯកស្មិំ អទ្ធមាសេ ចតុន្នំ ឧបោសថទិវសានំ បច្ចុគ្គមនានុគ្គមនវសេន ករោន្តិ។ បញ្ចមីឧបោសថំ បច្ចុគ្គច្ឆន្តា ចតុត្ថិយំ ឧបោសថិកា ហោន្តិ, អនុគច្ឆន្តា ឆដ្ឋិយំ។ អដ្ឋមីឧបោសថំ បច្ចុគ្គច្ឆន្តា សត្តមិយំ, អនុគច្ឆន្តា នវមិយំ។ ចាតុទ្ទសិំ បច្ចុគ្គច្ឆន្តា តេរសិយំ, បន្នរសីឧបោសថំ អនុគច្ឆន្តា បាដិបទេ ឧបោសថិកា ហោន្តិ។ បុញ្ញានិ ករោន្តីតិ សរណគមននិច្ចសីលបុប្ផបូជាធម្មស្សវនបទីបសហស្សអារោបនវិហារករណាទីនិ នានប្បការានិ បុញ្ញានិ ករោន្តិ។ តេ ឯវំ អនុវិចរិត្វា បុញ្ញកម្មការកានំ នាមគោត្តានិ សោវណ្ណមយេ បដ្ដេ លិខិត្វា អាហរិត្វា ចតុន្នំ មហារាជានំ ទេន្តិ។ បុត្តា ឥមំ លោកំ អនុវិចរន្តីតិ ចតូហិ មហារាជេហិ បុរិមនយេនេវ បហិតត្តា អនុវិចរន្តិ។ តទហូតិ តំទិវសំ។ ឧបោសថេតិ ឧបោសថទិវសេ។
37. Sattame amaccā pārisajjāti paricārikadevatā. Imaṃ lokaṃ anuvicarantīti aṭṭhamīdivase kira sakko devarājā cattāro mahārājāno āṇāpeti – ‘‘tātā, ajja aṭṭhamīdivase manussalokaṃ anuvicaritvā puññāni karontānaṃ nāmagottaṃ uggaṇhitvā āgacchathā’’ti. Te gantvā attano paricārake pesenti – ‘‘gacchatha, tātā, manussalokaṃ vicaritvā puññakārakānaṃ nāmagottāni suvaṇṇapaṭṭe likhitvā ānethā’’ti. Te tathā karonti. Tena vuttaṃ – ‘‘imaṃ lokaṃ anuvicarantī’’ti. Kaccibahūtiādi tesaṃ upaparikkhākāradassanatthaṃ vuttaṃ. Evaṃ upaparikkhantā hi te anuvicaranti. Tattha uposathaṃ upavasantīti māsassa aṭṭhavāre uposathaṅgāni adhiṭṭhahanti. Paṭijāgarontīti paṭijāgarauposathakammaṃ nāma karonti. Taṃ karontā ekasmiṃ addhamāse catunnaṃ uposathadivasānaṃ paccuggamanānuggamanavasena karonti. Pañcamīuposathaṃ paccuggacchantā catutthiyaṃ uposathikā honti, anugacchantā chaṭṭhiyaṃ. Aṭṭhamīuposathaṃ paccuggacchantā sattamiyaṃ, anugacchantā navamiyaṃ. Cātuddasiṃ paccuggacchantā terasiyaṃ, pannarasīuposathaṃ anugacchantā pāṭipade uposathikā honti. Puññāni karontīti saraṇagamananiccasīlapupphapūjādhammassavanapadīpasahassaāropanavihārakaraṇādīni nānappakārāni puññāni karonti. Te evaṃ anuvicaritvā puññakammakārakānaṃ nāmagottāni sovaṇṇamaye paṭṭe likhitvā āharitvā catunnaṃ mahārājānaṃ denti. Puttā imaṃ lokaṃ anuvicarantīti catūhi mahārājehi purimanayeneva pahitattā anuvicaranti. Tadahūti taṃdivasaṃ. Uposatheti uposathadivase.
សចេ, ភិក្ខវេ, អប្បកា ហោន្តីតិ ចតុន្នំ មហារាជានំ អមច្ចា បារិសជ្ជា តា តា គាមនិគមរាជធានិយោ ឧបសង្កមន្តិ, តតោ តំ ឧបនិស្សាយ អធិវត្ថា ទេវតា ‘‘មហារាជានំ អមច្ចា អាគតា’’តិ បណ្ណាការំ គហេត្វា តេសំ សន្តិកំ គច្ឆន្តិ។ តេ បណ្ណាការំ គហេត្វា ‘‘កច្ចិ នុ ខោ មារិសា ពហូ មនុស្សា មត្តេយ្យា’’តិ វុត្តនយេន មនុស្សានំ បុញ្ញបដិបត្តិំ បុច្ឆិត្វា ‘‘អាម, មារិស, ឥមស្មិំ គាមេ អសុកោ ច អសុកោ ច បុញ្ញានិ ករោន្តី’’តិ វុត្តេ តេសំ នាមគោត្តំ លិខិត្វា អញ្ញត្ថ គច្ឆន្តិ។ អថ ចាតុទ្ទសិយំ ចតុន្នំ មហារាជានំ បុត្តាបិ តមេវ សុវណ្ណបដ្ដំ គហេត្វា តេនេវ នយេន អនុវិចរន្តា នាមគោត្តានិ លិខន្តិ។ តទហុបោសថេ បន្នរសេ ចត្តារោបិ មហារាជានោ តេនេវ នយេន តស្មិំយេវ សុវណ្ណបដ្ដេ នាមគោត្តានិ លិខន្តិ។ តេ សុវណ្ណបដ្ដបរិមាណេនេវ – ‘‘ឥមស្មិំ កាលេ មនុស្សា អប្បកា, ឥមស្មិំ កាលេ ពហុកា’’តិ ជានន្តិ។ តំ សន្ធាយ ‘‘សចេ, ភិក្ខវេ, អប្បកា ហោន្តិ មនុស្សា’’តិអាទិ វុត្តំ។ ទេវានំ តាវតិំសានន្តិ បឋមំ អភិនិព្ពត្តេ តេត្តិំស ទេវបុត្តេ ឧបាទាយ ឯវំលទ្ធនាមានំ។ តេសំ បន ឧប្បត្តិកថា ទីឃនិកាយេ សក្កបញ្ហសុត្តវណ្ណនាយ វិត្ថារិតា។ តេនាតិ តេន អារោចនេន, តេន វា បុញ្ញការកានំ អប្បកភាវេន។ ទិព្ពា វត, ភោ, កាយា បរិហាយិស្សន្តីតិ នវនវានំ ទេវបុត្តានំ អបាតុភាវេន ទេវកាយា បរិហាយិស្សន្តិ, រមណីយំ ទសយោជនសហស្សំ ទេវនគរំ សុញ្ញំ ភវិស្សតិ។ បរិបូរិស្សន្តិ អសុរកាយាតិ ចត្តារោ អបាយា បរិបូរិស្សន្តិ។ ឥមិនា ‘‘មយំ បរិបុណ្ណេ ទេវនគរេ ទេវសង្ឃមជ្ឈេ នក្ខត្តំ កីឡិតុំ ន លភិស្សាមា’’តិ អនត្តមនា ហោន្តិ។ សុក្កបក្ខេបិ ឥមិនាវ ឧបាយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ។
Sace, bhikkhave, appakā hontīti catunnaṃ mahārājānaṃ amaccā pārisajjā tā tā gāmanigamarājadhāniyo upasaṅkamanti, tato taṃ upanissāya adhivatthā devatā ‘‘mahārājānaṃ amaccā āgatā’’ti paṇṇākāraṃ gahetvā tesaṃ santikaṃ gacchanti. Te paṇṇākāraṃ gahetvā ‘‘kacci nu kho mārisā bahū manussā matteyyā’’ti vuttanayena manussānaṃ puññapaṭipattiṃ pucchitvā ‘‘āma, mārisa, imasmiṃ gāme asuko ca asuko ca puññāni karontī’’ti vutte tesaṃ nāmagottaṃ likhitvā aññattha gacchanti. Atha cātuddasiyaṃ catunnaṃ mahārājānaṃ puttāpi tameva suvaṇṇapaṭṭaṃ gahetvā teneva nayena anuvicarantā nāmagottāni likhanti. Tadahuposathe pannarase cattāropi mahārājāno teneva nayena tasmiṃyeva suvaṇṇapaṭṭe nāmagottāni likhanti. Te suvaṇṇapaṭṭaparimāṇeneva – ‘‘imasmiṃ kāle manussā appakā, imasmiṃ kāle bahukā’’ti jānanti. Taṃ sandhāya ‘‘sace, bhikkhave, appakā honti manussā’’tiādi vuttaṃ. Devānaṃ tāvatiṃsānanti paṭhamaṃ abhinibbatte tettiṃsa devaputte upādāya evaṃladdhanāmānaṃ. Tesaṃ pana uppattikathā dīghanikāye sakkapañhasuttavaṇṇanāya vitthāritā. Tenāti tena ārocanena, tena vā puññakārakānaṃ appakabhāvena. Dibbā vata, bho, kāyā parihāyissantīti navanavānaṃ devaputtānaṃ apātubhāvena devakāyā parihāyissanti, ramaṇīyaṃ dasayojanasahassaṃ devanagaraṃ suññaṃ bhavissati. Paripūrissanti asurakāyāti cattāro apāyā paripūrissanti. Iminā ‘‘mayaṃ paripuṇṇe devanagare devasaṅghamajjhe nakkhattaṃ kīḷituṃ na labhissāmā’’ti anattamanā honti. Sukkapakkhepi imināva upāyena attho veditabbo.
ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោតិ អត្តនោ សក្កទេវរាជកាលំ សន្ធាយ កថេតិ។ ឯកស្ស វា សក្កស្ស អជ្ឈាសយំ គហេត្វា កថេតីតិ វុត្តំ។ អនុនយមានោតិ អនុពោធយមានោ។ តាយំ វេលាយន្តិ តស្មិំ កាលេ។
Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindoti attano sakkadevarājakālaṃ sandhāya katheti. Ekassa vā sakkassa ajjhāsayaṃ gahetvā kathetīti vuttaṃ. Anunayamānoti anubodhayamāno. Tāyaṃ velāyanti tasmiṃ kāle.
បាដិហារិយបក្ខញ្ចាតិ ឯត្ថ បាដិហារិយបក្ខោ នាម អន្តោវស្សេ តេមាសំ និពទ្ធុបោសថោ, តំ អសក្កោន្តស្ស ទ្វិន្នំ បវារណានំ អន្តរេ ឯកមាសំ និពទ្ធុបោសថោ, តម្បិ អសក្កោន្តស្ស បឋមបវារណតោ បដ្ឋាយ ឯកោ អទ្ធមាសោ បាដិហារិយបក្ខោយេវ នាម។ អដ្ឋង្គសុសមាគតន្តិ អដ្ឋហិ គុណង្គេហិ សមន្នាគតំ។ យោបិស្ស មាទិសោ នរោតិ យោបិ សត្តោ មាទិសោ ភវេយ្យ។ សក្កោបិ កិរ វុត្តប្បការស្ស ឧបោសថកម្មស្ស គុណំ ជានិត្វា ទ្វេ ទេវលោកសម្បត្តិយោ បហាយ មាសស្ស អដ្ឋ វារេ ឧបោសថំ ឧបវសតិ។ តស្មា ឯវមាហ។ អបរោ នយោ – យោបិស្ស មាទិសោ នរោតិ យោបិ សត្តោ មាទិសោ អស្ស, មយា បត្តំ សម្បត្តិំ បាបុណិតុំ ឥច្ឆេយ្យាតិ អត្ថោ។ សក្កា ហិ ឯវរូបេន ឧបោសថកម្មេន សក្កសម្បត្តិំ បាបុណិតុន្តិ អយមេត្ថ អធិប្បាយោ។
Pāṭihāriyapakkhañcāti ettha pāṭihāriyapakkho nāma antovasse temāsaṃ nibaddhuposatho, taṃ asakkontassa dvinnaṃ pavāraṇānaṃ antare ekamāsaṃ nibaddhuposatho, tampi asakkontassa paṭhamapavāraṇato paṭṭhāya eko addhamāso pāṭihāriyapakkhoyeva nāma. Aṭṭhaṅgasusamāgatanti aṭṭhahi guṇaṅgehi samannāgataṃ. Yopissamādiso naroti yopi satto mādiso bhaveyya. Sakkopi kira vuttappakārassa uposathakammassa guṇaṃ jānitvā dve devalokasampattiyo pahāya māsassa aṭṭha vāre uposathaṃ upavasati. Tasmā evamāha. Aparo nayo – yopissa mādiso naroti yopi satto mādiso assa, mayā pattaṃ sampattiṃ pāpuṇituṃ iccheyyāti attho. Sakkā hi evarūpena uposathakammena sakkasampattiṃ pāpuṇitunti ayamettha adhippāyo.
វុសិតវាតិ វុត្ថវាសោ។ កតករណីយោតិ ចតូហិ មគ្គេហិ កត្តព្ពកិច្ចំ កត្វា ឋិតោ។ ឱហិតភារោតិ ខន្ធភារកិលេសភារអភិសង្ខារភារេ ឱតារេត្វា ឋិតោ។ អនុប្បត្តសទត្ថោតិ សទត្ថោ វុច្ចតិ អរហត្តំ, តំ អនុប្បត្តោ។ បរិក្ខីណភវសំយោជនោតិ យេន សំយោជនេន ពទ្ធោ ភវេសុ អាកឌ្ឍីយតិ, តស្ស ខីណត្តា បរិក្ខីណភវសំយោជនោ។ សម្មទញ្ញា វិមុត្តោតិ ហេតុនា នយេន ការណេន ជានិត្វា វិមុត្តោ។ កល្លំ វចនាយាតិ យុត្តំ វត្តុំ។
Vusitavāti vutthavāso. Katakaraṇīyoti catūhi maggehi kattabbakiccaṃ katvā ṭhito. Ohitabhāroti khandhabhārakilesabhāraabhisaṅkhārabhāre otāretvā ṭhito. Anuppattasadatthoti sadattho vuccati arahattaṃ, taṃ anuppatto. Parikkhīṇabhavasaṃyojanoti yena saṃyojanena baddho bhavesu ākaḍḍhīyati, tassa khīṇattā parikkhīṇabhavasaṃyojano. Sammadaññā vimuttoti hetunā nayena kāraṇena jānitvā vimutto. Kallaṃ vacanāyāti yuttaṃ vattuṃ.
យោបិស្ស មាទិសោ នរោតិ យោបិ មាទិសោ ខីណាសវោ អស្ស, សោបិ ឯវរូបំ ឧបោសថំ ឧបវសេយ្យាតិ ឧបោសថកម្មស្ស គុណំ ជានន្តោ ឯវំ វទេយ្យ។ អបរោ នយោ យោបិស្ស មាទិសោ នរោតិ យោបិ សត្តោ មាទិសោ អស្ស, មយា បត្តំ សម្បត្តិំ បាបុណិតុំ ឥច្ឆេយ្យាតិ អត្ថោ។ សក្កា ហិ ឯវរូបេន ឧបោសថកម្មេន ខីណាសវសម្បត្តិំ បាបុណិតុន្តិ អយមេត្ថ អធិប្បាយោ។ អដ្ឋមំ ឧត្តានត្ថមេវ។
Yopissa mādiso naroti yopi mādiso khīṇāsavo assa, sopi evarūpaṃ uposathaṃ upavaseyyāti uposathakammassa guṇaṃ jānanto evaṃ vadeyya. Aparo nayo yopissa mādiso naroti yopi satto mādiso assa, mayā pattaṃ sampattiṃ pāpuṇituṃ iccheyyāti attho. Sakkā hi evarūpena uposathakammena khīṇāsavasampattiṃ pāpuṇitunti ayamettha adhippāyo. Aṭṭhamaṃ uttānatthameva.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / អង្គុត្តរនិកាយ • Aṅguttaranikāya / ៧. ចតុមហារាជសុត្តំ • 7. Catumahārājasuttaṃ
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / អង្គុត្តរនិកាយ (ដីកា) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) / ៧. ចតុមហារាជសុត្តវណ្ណនា • 7. Catumahārājasuttavaṇṇanā
