| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
៥. ពោធិរាជកុមារសុត្តវណ្ណនា
5. Bodhirājakumārasuttavaṇṇanā
៣២៤. ឱលោកនកបទុមន្តិ លីលាអរវិន្ទំ។ តស្មាតិ កោកនទសណ្ឋានត្តា កោកនទោតិ សង្ខំ លភិ។
324.Olokanakapadumanti līlāaravindaṃ. Tasmāti kokanadasaṇṭhānattā kokanadoti saṅkhaṃ labhi.
៣២៥. យាវ បច្ឆិម…បេ.… ផលកំ វុត្តំ តស្ស សព្ពបច្ឆា សន្ថតត្តា។ ឧបរិមផលគតញ្ហិ សោបានមត្ថកំ។ ឱលោកនត្ថំយេវាតិ ន កេវលំ ភគវតោ អាគមនញ្ញេវ ឱលោកនត្ថំ, អថ ខោ អត្តនោ បត្ថនាយ សន្ថរាបិតាយ ចេលបដិកាយ អក្កមនស្សបិ។
325.Yāva pacchima…pe… phalakaṃ vuttaṃ tassa sabbapacchā santhatattā. Uparimaphalagatañhi sopānamatthakaṃ. Olokanatthaṃyevāti na kevalaṃ bhagavato āgamanaññeva olokanatthaṃ, atha kho attano patthanāya santharāpitāya celapaṭikāya akkamanassapi.
សកុណបោតកេតិ កាទម្ពដិដ្ដិភបុត្តកេ។ អញ្ញោវ ភវេយ្យាតិ តស្មិំ អត្តភាវេ មាតុគាមតោ អញ្ញោ ឥទានិ ភរិយាភូតោ មាតុគាមោ ភវេយ្យ។ បុត្តំ លភេយ្យាតិ អត្តនោ កម្មវសេន បុត្តំ, នោ តស្ស។ ឧភោហីតិ ឥមេហិ ឯវ ឧភោហិ។ ឥមេហិ ការណេហីតិ តស្ស រាជកុមារស្ស ពុទ្ធំ បដិច្ច មិច្ឆាគហណំ, តិត្ថិយានំ ឧជ្ឈាយនំ, អនាគតេ មនុស្សានំ ភិក្ខូនំ ឧទ្ទិស្ស វិប្បដិសារោតិ ឥមេហិ តីហិ ការណេហិ។ បញ្ញត្តន្តិ សន្ថតំ ចេលបដិកំ។ មង្គលំ ឥច្ឆន្តីតិ មង្គលិកា។
Sakuṇapotaketi kādambaṭiṭṭibhaputtake. Aññova bhaveyyāti tasmiṃ attabhāve mātugāmato añño idāni bhariyābhūto mātugāmo bhaveyya. Puttaṃ labheyyāti attano kammavasena puttaṃ, no tassa. Ubhohīti imehi eva ubhohi. Imehi kāraṇehīti tassa rājakumārassa buddhaṃ paṭicca micchāgahaṇaṃ, titthiyānaṃ ujjhāyanaṃ, anāgate manussānaṃ bhikkhūnaṃ uddissa vippaṭisāroti imehi tīhi kāraṇehi. Paññattanti santhataṃ celapaṭikaṃ. Maṅgalaṃ icchantīti maṅgalikā.
៣២៦. តតិយំ ការណន្តិ ឥមិនា ភិក្ខូសុ វិប្បដិសារានុប្បាទនមាហ។ យំ កិញ្ចិ បរិភុញ្ជន-សុខំ កាមសុខល្លិកានុយោគោតិ អធិប្បាយេន កាមសុខល្លិកានុយោគសញ្ញី ហុត្វា…បេ.… មញ្ញមានោ ឯវមាហ។
326.Tatiyaṃkāraṇanti iminā bhikkhūsu vippaṭisārānuppādanamāha. Yaṃ kiñci paribhuñjana-sukhaṃ kāmasukhallikānuyogoti adhippāyena kāmasukhallikānuyogasaññī hutvā…pe… maññamāno evamāha.
៣២៧. អថ នំ ភគវា តតោ មិច្ឆាភិនិវេសតោ វិវេចេតុកាមោ ‘‘សោ ខោ អហ’’ន្តិអាទិនា អត្តនោ ទុក្ករចរិយំ ទស្សេតុំ អារភិ។ មហាសច្ចកេ(ម. និ. ១.៣៦៤ អាទយោ) វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ ‘‘សោ ខោ អហ’’ន្តិអាទិបាឋស្ស តត្ថ អាគតនិយាមេនេវ អាគតត្តា។ បាសរាសិសុត្តេ (ម. និ. ១.២៧២ អាទយោ) វុត្តនយេនាតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ។
327. Atha naṃ bhagavā tato micchābhinivesato vivecetukāmo ‘‘so kho aha’’ntiādinā attano dukkaracariyaṃ dassetuṃ ārabhi. Mahāsaccake(ma. ni. 1.364 ādayo) vuttanayeneva veditabbaṃ ‘‘so kho aha’’ntiādipāṭhassa tattha āgataniyāmeneva āgatattā. Pāsarāsisutte (ma. ni. 1.272 ādayo) vuttanayenāti etthāpi eseva nayo.
៣៤៣. អង្កុសំ គណ្ហន្តិ ឯតេន តស្ស គហណេ ឆេកោ ហោតីតិ អង្កុសគហណសិប្បំ។ មេឃឧតុន្តិ មេឃំ បដិច្ច ឧប្បន្នសីតឧតុំ។ បព្ពតឧតុន្តិ បព្ពតំ បដិច្ច ឧណ្ហឧតុំ។ ឧភយវសេន ច តស្ស តថា សីតុណ្ហឧតុតោ ឯនោ អាគតោតិ ត-ការស្ស ទ-ការំ កត្វា ឧទេនោតិ នាមំ អកាសិ។
343. Aṅkusaṃ gaṇhanti etena tassa gahaṇe cheko hotīti aṅkusagahaṇasippaṃ. Meghautunti meghaṃ paṭicca uppannasītautuṃ. Pabbatautunti pabbataṃ paṭicca uṇhautuṃ. Ubhayavasena ca tassa tathā sītuṇhaututo eno āgatoti ta-kārassa da-kāraṃ katvā udenoti nāmaṃ akāsi.
តាបសោ ឱគាឡ្ហញាណវសេន រញ្ញោ មតភាវំ ញត្វា។ អាទិតោ បដ្ឋាយាតិ កោសម្ពិនគរេ បរន្តបរញ្ញោ អគ្គមហេសិភាវតោ បដ្ឋាយ។ បុព្ពេតិ សីលវន្តកាលេ។ ហត្ថិគន្ថន្តិ ហត្ថីនំ អត្តនោ វសេ វត្តាបនសត្ថំ។ តេនេវស្ស តំ សិក្ខាបេតិ, កិច្ចញ្ច ឥជ្ឈតិ។
Tāpaso ogāḷhañāṇavasena rañño matabhāvaṃ ñatvā. Ādito paṭṭhāyāti kosambinagare parantaparañño aggamahesibhāvato paṭṭhāya. Pubbeti sīlavantakāle. Hatthiganthanti hatthīnaṃ attano vase vattāpanasatthaṃ. Tenevassa taṃ sikkhāpeti, kiccañca ijjhati.
៣៤៤. បទហនភាវោតិ ភាវនានុយោគោ។ បធានេ វា និយុត្តោ បធានិយោ, បធានិយស្ស ភិក្ខុនោ, តស្សេវ បធានិយភាវស្ស អង្គានិ ការណានិ បធានិយង្គានិ។ សទ្ធា ឯតស្ស អត្ថីតិ សទ្ធោ។ កិញ្ចាបិ បច្ចេកពោធិសត្តានម្បិ អភិនីហារតោ បដ្ឋាយ អាគតា អាគមនសទ្ធា ឯវ, មហាពោធិសត្តានំ បន សទ្ធា គរុតរាតិ សា ឯវ គហិតា។ អចលភាវេន ឱកប្បនំ ‘‘សម្មាសម្ពុទ្ធោ ភគវា, ស្វាខ្យាតោ ធម្មោ, សុប្បដិបន្នោ សង្ឃោ’’តិ កេនចិ អកម្បិយភាវេន រតនត្តយគុណេ ឱគាហិត្វា កប្បនំ។ បសាទុប្បត្តិ រតនត្តយេ បសីទនមេវ។ ពោធិន្តិ ចតុមគ្គញាណន្តិ វុត្តំ តំនិមិត្តត្តា សព្ពញ្ញុតញ្ញាណស្ស, ពោធីតិ វា សម្មាសម្ពោធិ។ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណបទដ្ឋានញ្ហិ មគ្គញាណំ, មគ្គញាណបទដ្ឋានញ្ច សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ ‘‘សម្មាសម្ពោធី’’តិ វុច្ចតិ។ និច្ឆិតសុពុទ្ធតាយ ធម្មស្ស សុធម្មតា សង្ឃស្ស សុប្បដិបត្តិ វិនិច្ឆិតា ឯវ ហោតីតិ អាហ ‘‘ទេសនាសីសមេវ ចេត’’ន្តិអាទិ។ តស្ស បធានំ វីរិយំ ឥជ្ឈតិ រតនត្តយសទ្ធាយ ‘‘ឥមាយ បដិបទាយ ជរាមរណតោ មុច្ចិស្សាមី’’តិ បធានានុយោគេ អវំមុខសម្ភវតោ។
344.Padahanabhāvoti bhāvanānuyogo. Padhāne vā niyutto padhāniyo, padhāniyassa bhikkhuno, tasseva padhāniyabhāvassa aṅgāni kāraṇāni padhāniyaṅgāni. Saddhā etassa atthīti saddho. Kiñcāpi paccekabodhisattānampi abhinīhārato paṭṭhāya āgatā āgamanasaddhā eva, mahābodhisattānaṃ pana saddhā garutarāti sā eva gahitā. Acalabhāvena okappanaṃ ‘‘sammāsambuddho bhagavā, svākhyāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’’ti kenaci akampiyabhāvena ratanattayaguṇe ogāhitvā kappanaṃ. Pasāduppatti ratanattaye pasīdanameva. Bodhinti catumaggañāṇanti vuttaṃ taṃnimittattā sabbaññutaññāṇassa, bodhīti vā sammāsambodhi. Sabbaññutaññāṇapadaṭṭhānañhi maggañāṇaṃ, maggañāṇapadaṭṭhānañca sabbaññutaññāṇaṃ ‘‘sammāsambodhī’’ti vuccati. Nicchitasubuddhatāya dhammassa sudhammatā saṅghassa suppaṭipatti vinicchitā eva hotīti āha ‘‘desanāsīsameva ceta’’ntiādi. Tassa padhānaṃ vīriyaṃ ijjhati ratanattayasaddhāya ‘‘imāya paṭipadāya jarāmaraṇato muccissāmī’’ti padhānānuyoge avaṃmukhasambhavato.
អប្បាពាធោតិអាទិ ហេដ្ឋា វុត្តមេវ។ អគុណំ បកាសេតា អាយតិំ សំវរំ អាបជ្ជិតា សម្មាបដិបត្តិយា វិសោធនត្ថំ។ ឧទយញ្ច អត្ថញ្ច គន្តុន្តិ ‘‘អវិជ្ជាសមុទយា’’តិអាទិនា បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ ឧទយញ្ច វយញ្ច ជានិតុំ។ តេនាហ ‘‘ឯតេនា’’តិអាទិ។ បរិសុទ្ធាយ ឧបក្កិលេសវិនិមុត្តាយ។ និព្ពិជ្ឈិតុន្តិ តទង្គវសេន បជហិតុំ សមុច្ឆេទប្បហានស្ស បច្ចយោ ភវិតុំ។ យំ ទុក្ខំ ខីយតីតិ កិលេសេសុ អប្បហីនេសុ តេន តទុបនិស្សយកម្មំ បដិច្ច យំ ទុក្ខំ ឧប្បជ្ជេយ្យ, តំ សន្ធាយ វុត្តំ។
Appābādhotiādi heṭṭhā vuttameva. Aguṇaṃ pakāsetā āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjitā sammāpaṭipattiyā visodhanatthaṃ. Udayañca atthañca gantunti ‘‘avijjāsamudayā’’tiādinā pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ udayañca vayañca jānituṃ. Tenāha ‘‘etenā’’tiādi. Parisuddhāya upakkilesavinimuttāya. Nibbijjhitunti tadaṅgavasena pajahituṃ samucchedappahānassa paccayo bhavituṃ. Yaṃ dukkhaṃ khīyatīti kilesesu appahīnesu tena tadupanissayakammaṃ paṭicca yaṃ dukkhaṃ uppajjeyya, taṃ sandhāya vuttaṃ.
៣៤៥. សេសទិវសេតិ សត្តទិវសតោ បដ្ឋាយ យាវ ទ្វេ រត្តិន្ទិវា។
345.Sesadivaseti sattadivasato paṭṭhāya yāva dve rattindivā.
៣៤៦. កុច្ឆិសន្និស្សិតោ គព្ភោ និស្សយវោហារេន ‘‘កុច្ឆី’’តិ វុច្ចតិ, សោ ឯតិស្សា អត្ថីតិ កុច្ឆិមតី។ តេនាហ ‘‘អាបន្នសត្តា’’តិ។ អារក្ខោ បនស្ស បច្ចុបដ្ឋិតោ ហោតីតិ មាតរា គហិតសរណំ គព្ភវុដ្ឋិតស្ស តស្ស សរណគមនំ បវេទយិតស្ស កុសលំ សរណំ នាម, មាតុ កតរក្ខោ បុត្តស្សបិ បច្ចុបដ្ឋិតោតិ។ មហល្លកកាលេតិ វចនត្ថំ ជាននកាលេ។ សារេន្តីតិ យថាទិដ្ឋំ យថាពលំ រតនត្តយគុណបតិដ្ឋាបនវសេន អស្ស សារេន្តិ។ សល្លក្ខេត្វាតិ វុត្តមត្ថំ ឧបធារេត្វា។ សរណំ គហិតំ នាម ហោតិ រតនត្តយស្ស សរណភាវសល្លក្ខណបុព្ពកតន្និន្នចិត្តភាវតោវ។ សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ។
346. Kucchisannissito gabbho nissayavohārena ‘‘kucchī’’ti vuccati, so etissā atthīti kucchimatī. Tenāha ‘‘āpannasattā’’ti. Ārakkho panassa paccupaṭṭhito hotīti mātarā gahitasaraṇaṃ gabbhavuṭṭhitassa tassa saraṇagamanaṃ pavedayitassa kusalaṃ saraṇaṃ nāma, mātu katarakkho puttassapi paccupaṭṭhitoti. Mahallakakāleti vacanatthaṃ jānanakāle. Sārentīti yathādiṭṭhaṃ yathābalaṃ ratanattayaguṇapatiṭṭhāpanavasena assa sārenti. Sallakkhetvāti vuttamatthaṃ upadhāretvā. Saraṇaṃ gahitaṃ nāma hoti ratanattayassa saraṇabhāvasallakkhaṇapubbakatanninnacittabhāvatova. Sesaṃ suviññeyyameva.
ពោធិរាជកុមារសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា។
Bodhirājakumārasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ៥. ពោធិរាជកុមារសុត្តំ • 5. Bodhirājakumārasuttaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ៥. ពោធិរាជកុមារសុត្តវណ្ណនា • 5. Bodhirājakumārasuttavaṇṇanā
