| Library / Tipiṭaka / ཏིཔིཊཀ • Tipiṭaka / མཧཱཝགྒཔཱལི༹ • Mahāvaggapāḷi |
༎ ནམོ ཏསྶ བྷགཝཏོ ཨརཧཏོ སམྨཱསམྦུདྡྷསྶ༎
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
ཝིནཡཔིཊཀེ
Vinayapiṭake
མཧཱཝགྒཔཱལི༹
Mahāvaggapāḷi
༡. མཧཱཁནྡྷཀོ
1. Mahākhandhako
༡. བོདྷིཀཐཱ
1. Bodhikathā
༡. 1 ཏེན སམཡེན བུདྡྷོ བྷགཝཱ ཨུརུཝེལཱཡཾ ཝིཧརཏི ནཛྫཱ ནེརཉྫརཱཡ ཏཱིརེ བོདྷིརུཀྑམཱུལེ པཋམཱབྷིསམྦུདྡྷོ། ཨཐ ཁོ བྷགཝཱ བོདྷིརུཀྑམཱུལེ སཏྟཱཧཾ ཨེཀཔལླངྐེན ནིསཱིདི ཝིམུཏྟིསུཁཔཊིསཾཝེདཱི 2། ཨཐ ཁོ བྷགཝཱ རཏྟིཡཱ པཋམཾ ཡཱམཾ པཊིཙྩསམུཔྤཱདཾ ཨནུལོམཔཊིལོམཾ མནསཱཀཱསི – ‘‘ཨཝིཛྫཱཔཙྩཡཱ སངྑཱརཱ, སངྑཱརཔཙྩཡཱ ཝིཉྙཱཎཾ, ཝིཉྙཱཎཔཙྩཡཱ ནཱམརཱུཔཾ, ནཱམརཱུཔཔཙྩཡཱ སལཱ༹ཡཏནཾ, སལཱ༹ཡཏནཔཙྩཡཱ ཕསྶོ, ཕསྶཔཙྩཡཱ ཝེདནཱ, ཝེདནཱཔཙྩཡཱ ཏཎྷཱ, ཏཎྷཱཔཙྩཡཱ ཨུཔཱདཱནཾ, ཨུཔཱདཱནཔཙྩཡཱ བྷཝོ, བྷཝཔཙྩཡཱ ཛཱཏི, ཛཱཏིཔཙྩཡཱ ཛརཱམརཎཾ སོཀཔརིདེཝདུཀྑདོམནསྶུཔཱཡཱསཱ སམྦྷཝནྟི – ཨེཝམེཏསྶ ཀེཝལསྶ དུཀྑཀྑནྡྷསྶ སམུདཡོ ཧོཏི། ‘‘ཨཝིཛྫཱཡཏྭེཝ ཨསེསཝིརཱགནིརོདྷཱ སངྑཱརནིརོདྷོ, སངྑཱརནིརོདྷཱ ཝིཉྙཱཎནིརོདྷོ, ཝིཉྙཱཎནིརོདྷཱ ནཱམརཱུཔནིརོདྷོ, ནཱམརཱུཔནིརོདྷཱ སལཱ༹ཡཏནནིརོདྷོ, སལཱ༹ཡཏནནིརོདྷཱ ཕསྶནིརོདྷོ, ཕསྶནིརོདྷཱ ཝེདནཱནིརོདྷོ, ཝེདནཱནིརོདྷཱ ཏཎྷཱནིརོདྷོ, ཏཎྷཱནིརོདྷཱ ཨུཔཱདཱནནིརོདྷོ , ཨུཔཱདཱནནིརོདྷཱ བྷཝནིརོདྷོ, བྷཝནིརོདྷཱ ཛཱཏིནིརོདྷོ, ཛཱཏིནིརོདྷཱ ཛརཱམརཎཾ སོཀཔརིདེཝདུཀྑདོམནསྶུཔཱཡཱསཱ ནིརུཛ྄ཛྷནྟི – ཨེཝམེཏསྶ ཀེཝལསྶ དུཀྑཀྑནྡྷསྶ ནིརོདྷོ ཧོཏཱི’’ཏི།
1.3 Tena samayena buddho bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavā bodhirukkhamūle sattāhaṃ ekapallaṅkena nisīdi vimuttisukhapaṭisaṃvedī 4. Atha kho bhagavā rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ anulomapaṭilomaṃ manasākāsi – ‘‘avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti – evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. ‘‘Avijjāyatveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho , upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti – evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.
ཨཐ ཁོ བྷགཝཱ ཨེཏམཏྠཾ ཝིདིཏྭཱ ཏཱཡཾ ཝེལཱཡཾ ཨིམཾ ཨུདཱནཾ ཨུདཱནེསི –
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ཡདཱ ཧཝེ པཱཏུབྷཝནྟི དྷམྨཱ།
‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā;
ཨཱཏཱཔིནོ ཛྷཱཡཏོ བྲཱཧྨཎསྶ།
Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
ཨཐསྶ ཀངྑཱ ཝཔཡནྟི སབྦཱ།
Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā;
ཡཏོ པཛཱནཱཏི སཧེཏུདྷམྨ’’ནྟི༎
Yato pajānāti sahetudhamma’’nti.
༢. 5 ཨཐ ཁོ བྷགཝཱ རཏྟིཡཱ མཛ྄ཛྷིམཾ ཡཱམཾ པཊིཙྩསམུཔྤཱདཾ ཨནུལོམཔཊིལོམཾ མནསཱཀཱསི – ‘‘ཨཝིཛྫཱཔཙྩཡཱ སངྑཱརཱ, སངྑཱརཔཙྩཡཱ ཝིཉྙཱཎཾ, ཝིཉྙཱཎཔཙྩཡཱ ནཱམརཱུཔཾ…པེ॰… ཨེཝམེཏསྶ ཀེཝལསྶ དུཀྑཀྑནྡྷསྶ སམུདཡོ ཧོཏཱི…པེ॰… ནིརོདྷོ ཧོཏཱི’’ཏི།
2.6 Atha kho bhagavā rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ anulomapaṭilomaṃ manasākāsi – ‘‘avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī…pe… nirodho hotī’’ti.
ཨཐ ཁོ བྷགཝཱ ཨེཏམཏྠཾ ཝིདིཏྭཱ ཏཱཡཾ ཝེལཱཡཾ ཨིམཾ ཨུདཱནཾ ཨུདཱནེསི –
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ཡདཱ ཧཝེ པཱཏུབྷཝནྟི དྷམྨཱ།
‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā;
ཨཱཏཱཔིནོ ཛྷཱཡཏོ བྲཱཧྨཎསྶ།
Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
ཨཐསྶ ཀངྑཱ ཝཔཡནྟི སབྦཱ།
Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā;
ཡཏོ ཁཡཾ པཙྩཡཱནཾ ཨཝེདཱི’’ཏི༎
Yato khayaṃ paccayānaṃ avedī’’ti.
༣. 7 ཨཐ ཁོ བྷགཝཱ རཏྟིཡཱ པཙྪིམཾ ཡཱམཾ པཊིཙྩསམུཔྤཱདཾ ཨནུལོམཔཊིལོམཾ མནསཱཀཱསི – ‘‘ཨཝིཛྫཱཔཙྩཡཱ སངྑཱརཱ, སངྑཱརཔཙྩཡཱ ཝིཉྙཱཎཾ, ཝིཉྙཱཎཔཙྩཡཱ ནཱམརཱུཔཾ…པེ॰… ཨེཝམེཏསྶ ཀེཝལསྶ དུཀྑཀྑནྡྷསྶ སམུདཡོ ཧོཏི…པེ॰… ནིརོདྷོ ཧོཏཱི’’ཏི།
3.8 Atha kho bhagavā rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ anulomapaṭilomaṃ manasākāsi – ‘‘avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti…pe… nirodho hotī’’ti.
ཨཐ ཁོ བྷགཝཱ ཨེཏམཏྠཾ ཝིདིཏྭཱ ཏཱཡཾ ཝེལཱཡཾ ཨིམཾ ཨུདཱནཾ ཨུདཱནེསི –
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ཡདཱ ཧཝེ པཱཏུབྷཝནྟི དྷམྨཱ།
‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā;
ཨཱཏཱཔིནོ ཛྷཱཡཏོ བྲཱཧྨཎསྶ།
Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
ཝིདྷཱུཔཡཾ ཏིཊྛཏི མཱརསེནཾ།
Vidhūpayaṃ tiṭṭhati mārasenaṃ;
བོདྷིཀཐཱ ནིཊྛིཏཱ།
Bodhikathā niṭṭhitā.
Footnotes:
Related texts:
ཨཊྛཀཐཱ • Aṭṭhakathā / ཝིནཡཔིཊཀ (ཨཊྛཀཐཱ) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / མཧཱཝགྒ-ཨཊྛཀཐཱ • Mahāvagga-aṭṭhakathā / བོདྷིཀཐཱ • Bodhikathā
ཊཱིཀཱ • Tīkā / ཝིནཡཔིཊཀ (ཊཱིཀཱ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / སཱརཏྠདཱིཔནཱི-ཊཱིཀཱ • Sāratthadīpanī-ṭīkā / བོདྷིཀཐཱཝཎྞནཱ • Bodhikathāvaṇṇanā
ཊཱིཀཱ • Tīkā / ཝིནཡཔིཊཀ (ཊཱིཀཱ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / ཝཛིརབུདྡྷི-ཊཱིཀཱ • Vajirabuddhi-ṭīkā / བོདྷིཀཐཱཝཎྞནཱ • Bodhikathāvaṇṇanā
ཊཱིཀཱ • Tīkā / ཝིནཡཔིཊཀ (ཊཱིཀཱ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / ཝིམཏིཝིནོདནཱི-ཊཱིཀཱ • Vimativinodanī-ṭīkā / བོདྷིཀཐཱཝཎྞནཱ • Bodhikathāvaṇṇanā
ཊཱིཀཱ • Tīkā / ཝིནཡཔིཊཀ (ཊཱིཀཱ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / པཱཙིཏྱཱདིཡོཛནཱཔཱལི༹ • Pācityādiyojanāpāḷi / ༡. བོདྷིཀཐཱ • 1. Bodhikathā
