| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / អង្គុត្តរនិកាយ (ដីកា) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) |
៧. ភាវនាសុត្តវណ្ណនា
7. Bhāvanāsuttavaṇṇanā
៧១. សត្តមេ អត្ថស្ស អសាធិកា ‘‘ភាវនំ អននុយុត្តស្សា’’តិ វុត្តត្តា។ សម្ភាវនត្ថេតិ ‘‘អបិ នាម ឯវំ សិយា’’តិ វិកប្បនត្ថោ សម្ភាវនត្ថោ។ ឯវញ្ហិ លោកេ សិលិដ្ឋវចនំ ហោតីតិ ឯកមេវ សង្ខំ អវត្វា អបរាយ សង្ខាយ សទ្ធិំ វចនំ លោកេ សិលិដ្ឋវចនំ ហោតិ យថា ‘‘ទ្វេ វា តីណិ វា ឧទកផុសិតានី’’តិ។ សម្មា អធិសយិតានីតិ បាទាទីហិ អត្តនា នេសំ កិញ្ចិ ឧបឃាតំ អករោន្តិយា ពហិវាតាទិបរិស្សយបរិហរណត្ថំ សម្មទេវ ឧបរិ សយិតានិ។ ឧបរិអត្ថោ ហេត្ថ អធិ-សទ្ទោ។ ឧតុំ គណ្ហាបេន្តិយាតិ តេសំ អល្លសិនេហបរិយាទានត្ថំ អត្តនោ កាយុស្មាវសេន ឧតុំ គណ្ហាបេន្តិយា។ តេនាហ ‘‘ឧស្មីកតានី’’តិ។ សម្មា បរិភាវិតានីតិ សម្មទេវ សព្ពសោ កុក្កុដវាសនាយ វាសិតានិ។ តេនាហ ‘‘កុក្កុដគន្ធំ គាហាបិតានី’’តិ។ ឯត្ថ ច សម្មាបរិសេទនំ កុក្កុដគន្ធបរិភាវនញ្ច សម្មាអធិសយនសម្មាបរិសេទននិប្ផត្តិយា អានុភាវនិប្ផាទិតន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។ សម្មាអធិសយនេនេវ ហិ ឥតរទ្វយំ ឥជ្ឈតិ។ ន ហិ សម្មាអធិសយនតោ វិសុំ សម្មាបរិសេទនស្ស សម្មាបរិភាវនស្ស ច ការណំ អត្ថិ។ តេន បន សទ្ធិំយេវ ឥតរេសំ ទ្វិន្នម្បិ ឥជ្ឈនតោ វុត្តំ។
71. Sattame atthassa asādhikā ‘‘bhāvanaṃ ananuyuttassā’’ti vuttattā. Sambhāvanattheti ‘‘api nāma evaṃ siyā’’ti vikappanattho sambhāvanattho. Evañhi loke siliṭṭhavacanaṃ hotīti ekameva saṅkhaṃ avatvā aparāya saṅkhāya saddhiṃ vacanaṃ loke siliṭṭhavacanaṃ hoti yathā ‘‘dve vā tīṇi vā udakaphusitānī’’ti. Sammā adhisayitānīti pādādīhi attanā nesaṃ kiñci upaghātaṃ akarontiyā bahivātādiparissayapariharaṇatthaṃ sammadeva upari sayitāni. Upariattho hettha adhi-saddo. Utuṃ gaṇhāpentiyāti tesaṃ allasinehapariyādānatthaṃ attano kāyusmāvasena utuṃ gaṇhāpentiyā. Tenāha ‘‘usmīkatānī’’ti. Sammā paribhāvitānīti sammadeva sabbaso kukkuṭavāsanāya vāsitāni. Tenāha ‘‘kukkuṭagandhaṃ gāhāpitānī’’ti. Ettha ca sammāparisedanaṃ kukkuṭagandhaparibhāvanañca sammāadhisayanasammāparisedananipphattiyā ānubhāvanipphāditanti daṭṭhabbaṃ. Sammāadhisayaneneva hi itaradvayaṃ ijjhati. Na hi sammāadhisayanato visuṃ sammāparisedanassa sammāparibhāvanassa ca kāraṇaṃ atthi. Tena pana saddhiṃyeva itaresaṃ dvinnampi ijjhanato vuttaṃ.
តិវិធកិរិយាករណេនាតិ សម្មាអធិសយនាទិតិវិធកិរិយាករណេនាតិ អត្ថោ។ កិញ្ចាបិ ‘‘ឯវំ អហោ វត មេ’’តិអាទិនា ន ឥច្ឆា ឧប្បជ្ជេយ្យ ការណស្ស បន សម្បាទិតត្តា, អថ ខោ ភព្ពាវ តេ អភិនិព្ភិជ្ជិតុន្តិ យោជនា។ កស្មា ភព្ពាតិ អាហ ‘‘តេ ហិ យស្មា តាយា’’តិអាទិ។ សយម្បីតិ អណ្ឌានិ។ បរិណាមន្តិ បរិបាកំ ពហិនិក្ខមនយោគ្យតំ។ យថា កបាលស្ស តនុតា អាលោកស្ស អន្តោ បញ្ញាយមានស្ស ការណំ, តថា កបាលស្ស តនុតាយ នខសិខាមុខតុណ្ឌកានំ ខរតាយ ច អល្លសិនេហបរិយាទានំ ការណវចនន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។ តស្មាតិ អាលោកស្ស អន្តោ បញ្ញាយមានតោ សយញ្ច បរិបាកគតត្តា។
Tividhakiriyākaraṇenāti sammāadhisayanāditividhakiriyākaraṇenāti attho. Kiñcāpi ‘‘evaṃ aho vata me’’tiādinā na icchā uppajjeyya kāraṇassa pana sampāditattā, atha kho bhabbāva te abhinibbhijjitunti yojanā. Kasmā bhabbāti āha ‘‘te hi yasmā tāyā’’tiādi. Sayampīti aṇḍāni. Pariṇāmanti paripākaṃ bahinikkhamanayogyataṃ. Yathā kapālassa tanutā ālokassa anto paññāyamānassa kāraṇaṃ, tathā kapālassa tanutāya nakhasikhāmukhatuṇḍakānaṃ kharatāya ca allasinehapariyādānaṃ kāraṇavacananti daṭṭhabbaṃ. Tasmāti ālokassa anto paññāyamānato sayañca paripākagatattā.
ឱបម្មសម្បដិបាទនន្តិ ឱបម្មត្ថស្ស ឧបមេយ្យេន សម្មទេវ បដិបាទនំ។ តន្តិ ឱបម្មសម្បដិបាទនំ។ ឯវន្តិ ឥទានិ វុច្ចមានាការេន។ អត្ថេនាតិ ឧបមេយ្យត្ថេន សំសន្ទេត្វា សហ យោជេត្វា។ សម្បាទនេន សម្បយុត្តធម្មវសេន ញាណស្ស តិក្ខភាវោ វេទិតព្ពោ។ ញាណស្ស ហិ សភាវតោ សតិនេបក្កតោ ច តិក្ខភាវោ, សមាធិវសេន ខរភាវោ, សទ្ធាវសេន វិប្បសន្នភាវោ។ បរិណាមកាលោតិ ពលវវិបស្សនាកាលោ។ វឌ្ឍិកាលោតិ វុដ្ឋានគាមិនិវិបស្សនាកាលោ។ អនុលោមដ្ឋានិយា ហិ វិបស្សនា គហិតគព្ភា នាម តទា មគ្គគព្ភស្ស គហិតត្តា។ តជ្ជាតិកន្តិ តស្ស វិបស្សនានុយោគស្ស អនុរូបំ។ សត្ថាបិ អវិជ្ជណ្ឌកោសំ បហរតិ, ទេសនាបិ វិនេយ្យសន្តានគតំ អវិជ្ជណ្ឌកោសំ បហរតិ, យថាឋានេ ឋាតុំ ន ទេតិ។
Opammasampaṭipādananti opammatthassa upameyyena sammadeva paṭipādanaṃ. Tanti opammasampaṭipādanaṃ. Evanti idāni vuccamānākārena. Atthenāti upameyyatthena saṃsandetvā saha yojetvā. Sampādanena sampayuttadhammavasena ñāṇassa tikkhabhāvo veditabbo. Ñāṇassa hi sabhāvato satinepakkato ca tikkhabhāvo, samādhivasena kharabhāvo, saddhāvasena vippasannabhāvo. Pariṇāmakāloti balavavipassanākālo. Vaḍḍhikāloti vuṭṭhānagāminivipassanākālo. Anulomaṭṭhāniyā hi vipassanā gahitagabbhā nāma tadā maggagabbhassa gahitattā. Tajjātikanti tassa vipassanānuyogassa anurūpaṃ. Satthāpi avijjaṇḍakosaṃ paharati, desanāpi vineyyasantānagataṃ avijjaṇḍakosaṃ paharati, yathāṭhāne ṭhātuṃ na deti.
ឱលម្ពកសង្ខាតន្តិ ឱលម្ពកសុត្តសង្ខាតំ។ ‘‘បល’’ន្តិ ហិ តស្ស សុត្តស្ស នាមំ។ ចារេត្វា ទារុនោ ហេដ្ឋា ទោសជាននត្ថំ ឧស្សាបេត្វា។ គណ្ឌំ ហរតីតិ បលគណ្ឌោតិ ឯតេន ‘‘បលេន គណ្ឌហារោ បលគណ្ឌោតិ បច្ឆិមបទេ ឧត្តរបទលោបេន និទ្ទេសោ’’តិ ទស្សេតិ។ គហណដ្ឋានេតិ ហត្ថេន គហេតព្ពដ្ឋានេ ។ សម្មទេវ ខិបីយន្តិ ឯតេន កាយទុច្ចរិតាទីនីតិ សង្ខេបោ, បព្ពជ្ជាវ សង្ខេបោ បព្ពជ្ជាសង្ខេបោ។ តេន វិបស្សនំ អនុយុញ្ជន្តស្ស បុគ្គលស្ស អជានន្តស្សេវ អាសវានំ បរិក្ខយោ ឥធ វិបស្សនានិសំសោតិ អធិប្បេតោ។
Olambakasaṅkhātanti olambakasuttasaṅkhātaṃ. ‘‘Pala’’nti hi tassa suttassa nāmaṃ. Cāretvā dāruno heṭṭhā dosajānanatthaṃ ussāpetvā. Gaṇḍaṃ haratīti palagaṇḍoti etena ‘‘palena gaṇḍahāro palagaṇḍoti pacchimapade uttarapadalopena niddeso’’ti dasseti. Gahaṇaṭṭhāneti hatthena gahetabbaṭṭhāne . Sammadeva khipīyanti etena kāyaduccaritādīnīti saṅkhepo, pabbajjāva saṅkhepo pabbajjāsaṅkhepo. Tena vipassanaṃ anuyuñjantassa puggalassa ajānantasseva āsavānaṃ parikkhayo idha vipassanānisaṃsoti adhippeto.
ហេមន្តិកេន ការណភូតេន, ភុម្មត្ថេ វា ឯតំ ករណវចនំ, ហេមន្តិកេតិ អត្ថោ។ បដិប្បស្សម្ភន្តីតិ បដិប្បស្សទ្ធផលានិ ហោន្តិ។ តេនាហ ‘‘បូតិកានិ ភវន្តី’’តិ។ មហាសមុទ្ទោ វិយ សាសនំ អគាធគម្ភីរភាវតោ។ នាវា វិយ យោគាវចរោ មហោឃុត្តរតោ។ បរិយាយនំ វិយាតិ បរិតោ អបរាបរំ យាយនំ វិយ។ ខជ្ជមានានន្តិ ខាទន្តេន វិយ ឧទកេន ខេបិយមានពន្ធនានំ។ តនុភាវោតិ បរិយុដ្ឋានបវត្តិយា អសមត្ថតាយ ទុព្ពលភាវោ។ វិបស្សនាញាណបីតិបាមោជ្ជេហីតិ វិបស្សនាញាណសមុដ្ឋិតេហិ បីតិបាមោជ្ជេហិ។ ឱក្ខាយមានេតិ វិបស្សនាកម្មដ្ឋានេ វីថិប្បដិបាដិយា ឱក្ខាយមានេ, បដិសង្ខានុបស្សនាយ វា ឱក្ខាយមានេ។ សង្ខារុបេក្ខាយ បក្ខាយមានេ។ ទុព្ពលតា ទីបិតា ‘‘អប្បកសិរេនេវ សំយោជនានិ បដិប្បស្សម្ភន្តិ, បូតិកានិ ភវន្តី’’តិ វុត្តត្តា។
Hemantikena kāraṇabhūtena, bhummatthe vā etaṃ karaṇavacanaṃ, hemantiketi attho. Paṭippassambhantīti paṭippassaddhaphalāni honti. Tenāha ‘‘pūtikāni bhavantī’’ti. Mahāsamuddo viya sāsanaṃ agādhagambhīrabhāvato. Nāvā viya yogāvacaro mahoghuttarato. Pariyāyanaṃ viyāti parito aparāparaṃ yāyanaṃ viya. Khajjamānānanti khādantena viya udakena khepiyamānabandhanānaṃ. Tanubhāvoti pariyuṭṭhānapavattiyā asamatthatāya dubbalabhāvo. Vipassanāñāṇapītipāmojjehīti vipassanāñāṇasamuṭṭhitehi pītipāmojjehi. Okkhāyamāneti vipassanākammaṭṭhāne vīthippaṭipāṭiyā okkhāyamāne, paṭisaṅkhānupassanāya vā okkhāyamāne. Saṅkhārupekkhāya pakkhāyamāne. Dubbalatā dīpitā ‘‘appakasireneva saṃyojanāni paṭippassambhanti, pūtikāni bhavantī’’ti vuttattā.
ភាវនាសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Bhāvanāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / អង្គុត្តរនិកាយ • Aṅguttaranikāya / ៧. ភាវនាសុត្តំ • 7. Bhāvanāsuttaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / អង្គុត្តរនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / ៧. ភាវនាសុត្តវណ្ណនា • 7. Bhāvanāsuttavaṇṇanā
