| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
៥. ភទ្ទាលិសុត្តវណ្ណនា
5. Bhaddālisuttavaṇṇanā
១៣៤. អសិយតីតិ អសនំ, ភុញ្ជនំ ភោជនំ, អសនស្ស ភោជនំ អសនភោជនំ, អាហារបរិភោគោ, ឯកស្មិំ កាលេ អសនភោជនំ ឯកាសនភោជនំ។ សោ បន កាលោ សព្ពពុទ្ធានំ សព្ពបច្ចេកពុទ្ធានំ អាចិណ្ណសមាចិណ្ណវសេន បុព្ពណ្ហោ ឯវ ឥធាធិប្បេតោតិ អាហ ‘‘ឯកស្មិំ បុរេភត្តេ អសនភោជន’’ន្តិ។ វិប្បដិសារកុក្កុច្ចន្តិ ‘‘អយុត្តំ វត មយា កតំ, យោ អត្តនោ សរីរបកតិំ អជានន្តោ ឯកាសនភោជនំ ភុញ្ជិ, យេន មេ ឥទំ សរីរំ កិសំ ជាតំ ព្រហ្មចរិយានុគ្គហោ នាហោសី’’តិ ឯវំ វិប្បដិសារកុក្កុច្ចំ ភវេយ្យ។ ឯតំ សន្ធាយ សត្ថា អាហ, ន ភទ្ទាលិមេវ តាទិសំ កិរិយំ អនុជានន្តោ។ ឥតរថាតិ យទិ ឯកំយេវ ភត្តំ ទ្វិធា កត្វា តតោ ឯកស្ស ភាគស្ស ភុញ្ជនំ ឯកទេសភុញ្ជនំ អធិប្បេតំ។ កោ សក្កោតីតិ កោ ឯវំ យាបេតុំ សក្កោតិ។ អតីតជាតិបរិចយោបិ នាម ឥមេសំ សត្តានំយេវ អនុពន្ធតីតិ អាហ ‘‘អតីតេ’’តិអាទិ។ វិរវន្តស្សេវាតិ អនាទរេ សាមិវចនំ។ តំ មទ្ទិត្វាតិ ‘‘អយំ សិក្ខា សព្ពេសម្បិ ពុទ្ធានំ សាសនេ អាចិណ្ណំ, អយញ្ច ភិក្ខុ ឥមំ សិក្ខតេវា’’តិ វត្វា តំ ភទ្ទាលិំ តស្ស វា អនុស្សាហបវេទនំ អភិភវិត្វា។ ភិក្ខាចារគមនត្ថំ ន វិតក្កមាឡកំ អគមាសិ, វិហារចារិកំ ចរន្តោ តស្ស វសនដ្ឋានំ ភគវា គច្ឆតិ។
134. Asiyatīti asanaṃ, bhuñjanaṃ bhojanaṃ, asanassa bhojanaṃ asanabhojanaṃ, āhāraparibhogo, ekasmiṃ kāle asanabhojanaṃ ekāsanabhojanaṃ. So pana kālo sabbabuddhānaṃ sabbapaccekabuddhānaṃ āciṇṇasamāciṇṇavasena pubbaṇho eva idhādhippetoti āha ‘‘ekasmiṃ purebhatte asanabhojana’’nti. Vippaṭisārakukkuccanti ‘‘ayuttaṃ vata mayā kataṃ, yo attano sarīrapakatiṃ ajānanto ekāsanabhojanaṃ bhuñji, yena me idaṃ sarīraṃ kisaṃ jātaṃ brahmacariyānuggaho nāhosī’’ti evaṃ vippaṭisārakukkuccaṃ bhaveyya. Etaṃ sandhāya satthā āha, na bhaddālimeva tādisaṃ kiriyaṃ anujānanto. Itarathāti yadi ekaṃyeva bhattaṃ dvidhā katvā tato ekassa bhāgassa bhuñjanaṃ ekadesabhuñjanaṃ adhippetaṃ. Ko sakkotīti ko evaṃ yāpetuṃ sakkoti. Atītajātiparicayopi nāma imesaṃ sattānaṃyeva anubandhatīti āha ‘‘atīte’’tiādi. Viravantassevāti anādare sāmivacanaṃ. Taṃ madditvāti ‘‘ayaṃ sikkhā sabbesampi buddhānaṃ sāsane āciṇṇaṃ, ayañca bhikkhu imaṃ sikkhatevā’’ti vatvā taṃ bhaddāliṃ tassa vā anussāhapavedanaṃ abhibhavitvā. Bhikkhācāragamanatthaṃ na vitakkamāḷakaṃ agamāsi, vihāracārikaṃ caranto tassa vasanaṭṭhānaṃ bhagavā gacchati.
១៣៥. ទូសយន្តិ គរហន្តិ ឯតេនាតិ ទោសោ, អបរាធោ, សោ ឯវ កុច្ឆិតភាវេន ទោសកោ។ គរហាយ បវត្តិដ្ឋានតោ ឱកាសោ។ តេនាហ – ‘‘ឯតំ ឱកាសំ ឯតំ អបរាធ’’ន្តិ។ ទុក្ករតរន្តិ បតិការវសេន អតិសយេន ទុក្ករំ។ អបរាធោ ហិ ន ខមាបេន្តំ យថាបច្ចយំ វិត្ថារិតោ ហុត្វា ទុប្បតិការោ ហោតិ។ តេនាហ ‘‘វស្សញ្ហី’’តិអាទិ។
135. Dūsayanti garahanti etenāti doso, aparādho, so eva kucchitabhāvena dosako. Garahāya pavattiṭṭhānato okāso. Tenāha – ‘‘etaṃ okāsaṃ etaṃ aparādha’’nti. Dukkarataranti patikāravasena atisayena dukkaraṃ. Aparādho hi na khamāpentaṃ yathāpaccayaṃ vitthārito hutvā duppatikāro hoti. Tenāha ‘‘vassañhī’’tiādi.
អលគ្គិត្វាតិ ឥមម្បិ នាម អបនីតំ អកាសីតិ ឯវំ អវិនេត្វា, តំ តំ តស្ស ហិតបដិបត្តិំ និវារណំ កត្វាតិ អត្ថោ។ ញាយបដិបត្តិំ អតិច្ច ឯតិ បវត្តតីតិ អច្ចយោ, អបរាធោ, បុរិសេន មទ្ទិត្វា បវត្តិតោ អបរាធោ អត្ថតោ បុរិសំ អតិច្ច អភិភវិត្វា បវត្តោ នាម ហោតិ។ តេនាហ ‘‘អច្ចយោ មំ, ភន្តេ, អច្ចគមា’’តិ។ អវសេសបច្ចយានំ សមាគមេ ឯតិ ផលំ ឯតស្មា ឧប្បជ្ជតិ បវត្តតិ ចាតិ សមយោ, ហេតុ យថា ‘‘សមុទាយោ’’តិ អាហ ‘‘ឯកំ ការណ’’ន្តិ។ យំ បនេត្ថ ភទ្ទាលិត្ថេរស្ស អបរិបូរការិតាយ ភិក្ខុអាទីនំ ជាននំ, តម្បិ ការណំ កត្វា ‘‘អហំ ខោ, ភន្តេ, ន ឧស្សហាមី’’តិអាទិនា វត្តព្ពន្តិ ទស្សេតិ។
Alaggitvāti imampi nāma apanītaṃ akāsīti evaṃ avinetvā, taṃ taṃ tassa hitapaṭipattiṃ nivāraṇaṃ katvāti attho. Ñāyapaṭipattiṃ aticca eti pavattatīti accayo, aparādho, purisena madditvā pavattito aparādho atthato purisaṃ aticca abhibhavitvā pavatto nāma hoti. Tenāha ‘‘accayo maṃ, bhante, accagamā’’ti. Avasesapaccayānaṃ samāgame eti phalaṃ etasmā uppajjati pavattati cāti samayo, hetu yathā ‘‘samudāyo’’ti āha ‘‘ekaṃ kāraṇa’’nti. Yaṃ panettha bhaddālittherassa aparipūrakāritāya bhikkhuādīnaṃ jānanaṃ, tampi kāraṇaṃ katvā ‘‘ahaṃ kho, bhante, na ussahāmī’’tiādinā vattabbanti dasseti.
១៣៦. ឯកចិត្តក្ខណិកាតិ បឋមមគ្គចិត្តក្ខណេន ឯកចិត្តក្ខណិកា។ ឯវំ អាណាបេតុំ ន យុត្តន្តិ សង្កមត្ថាយ អាណាបេតុំ ន យុត្តំ បយោជនាភាវតោ។ អនាចិណ្ណញ្ចេតំ ពុទ្ធានំ, យទិទំ បទសា អក្កមនំ។ តថា ហិ –
136.Ekacittakkhaṇikāti paṭhamamaggacittakkhaṇena ekacittakkhaṇikā. Evaṃ āṇāpetuṃ na yuttanti saṅkamatthāya āṇāpetuṃ na yuttaṃ payojanābhāvato. Anāciṇṇañcetaṃ buddhānaṃ, yadidaṃ padasā akkamanaṃ. Tathā hi –
‘‘អក្កមិត្វាន មំ ពុទ្ធោ, សហ សិស្សេហិ គច្ឆតុ;
‘‘Akkamitvāna maṃ buddho, saha sissehi gacchatu;
មា នំ កលលំ អក្កមិត្ថ, ហិតាយ មេ ភវិស្សតី’’តិ។ (ពុ. វំ. ២.៥៣);
Mā naṃ kalalaṃ akkamittha, hitāya me bhavissatī’’ti. (bu. vaṃ. 2.53);
សុមេធបណ្ឌិតេន បច្ចាសីសិតំ ន កតំ។ យថាហ –
Sumedhapaṇḍitena paccāsīsitaṃ na kataṃ. Yathāha –
‘‘ទីបង្ករោ លោកវិទូ, អាហុតីនំ បដិគ្គហោ;
‘‘Dīpaṅkaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
ឧស្សីសកេ មំ ឋត្វាន, ឥទំ វចនមព្រវី’’តិ។ (ពុ. វំ. ២.៦០);
Ussīsake maṃ ṭhatvāna, idaṃ vacanamabravī’’ti. (bu. vaṃ. 2.60);
ភគវតា អាណត្តេ សតិ តេសម្បិ ឯវំ កាតុំ ន យុត្តន្តិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ។ ឯតេសំ បដិពាហិតុំ យុត្តន្តិ ឥទំ អដ្ឋានបរិកប្បនវសេនេវ វុត្តំ។ ន ហិ ពុទ្ធានំ កាតុំ អារទ្ធំ នាម កិច្ចំ កេហិចិ បដិពាហិតុំ យុត្តំ នាម អត្ថិ បដិពាហិតុំយេវ អករណតោ។ សម្មត្តនិយាមស្ស អនោក្កន្តត្តា វុត្តំ ‘‘ពាហិរកោ’’តិ។
Bhagavatā āṇatte sati tesampi evaṃ kātuṃ na yuttanti etthāpi eseva nayo. Etesaṃ paṭibāhituṃ yuttanti idaṃ aṭṭhānaparikappanavaseneva vuttaṃ. Na hi buddhānaṃ kātuṃ āraddhaṃ nāma kiccaṃ kehici paṭibāhituṃ yuttaṃ nāma atthi paṭibāhituṃyeva akaraṇato. Sammattaniyāmassa anokkantattā vuttaṃ ‘‘bāhirako’’ti.
១៣៧. ន កម្មដ្ឋានំ អល្លីយតីតិ ចិត្តំ កម្មដ្ឋានំ ន ឱតរតិ។
137.Na kammaṭṭhānaṃ allīyatīti cittaṃ kammaṭṭhānaṃ na otarati.
១៤០. បុនប្បុនំ ការេន្តីតិ ទណ្ឌកម្មបណាមនាទិការណំ បុនប្បុនំ ការេន្តិ។ សម្មាវត្តម្ហិ ន វត្តតីតិ តស្សា តស្សា អាបត្តិយា វុដ្ឋានត្ថំ ភគវតា បញ្ញត្តសម្មាវត្តម្ហិ ន វត្តតិ។ អនុលោមវត្តេ ន វត្តតីតិ យេន យេន វត្តេន សង្ឃោ អនុលោមិកោ ហោតិ, តស្មិំ តស្មិំ អនុលោមវត្តេ ន វត្តតិ វិលោមមេវ គណ្ហាតិ, បដិលោមេន ហោតិ។ និត្ថារណកវត្តម្ហីតិ យេន វត្តេន សង្ឃោ អនុលោមិកោ ហោតិ, សាបត្តិកភាវតោ និត្ថិណ្ណោ ហោតិ, តម្ហិ និត្ថារណវត្តស្មិំ ន វត្តតិ។ តេនាហ ‘‘អាបត្តី’’តិអាទិ។ ទុព្ពចករណេតិ ទុព្ពចស្ស ភិក្ខុនោ ករណេ។
140.Punappunaṃ kārentīti daṇḍakammapaṇāmanādikāraṇaṃ punappunaṃ kārenti. Sammāvattamhi na vattatīti tassā tassā āpattiyā vuṭṭhānatthaṃ bhagavatā paññattasammāvattamhi na vattati. Anulomavatte na vattatīti yena yena vattena saṅgho anulomiko hoti, tasmiṃ tasmiṃ anulomavatte na vattati vilomameva gaṇhāti, paṭilomena hoti. Nitthāraṇakavattamhīti yena vattena saṅgho anulomiko hoti, sāpattikabhāvato nitthiṇṇo hoti, tamhi nitthāraṇavattasmiṃ na vattati. Tenāha ‘‘āpattī’’tiādi. Dubbacakaraṇeti dubbacassa bhikkhuno karaṇe.
១៤៤. យាបេតីតិ វត្តតិ, សាសនេ តិដ្ឋតីតិ អត្ថោ។ អភិញ្ញាបត្តាតិ ‘‘អសុកោ អសុកោ ច ថេរោ សីលវា កល្យាណធម្មោ ពហុស្សុតោ’’តិអាទិនា អភិញ្ញាតភាវំ បត្តា អធិគតអភិញ្ញាតា។
144.Yāpetīti vattati, sāsane tiṭṭhatīti attho. Abhiññāpattāti ‘‘asuko asuko ca thero sīlavā kalyāṇadhammo bahussuto’’tiādinā abhiññātabhāvaṃ pattā adhigataabhiññātā.
១៤៥. សត្តេសុ ហាយមានេសូតិ កិលេសពហុលតាយ បដិបជ្ជនកសត្តេសុ បរិហាយន្តេសុ បដិបថេសុ ជាយមានេសុ។ អន្តរធាយតិ នាម តទាធារតាយ។ ទិដ្ឋធម្មិកា បរូបវាទាទយោ។ សម្បរាយិកា អបាយទុក្ខវិសេសា។ អាសវន្តិ តេន តេន បច្ចយេន បវត្តន្តីតិ អាសវា។ នេសន្តិ បរូបវាទាទិអាសវានំ។ តេតិ វីតិក្កមធម្មា។
145.Sattesu hāyamānesūti kilesabahulatāya paṭipajjanakasattesu parihāyantesu paṭipathesu jāyamānesu. Antaradhāyati nāma tadādhāratāya. Diṭṭhadhammikā parūpavādādayo. Samparāyikā apāyadukkhavisesā. Āsavanti tena tena paccayena pavattantīti āsavā. Nesanti parūpavādādiāsavānaṃ. Teti vītikkamadhammā.
អកាលំ ទស្សេត្វាតិ សិក្ខាបទបញ្ញត្តិយា អកាលំ ទស្សេត្វា។ ឧប្បត្តិន្តិ អាសវដ្ឋានិយានំ ធម្មានមុប្បត្តិំ។ សិក្ខាបទបញ្ញត្តិយា កាលំ, តាវ សេនាសនានិ បហោន្តិ, តេន អាវាសមច្ឆរិយាទិហេតុនា សាសនេ ឯកច្ចេ អាសវដ្ឋានិយា ធម្មា ន ឧប្បជ្ជន្តិ។ ឥមិនា នយេនាតិ ឥមិនា បន ហេតុនា បទសោធម្មសិក្ខាបទានំ សង្គហោ ទដ្ឋព្ពោ។
Akālaṃ dassetvāti sikkhāpadapaññattiyā akālaṃ dassetvā. Uppattinti āsavaṭṭhāniyānaṃ dhammānamuppattiṃ. Sikkhāpadapaññattiyā kālaṃ, tāvasenāsanāni pahonti, tena āvāsamacchariyādihetunā sāsane ekacce āsavaṭṭhāniyā dhammā na uppajjanti. Iminā nayenāti iminā pana hetunā padasodhammasikkhāpadānaṃ saṅgaho daṭṭhabbo.
យសន្តិ កិត្តិសទ្ទំ បរិវារញ្ច។ សាគតត្ថេរស្ស នាគទមនកិត្តិយសាទិវសេន សុរាបានសង្ខាតោ អាសវដ្ឋានិយោ ធម្មោ ឧប្បជ្ជិ។
Yasanti kittisaddaṃ parivārañca. Sāgatattherassa nāgadamanakittiyasādivasena surāpānasaṅkhāto āsavaṭṭhāniyo dhammo uppajji.
រសេន រសំ សំសន្ទេត្វាតិ ឧបាទិន្នកផស្សរសេន អនុបាទិន្នកផស្សរសំ សំសន្ទេត្វា។
Rasena rasaṃ saṃsandetvāti upādinnakaphassarasena anupādinnakaphassarasaṃ saṃsandetvā.
១៤៦. ន ខោ, ភទ្ទាលិ, ឯសេវ ហេតុ, អថ ខោ អញ្ញម្បិ អត្ថីតិ ទស្សេន្តោ ភគវា ‘‘អបិចា’’តិអាទិមាហ។ តេន ធម្មស្ស សក្កច្ចសវនេ ថេរំ និយោជេតិ។
146. Na kho, bhaddāli, eseva hetu, atha kho aññampi atthīti dassento bhagavā ‘‘apicā’’tiādimāha. Tena dhammassa sakkaccasavane theraṃ niyojeti.
១៤៧. វិសេវនាចារន្តិ អទន្តកិរិយំ។ បរិនិព្ពាយតីតិ វូបសម្មតិ។ តត្ថ អទន្តកិរិយំ បហាយ ទន្តោ ហោតិ។ យុគស្សាតិ រថធុរស្ស។
147.Visevanācāranti adantakiriyaṃ. Parinibbāyatīti vūpasammati. Tattha adantakiriyaṃ pahāya danto hoti. Yugassāti rathadhurassa.
អនុក្កមេតិ អនុរូបបរិគមេ។ តទវត្ថានុរូបំ បាទានំ ឧក្ខិបនេ និក្ខិបនេ ច។ តេនាហ ‘‘ចត្តារោ បាទេ’’តិអាទិ។ រជ្ជុពន្ធនវិធានេនាតិ បាទតោ ភូមិយា មោចនវិធានេន។ ឯវំ ករណត្ថន្តិ យថា អស្សេ និសិន្នស្សេវ ភូមិំ គហេតុំ សក្កា, ឯវំ ចត្តារោ បាទេ តថា កត្វា អត្តនោ និច្ចលភាវករណត្ថំ។ មណ្ឌលេតិ មណ្ឌលធាវិកាយំ។ បថវីកមនេតិ បថវិំ ផុដ្ឋមត្តេន គមនេ។ តេនាហ ‘‘អគ្គគ្គខុរេហី’’តិ។ ឱក្កន្តករណស្មិន្តិ ឱក្កន្តេត្វា បរសេនាសម្មទ្ទន ឱក្កន្តករណេ។ ឯកស្មិំ ឋានេតិ ចតូសុ បាទេសុ យត្ថ កត្ថចិ ឯកស្មិំ ឋានេ គមនំ ចោទេន្តីតិ អត្ថោ, សោ បនេត្ថ សីឃតរោ អធិប្បេតោ។ ទវត្តេតិ មរិយាទាកោបនេហិ នានប្បយោជនេ, បរសេនាយ បវត្តមហានាទបហរណេហិ អត្ថោ។ តេនាហ ‘‘យុទ្ធកាលស្មិ’’ន្តិអាទិ។
Anukkameti anurūpaparigame. Tadavatthānurūpaṃ pādānaṃ ukkhipane nikkhipane ca. Tenāha ‘‘cattāro pāde’’tiādi. Rajjubandhanavidhānenāti pādato bhūmiyā mocanavidhānena. Evaṃ karaṇatthanti yathā asse nisinnasseva bhūmiṃ gahetuṃ sakkā, evaṃ cattāro pāde tathā katvā attano niccalabhāvakaraṇatthaṃ. Maṇḍaleti maṇḍaladhāvikāyaṃ. Pathavīkamaneti pathaviṃ phuṭṭhamattena gamane. Tenāha ‘‘aggaggakhurehī’’ti. Okkantakaraṇasminti okkantetvā parasenāsammaddana okkantakaraṇe. Ekasmiṃ ṭhāneti catūsu pādesu yattha katthaci ekasmiṃ ṭhāne gamanaṃ codentīti attho, so panettha sīghataro adhippeto. Davatteti mariyādākopanehi nānappayojane, parasenāya pavattamahānādapaharaṇehi attho. Tenāha ‘‘yuddhakālasmi’’ntiādi.
រញ្ញា ជានិតព្ពគុណេតិ យថា រាជា អស្សស្ស គុណេ ជានាតិ, ឯវំ តេន ជានិតព្ពគុណការណំ ការេតិ។ អស្សរាជវំសេតិ ទុស្សហំ ទុក្ខំ បត្វាបិ យថា អយំ រាជវំសានុរូបកិរិយំ ន ជហិស្សតិ, ឯវំ សិក្ខាបនេ។ សិក្ខាបនមេវ ហិ សន្ធាយ សព្ពត្ថ ‘‘ការណំ ការេតី’’តិ វុត្តំ តស្ស ករណការាបនបរិយាយត្តា។
Raññā jānitabbaguṇeti yathā rājā assassa guṇe jānāti, evaṃ tena jānitabbaguṇakāraṇaṃ kāreti. Assarājavaṃseti dussahaṃ dukkhaṃ patvāpi yathā ayaṃ rājavaṃsānurūpakiriyaṃ na jahissati, evaṃ sikkhāpane. Sikkhāpanameva hi sandhāya sabbattha ‘‘kāraṇaṃ kāretī’’ti vuttaṃ tassa karaṇakārāpanapariyāyattā.
យថា ឧត្តមជវោ ហោតីតិ ជវទស្សនដ្ឋានេ យថា ហយោ ឧត្តមជវំ ន ហាបេសិ, ឯវំ សិក្ខាបេតិ។ ឧត្តមហយភាវេ, យថា ឧត្តមហយោ ហោតីតិ កម្មករណកាលេ អត្តនោ ឧត្តមសភាវំ អនិគុហិត្វា អវជ្ជេត្វា យថា អត្ថសិទ្ធិ ហោតិ, ឯវំ បរមជវេន សិក្ខាបេតិ។ យថា កិរិយា វិនា ទព្ពម្បិ វិនា កិរិយំ ន ភវតិ, ឯវំ ទដ្ឋព្ពន្តិ ទស្សេតុំ ‘‘តត្ថ បកតិយា’’តិអាទិ វុត្តំ។
Yathāuttamajavo hotīti javadassanaṭṭhāne yathā hayo uttamajavaṃ na hāpesi, evaṃ sikkhāpeti. Uttamahayabhāve, yathā uttamahayo hotīti kammakaraṇakāle attano uttamasabhāvaṃ aniguhitvā avajjetvā yathā atthasiddhi hoti, evaṃ paramajavena sikkhāpeti. Yathā kiriyā vinā dabbampi vinā kiriyaṃ na bhavati, evaṃ daṭṭhabbanti dassetuṃ ‘‘tattha pakatiyā’’tiādi vuttaṃ.
តត្រាតិ តស្មិំ បកតិយា ឧត្តមហយស្សេវ ឧត្តមហយការណារហត្តា ឧត្តមជវបដិបជ្ជនេ។ មាសខាទកឃោដកានន្តិ មាសំ ខាទិត្វា យថា តថា វិគុណខលុង្គកានំ។ វលញ្ជកទណ្ឌន្តិ រញ្ញា គហេតព្ពសុវណ្ណទណ្ឌំ។ ធាតុបត្ថទ្ធោតិ អត្តនាវ សមុប្បាទិតធាតុយា ឧបត្ថម្ភិតោ ហុត្វា។
Tatrāti tasmiṃ pakatiyā uttamahayasseva uttamahayakāraṇārahattā uttamajavapaṭipajjane. Māsakhādakaghoṭakānanti māsaṃ khāditvā yathā tathā viguṇakhaluṅgakānaṃ. Valañjakadaṇḍanti raññā gahetabbasuvaṇṇadaṇḍaṃ. Dhātupatthaddhoti attanāva samuppāditadhātuyā upatthambhito hutvā.
ឧត្តមេ សាខល្យេតិ បរមសខិលភាវេ សខិលវាចាយ ឯវ ទមេតព្ពតាយ។ តេនាហ ‘‘មុទុវាចាយ ហី’’តិអាទិ។
Uttame sākhalyeti paramasakhilabhāve sakhilavācāya eva dametabbatāya. Tenāha ‘‘muduvācāya hī’’tiādi.
អរហត្តផលសម្មាទិដ្ឋិយាតិ ផលសមាបត្តិកាលេ បវត្តសម្មាញាណំ។ សម្មាញាណំ បុព្ពេ វុត្តសម្មាទិដ្ឋិយេវាតិ បន ឥទំ ផលសម្មាទិដ្ឋិភាវសាមញ្ញេន វុត្តំ។ កេចិ បន ‘‘បច្ចវេក្ខណញាណ’’ន្តិ វទន្តិ, តំ ន យុជ្ជតិ ‘‘អសេក្ខេនា’’តិ វិសេសិតត្តា។ តម្បិ អសេក្ខញាណន្តិ ចេ? ឯវម្បិ និប្បរិយាយ សេក្ខគ្គហណេ បរិយាយសេក្ខគ្គហណំ ន យុត្តមេវ, កិច្ចភេទេន វា វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។ ឯកា ឯវ ហិ សា បញ្ញា និព្ពានស្ស បច្ចក្ខកិរិយាយ សម្មាទស្សនកិច្ចំ ឧបាទាយ ‘‘សម្មាទិដ្ឋី’’តិ វុត្តា, សម្មាជាននកិច្ចំ ឧបាទាយ ‘‘សម្មាញាណ’’ន្តិ។ អញ្ញាតាវិន្ទ្រិយវសេន វា សម្មាទិដ្ឋិ, បញ្ញិន្ទ្រិយវសេន សម្មាញាណន្តិ ឯវមេត្ថ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ។ មគ្គផលាវហាយ ទេសនាយ សង្ខេបតោវ អាគតត្តា វុត្តំ ‘‘ឧគ្ឃដិតញ្ញុបុគ្គលស្ស វសេនា’’តិ។
Arahattaphalasammādiṭṭhiyāti phalasamāpattikāle pavattasammāñāṇaṃ. Sammāñāṇaṃ pubbe vuttasammādiṭṭhiyevāti pana idaṃ phalasammādiṭṭhibhāvasāmaññena vuttaṃ. Keci pana ‘‘paccavekkhaṇañāṇa’’nti vadanti, taṃ na yujjati ‘‘asekkhenā’’ti visesitattā. Tampi asekkhañāṇanti ce? Evampi nippariyāya sekkhaggahaṇe pariyāyasekkhaggahaṇaṃ na yuttameva, kiccabhedena vā vuttanti daṭṭhabbaṃ. Ekā eva hi sā paññā nibbānassa paccakkhakiriyāya sammādassanakiccaṃ upādāya ‘‘sammādiṭṭhī’’ti vuttā, sammājānanakiccaṃ upādāya ‘‘sammāñāṇa’’nti. Aññātāvindriyavasena vā sammādiṭṭhi, paññindriyavasena sammāñāṇanti evamettha attho daṭṭhabbo. Maggaphalāvahāya desanāya saṅkhepatova āgatattā vuttaṃ ‘‘ugghaṭitaññupuggalassa vasenā’’ti.
ភទ្ទាលិសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា។
Bhaddālisuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ៥. ភទ្ទាលិសុត្តំ • 5. Bhaddālisuttaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ៥. ភទ្ទាលិសុត្តវណ្ណនា • 5. Bhaddālisuttavaṇṇanā
