| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
អដ្ឋចីវរមាតិកាកថាវណ្ណនា
Aṭṭhacīvaramātikākathāvaṇṇanā
៣៧៩. យស្មា អបរិក្ខិត្តស្ស បរិក្ខេបារហដ្ឋានំ ទុព្ពិជានំ, តស្មា ‘‘អបិចា’’តិអាទិ វុត្តំ។ តត្ថ ធុវសន្និបាតដ្ឋានម្បិ បរិយន្តគតមេវ គហេតព្ពំ។ ‘‘មហាបច្ចរិយំ បន ភិក្ខូសុបិ…បេ.… បាបុណាតីតិ ‘ឧបចារសីមាយ ទេមា’តិ ឯវំ ទិន្នមេវ សន្ធាយា’’តិ លិខិតំ ។ ‘‘សមានសំវាសកសីមាយា’’តិ វុត្តេ ខណ្ឌសីមាទីសុ ឋិតានំ ន បាបុណាតិ តាសំ វិសុំ សមានសំវាសកសីមត្តា។ សមានសំវាសកអវិប្បវាសសីមានំ ឥទំ នានត្តំ – ‘‘អវិប្បវាសសីមាយ ទម្មី’’តិ ទិន្នំ គាមដ្ឋានំ ន បាបុណាតិ។ កស្មា? ‘‘ឋបេត្វា គាមញ្ច គាមូបចារញ្ចា’’តិ វុត្តត្តា។ ‘‘សមានសំវាសកសីមាយា’’តិ ទិន្នំ បន យស្មិំ ឋានេ អវិប្បវាសសីមា អត្ថិ, តត្ថ ឋិតានំ, ឥតរត្រ ឋិតានញ្ច បាបុណាតិ។ ‘‘ខណ្ឌសីមាយំ ឋត្វា ‘សីមដ្ឋកសង្ឃស្ស ទម្មី’តិ វុត្តេ ឧបចារសីមាយ ឯវ បរិច្ឆិន្ទិត្វា ទាតព្ព’’ន្តិ វុត្តំ។ ‘‘អវិប្បវាសសីមាយ ទេមា’’តិ ខណ្ឌសីមាយំ ឋត្វា ទិន្នេ តត្ថេវ បាបុណាតីតិ កេចិ។ យោជនសតម្បិ បូរេត្វា និសីទន្តីតិ ឯត្ថ វិហារូបចារេ ហត្ថបាសេន, ពហិគាមាទីសុ ទ្វាទសហត្ថេន ឧបចារោតិ ឯកេ។ ‘‘ឥមស្មិំ វិហារេ សង្ឃស្សា’’តិ វុត្តេ ឯកាពទ្ធា ហុត្វាបិ បរិក្ខេបបរិក្ខេបារហដ្ឋានំ អតិក្កមិត្វា ឋិតានំ ន បាបុណាតីតិ ឯកេ។ ‘‘ភិក្ខុនិវិហារតោ ពហិ យត្ថ កត្ថចិ ឋត្វា ‘សង្ឃស្សា’តិ វុត្តេ ភិក្ខុសង្ឃោវ សាមី’’តិ វទន្តិ។ ឯកោបិ គន្ត្វាតិ ឯត្ថ សព្ពេសំ វា បាបេត្វា គន្តព្ពំ, អានេត្វា វា បាបេតព្ពំ, ឥតរថា គតស្ស ន បាបុណាតិ។ សមានលាភកតិកា មូលាវាសេ សតិ សិយា, មូលាវាសវិនាសេន កតិកាបិ វិនស្សតិ។ សមានលាភវចនំ សតិ ទ្វីសុ, ពហូសុ វា យុជ្ជតិ។ តេនេវ ឯកស្មិំ អវសិដ្ឋេ យុជ្ជតីតិ នោ មតិ។
379. Yasmā aparikkhittassa parikkhepārahaṭṭhānaṃ dubbijānaṃ, tasmā ‘‘apicā’’tiādi vuttaṃ. Tattha dhuvasannipātaṭṭhānampi pariyantagatameva gahetabbaṃ. ‘‘Mahāpaccariyaṃ pana bhikkhūsupi…pe… pāpuṇātīti ‘upacārasīmāya demā’ti evaṃ dinnameva sandhāyā’’ti likhitaṃ . ‘‘Samānasaṃvāsakasīmāyā’’ti vutte khaṇḍasīmādīsu ṭhitānaṃ na pāpuṇāti tāsaṃ visuṃ samānasaṃvāsakasīmattā. Samānasaṃvāsakaavippavāsasīmānaṃ idaṃ nānattaṃ – ‘‘avippavāsasīmāya dammī’’ti dinnaṃ gāmaṭṭhānaṃ na pāpuṇāti. Kasmā? ‘‘Ṭhapetvā gāmañca gāmūpacārañcā’’ti vuttattā. ‘‘Samānasaṃvāsakasīmāyā’’ti dinnaṃ pana yasmiṃ ṭhāne avippavāsasīmā atthi, tattha ṭhitānaṃ, itaratra ṭhitānañca pāpuṇāti. ‘‘Khaṇḍasīmāyaṃ ṭhatvā ‘sīmaṭṭhakasaṅghassa dammī’ti vutte upacārasīmāya eva paricchinditvā dātabba’’nti vuttaṃ. ‘‘Avippavāsasīmāya demā’’ti khaṇḍasīmāyaṃ ṭhatvā dinne tattheva pāpuṇātīti keci. Yojanasatampi pūretvā nisīdantīti ettha vihārūpacāre hatthapāsena, bahigāmādīsu dvādasahatthena upacāroti eke. ‘‘Imasmiṃ vihāre saṅghassā’’ti vutte ekābaddhā hutvāpi parikkhepaparikkhepārahaṭṭhānaṃ atikkamitvā ṭhitānaṃ na pāpuṇātīti eke. ‘‘Bhikkhunivihārato bahi yattha katthaci ṭhatvā ‘saṅghassā’ti vutte bhikkhusaṅghova sāmī’’ti vadanti. Ekopi gantvāti ettha sabbesaṃ vā pāpetvā gantabbaṃ, ānetvā vā pāpetabbaṃ, itarathā gatassa na pāpuṇāti. Samānalābhakatikā mūlāvāse sati siyā, mūlāvāsavināsena katikāpi vinassati. Samānalābhavacanaṃ sati dvīsu, bahūsu vā yujjati. Teneva ekasmiṃ avasiṭṭhe yujjatīti no mati.
‘‘តាវកាលិកកាលេន, មូលច្ឆេទវសេន វា;
‘‘Tāvakālikakālena, mūlacchedavasena vā;
អញ្ញេសំ កម្មំ អញ្ញស្ស, សិយា នាវាសសង្គមោ’’តិ។ –
Aññesaṃ kammaṃ aññassa, siyā nāvāsasaṅgamo’’ti. –
អាចរិយោ។
Ācariyo.
សព្ពត្ថ ទិន្នមេវាតិ ‘‘សមានភាគោវ ហោតី’’តិ វទន្តិ។ ‘‘ឯកមេកំ អម្ហាកំ បាបុណាតីតិ ចេ វទតិ, វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ វិភាគស្ស កតត្តា។ ‘‘ភិក្ខុសង្ឃស្ស ចីវរេ ទិន្នេ បំសុកូលិកានំ ន វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ។ ‘‘ឧភតោសង្ឃស្សា’’តិ វុត្តេ ‘‘ភិក្ខុសង្ឃស្សា’’តិ អវុត្តត្តា ភិក្ខុនិសង្ឃេន មិស្សិតត្តា, តត្ថ អបរិយាបន្នត្តា ច បុគ្គលោ វិសុំ លភតិ។ ឯវំ សន្តេ ‘‘ភិក្ខុសង្ឃស្ស ច ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ច ទម្មី’’តិ វុត្តេបិ ‘‘ឧភតោសង្ឃស្ស ទិន្នមេវ ហោតី’’តិ ឥមិនា វិរុជ្ឈតីតិ ចេ? ន វិរុជ្ឈតិ, តំ ទ្វិន្នំ សង្ឃានំ ទិន្នភាវមេវ ទីបេតិ, ន ឧភតោសង្ឃបញ្ញត្តិំ, តស្មា ឯវ ‘‘ភិក្ខុសង្ឃស្ស ច ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ច តុយ្ហញ្ចា’’តិ វារោ ន វុត្តោ។ អថ វា អដ្ឋកថាវចនមេវ បមាណំ, ន វិចារណាតិ ឯកេ។ យស្មា ឯកោ អទ្ធានាទិយកោ វិយ ទុវិធោ ន ហោតិ, តស្មា ឧភតោសង្ឃគ្គហណេន ឯកោ ភិក្ខុ ន គហិតោតិ ។ ‘‘សព្ពាវាសស្ស ច ចេតិយស្ស ច ធម្មស្ស ចា’តិ វុត្តេ សព្ពវិហារេសុ ចេតិយធម្មានំ ឯកេកស្ស ភិក្ខុនោ ភាគោ ទាតព្ពោ’’តិ វទន្តិ។ ‘‘ភិក្ខុសង្ឃស្ស ច ចេតិយស្ស ចា’’តិ វុត្តេ ន វិរុជ្ឈតីតិ ចេ? ន, តត្ថ ‘‘ភិក្ខុសង្ឃស្សា’’តិ វុត្តត្តា, ឥធ វិហារេន ឃដិតត្តា ច តម្ហិ តម្ហិ វិហារេ ឯកភាគំ លភិតព្ពមេវាតិ បរិហរន្តិ។ អត្តនោ បាបេត្វាតិ វិកាលេ អបរិភោគត្តា សកលោបិ វដ្ដេយ្យាតិ ចេ? ‘‘ភិក្ខុសង្ឃស្ស ហរា’’តិ វុត្តត្តា, តេន ‘‘ហរាមី’’តិ គហិតត្តា ច ន វដ្ដតិ។ បច្ឆិមវស្សំវុត្ថានម្បីតិ ឯត្ថ អបិ-សទ្ទោ អវធារណត្ថោ, បច្ឆិមវស្សំវុត្ថានមេវាតិ អត្ថោ, ឥតរថា សមុច្ចយត្ថេ គហិតេ ‘‘លក្ខណញ្ញូ វទន្តី’’តិ វចនំ និរត្ថកំ សិយា។ កស្មាតិ អារភិត្វា បបញ្ចំ ករោន្តិ។ កិំ តេន, បរតោ ‘‘ចីវរមាសតោ បដ្ឋាយ…បេ.… អតីតវស្សំវុត្ថានមេវ បាបុណាតី’’តិ ឥមិនា សិទ្ធត្តា ន វិចារិតំ, តេន វុត្តំ ‘‘លក្ខណញ្ញូ’’តិ អចលវសេន។ សចេ បន ពហិឧបចារសីមាយ ឋិតោ…បេ.… សម្បត្តានំ សព្ពេសំ បាបុណាតីតិ យត្ថ កត្ថចិ វុត្ថវស្សានន្តិ អធិប្បាយោ ‘‘យត្ថ កត្ថចិ វុត្ថវស្សានំ សព្ពេសំ សម្បត្តានំ បាបុណាតី’’តិ (កង្ខា. អដ្ឋ. អកាលចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា) កង្ខាវិតរណិយំ វុត្តត្តា។ គិម្ហានំ បឋមទិវសតោ បដ្ឋាយ វុត្តេ បន យស្មា អនន្តរាតីតំ ហេមន្តំ ឯវ វុត្ថា នាម ហោន្តិ, ន វស្សំ, តស្មា ‘‘មាតិកា អារោបេតព្ពា’’តិ វុត្តំ។ យេ វា ថេរេហិ បេសិតា, តេសំ បាបុណាតីតិ កិរ អត្ថោ។
Sabbattha dinnamevāti ‘‘samānabhāgova hotī’’ti vadanti. ‘‘Ekamekaṃ amhākaṃ pāpuṇātīti ce vadati, vaṭṭatī’’ti vadanti vibhāgassa katattā. ‘‘Bhikkhusaṅghassa cīvare dinne paṃsukūlikānaṃ na vaṭṭatī’’ti vadanti. ‘‘Ubhatosaṅghassā’’ti vutte ‘‘bhikkhusaṅghassā’’ti avuttattā bhikkhunisaṅghena missitattā, tattha apariyāpannattā ca puggalo visuṃ labhati. Evaṃ sante ‘‘bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunisaṅghassa ca dammī’’ti vuttepi ‘‘ubhatosaṅghassa dinnameva hotī’’ti iminā virujjhatīti ce? Na virujjhati, taṃ dvinnaṃ saṅghānaṃ dinnabhāvameva dīpeti, na ubhatosaṅghapaññattiṃ, tasmā eva ‘‘bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunisaṅghassa ca tuyhañcā’’ti vāro na vutto. Atha vā aṭṭhakathāvacanameva pamāṇaṃ, na vicāraṇāti eke. Yasmā eko addhānādiyako viya duvidho na hoti, tasmā ubhatosaṅghaggahaṇena eko bhikkhu na gahitoti . ‘‘Sabbāvāsassa ca cetiyassa ca dhammassa cā’ti vutte sabbavihāresu cetiyadhammānaṃ ekekassa bhikkhuno bhāgo dātabbo’’ti vadanti. ‘‘Bhikkhusaṅghassa ca cetiyassa cā’’ti vutte na virujjhatīti ce? Na, tattha ‘‘bhikkhusaṅghassā’’ti vuttattā, idha vihārena ghaṭitattā ca tamhi tamhi vihāre ekabhāgaṃ labhitabbamevāti pariharanti. Attano pāpetvāti vikāle aparibhogattā sakalopi vaṭṭeyyāti ce? ‘‘Bhikkhusaṅghassa harā’’ti vuttattā, tena ‘‘harāmī’’ti gahitattā ca na vaṭṭati. Pacchimavassaṃvutthānampīti ettha api-saddo avadhāraṇattho, pacchimavassaṃvutthānamevāti attho, itarathā samuccayatthe gahite ‘‘lakkhaṇaññū vadantī’’ti vacanaṃ niratthakaṃ siyā. Kasmāti ārabhitvā papañcaṃ karonti. Kiṃ tena, parato ‘‘cīvaramāsato paṭṭhāya…pe… atītavassaṃvutthānameva pāpuṇātī’’ti iminā siddhattā na vicāritaṃ, tena vuttaṃ ‘‘lakkhaṇaññū’’ti acalavasena. Sace pana bahiupacārasīmāya ṭhito…pe… sampattānaṃ sabbesaṃ pāpuṇātīti yattha katthaci vutthavassānanti adhippāyo ‘‘yattha katthaci vutthavassānaṃ sabbesaṃ sampattānaṃ pāpuṇātī’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. akālacīvarasikkhāpadavaṇṇanā) kaṅkhāvitaraṇiyaṃ vuttattā. Gimhānaṃ paṭhamadivasato paṭṭhāya vutte pana yasmā anantarātītaṃ hemantaṃ eva vutthā nāma honti, na vassaṃ, tasmā ‘‘mātikā āropetabbā’’ti vuttaṃ. Ye vā therehi pesitā, tesaṃ pāpuṇātīti kira attho.
ចីវរក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Cīvarakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ២៣២. អដ្ឋចីវរមាតិកា • 232. Aṭṭhacīvaramātikā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / អដ្ឋចីវរមាតិកាកថា • Aṭṭhacīvaramātikākathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / អដ្ឋចីវរមាតិកាកថាវណ្ណនា • Aṭṭhacīvaramātikākathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / អដ្ឋចីវរមាតិកាកថាវណ្ណនា • Aṭṭhacīvaramātikākathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២៣២. អដ្ឋចីវរមាតិកាកថា • 232. Aṭṭhacīvaramātikākathā
