| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya |
៦. អានេញ្ជសប្បាយសុត្តំ
6. Āneñjasappāyasuttaṃ
៦៦. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា កុរូសុ វិហរតិ កម្មាសធម្មំ នាម កុរូនំ និគមោ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ។ ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘អនិច្ចា, ភិក្ខវេ, កាមា តុច្ឆា មុសា មោសធម្មា។ មាយាកតមេ តំ, ភិក្ខវេ, ពាលលាបនំ។ យេ ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមា, យេ ច សម្បរាយិកា កាមា; យា ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមសញ្ញា, យា ច សម្បរាយិកា កាមសញ្ញា – ឧភយមេតំ មារធេយ្យំ, មារស្សេស 1 វិសយោ, មារស្សេស និវាបោ, មារស្សេស គោចរោ។ ឯត្ថេតេ បាបកា អកុសលា មានសា អភិជ្ឈាបិ ព្យាបាទាបិ សារម្ភាបិ សំវត្តន្តិ។ តេវ អរិយសាវកស្ស ឥធមនុសិក្ខតោ អន្តរាយាយ សម្ភវន្តិ។ តត្រ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យេ ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមា, យេ ច សម្បរាយិកា កាមា; យា ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមសញ្ញា, យា ច សម្បរាយិកា កាមសញ្ញា – ឧភយមេតំ មារធេយ្យំ, មារស្សេស វិសយោ, មារស្សេស និវាបោ, មារស្សេស គោចរោ។ ឯត្ថេតេ បាបកា អកុសលា មានសា អភិជ្ឈាបិ ព្យាបាទាបិ សារម្ភាបិ សំវត្តន្តិ, តេវ អរិយសាវកស្ស ឥធមនុសិក្ខតោ អន្តរាយាយ សម្ភវន្តិ។ យំនូនាហំ វិបុលេន មហគ្គតេន ចេតសា វិហរេយ្យំ អភិភុយ្យ លោកំ អធិដ្ឋាយ មនសា។ វិបុលេន ហិ មេ មហគ្គតេន ចេតសា វិហរតោ អភិភុយ្យ លោកំ អធិដ្ឋាយ មនសា យេ បាបកា អកុសលា មានសា អភិជ្ឈាបិ ព្យាបាទាបិ សារម្ភាបិ តេ ន ភវិស្សន្តិ។ តេសំ បហានា អបរិត្តញ្ច មេ ចិត្តំ ភវិស្សតិ អប្បមាណំ សុភាវិត’ន្តិ។ តស្ស ឯវំបដិបន្នស្ស តព្ពហុលវិហារិនោ អាយតនេ ចិត្តំ បសីទតិ។ សម្បសាទេ សតិ ឯតរហិ វា អានេញ្ជំ សមាបជ្ជតិ បញ្ញាយ វា អធិមុច្ចតិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា។ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ យំ តំសំវត្តនិកំ វិញ្ញាណំ អស្ស អានេញ្ជូបគំ។ អយំ, ភិក្ខវេ, បឋមា អានេញ្ជសប្បាយា បដិបទា អក្ខាយតិ’’។
66. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘aniccā, bhikkhave, kāmā tucchā musā mosadhammā. Māyākatame taṃ, bhikkhave, bālalāpanaṃ. Ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā – ubhayametaṃ māradheyyaṃ, mārassesa 2 visayo, mārassesa nivāpo, mārassesa gocaro. Etthete pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṃvattanti. Teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti. Tatra, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā – ubhayametaṃ māradheyyaṃ, mārassesa visayo, mārassesa nivāpo, mārassesa gocaro. Etthete pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṃvattanti, teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti. Yaṃnūnāhaṃ vipulena mahaggatena cetasā vihareyyaṃ abhibhuyya lokaṃ adhiṭṭhāya manasā. Vipulena hi me mahaggatena cetasā viharato abhibhuyya lokaṃ adhiṭṭhāya manasā ye pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi te na bhavissanti. Tesaṃ pahānā aparittañca me cittaṃ bhavissati appamāṇaṃ subhāvita’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati’’.
៦៧. ‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យេ ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមា, យេ ច សម្បរាយិកា កាមា; យា ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមសញ្ញា , យា ច សម្បរាយិកា កាមសញ្ញា; យំ កិញ្ចិ រូបំ (សព្ពំ រូបំ) 3 ចត្តារិ ច មហាភូតានិ, ចតុន្នញ្ច មហាភូតានំ ឧបាទាយរូប’ន្តិ។ តស្ស ឯវំបដិបន្នស្ស តព្ពហុលវិហារិនោ អាយតនេ ចិត្តំ បសីទតិ។ សម្បសាទេ សតិ ឯតរហិ វា អានេញ្ជំ សមាបជ្ជតិ បញ្ញាយ វា អធិមុច្ចតិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា។ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ យំ តំសំវត្តនិកំ វិញ្ញាណំ អស្ស អានេញ្ជូបគំ។ អយំ, ភិក្ខវេ, ទុតិយា អានេញ្ជសប្បាយា បដិបទា អក្ខាយតិ។
67. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā , yā ca samparāyikā kāmasaññā; yaṃ kiñci rūpaṃ (sabbaṃ rūpaṃ) 4 cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpa’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati.
‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យេ ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមា, យេ ច សម្បរាយិកា កាមា; យា ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមសញ្ញា, យា ច សម្បរាយិកា កាមសញ្ញា; យេ ច ទិដ្ឋធម្មិកា រូបា, យេ ច សម្បរាយិកា រូបា; យា ច ទិដ្ឋធម្មិកា រូបសញ្ញា, យា ច សម្បរាយិកា រូបសញ្ញា – ឧភយមេតំ អនិច្ចំ។ យទនិច្ចំ តំ នាលំ អភិនន្ទិតុំ, នាលំ អភិវទិតុំ, នាលំ អជ្ឈោសិតុ’ន្តិ។ តស្ស ឯវំបដិបន្នស្ស តព្ពហុលវិហារិនោ អាយតនេ ចិត្តំ បសីទតិ។ សម្បសាទេ សតិ ឯតរហិ វា អានេញ្ជំ សមាបជ្ជតិ បញ្ញាយ វា អធិមុច្ចតិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា។ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ យំ តំសំវត្តនិកំ វិញ្ញាណំ អស្ស អានេញ្ជូបគំ។ អយំ, ភិក្ខវេ, តតិយា អានេញ្ជសប្បាយា បដិបទា អក្ខាយតិ។
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā – ubhayametaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ nālaṃ abhinandituṃ, nālaṃ abhivadituṃ, nālaṃ ajjhositu’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati.
៦៨. ‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យេ ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមា, យេ ច សម្បរាយិកា កាមា; យា ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមសញ្ញា, យា ច សម្បរាយិកា កាមសញ្ញា; យេ ច ទិដ្ឋធម្មិកា រូបា, យេ ច សម្បរាយិកា រូបា; យា ច ទិដ្ឋធម្មិកា រូបសញ្ញា, យា ច សម្បរាយិកា រូបសញ្ញា; យា ច អានេញ្ជសញ្ញា – សព្ពា សញ្ញា។ យត្ថេតា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ ឯតំ សន្តំ ឯតំ បណីតំ – យទិទំ អាកិញ្ចញ្ញាយតន’ន្តិ។ តស្ស ឯវំបដិបន្នស្ស តព្ពហុលវិហារិនោ អាយតនេ ចិត្តំ បសីទតិ។ សម្បសាទេ សតិ ឯតរហិ វា អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជតិ បញ្ញាយ វា អធិមុច្ចតិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា។ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ យំ តំសំវត្តនិកំ វិញ្ញាណំ អស្ស អាកិញ្ចញ្ញាយតនូបគំ។ អយំ, ភិក្ខវេ, បឋមា អាកិញ្ចញ្ញាយតនសប្បាយា បដិបទា អក្ខាយតិ។
68. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā; yā ca āneñjasaññā – sabbā saññā. Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ – yadidaṃ ākiñcaññāyatana’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.
៦៩. ‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ អរញ្ញគតោ វា រុក្ខមូលគតោ វា សុញ្ញាគារគតោ វា ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘សុញ្ញមិទំ អត្តេន វា អត្តនិយេន វា’តិ។ តស្ស ឯវំបដិបន្នស្ស តព្ពហុលវិហារិនោ អាយតនេ ចិត្តំ បសីទតិ។ សម្បសាទេ សតិ ឯតរហិ វា អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជតិ បញ្ញាយ វា អធិមុច្ចតិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា។ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ យំ តំសំវត្តនិកំ វិញ្ញាណំ អស្ស អាកិញ្ចញ្ញាយតនូបគំ។ អយំ, ភិក្ខវេ, ទុតិយា អាកិញ្ចញ្ញាយតនសប្បាយា បដិបទា អក្ខាយតិ។
69. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘suññamidaṃ attena vā attaniyena vā’ti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.
៧០. ‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘នាហំ ក្វចនិ 5 កស្សចិ កិញ្ចនតស្មិំ 6, ន ច មម ក្វចនិ កិស្មិញ្ចិ កិញ្ចនំ នត្ថី’តិ។ តស្ស ឯវំបដិបន្នស្ស តព្ពហុលវិហារិនោ អាយតនេ ចិត្តំ បសីទតិ។ សម្បសាទេ សតិ ឯតរហិ វា អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជតិ បញ្ញាយ វា អធិមុច្ចតិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា។ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ យំ តំសំវត្តនិកំ វិញ្ញាណំ អស្ស អាកិញ្ចញ្ញាយតនូបគំ។ អយំ, ភិក្ខវេ, តតិយា អាកិញ្ចញ្ញាយតនសប្បាយា បដិបទា អក្ខាយតិ។
70. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘nāhaṃ kvacani 7 kassaci kiñcanatasmiṃ 8, na ca mama kvacani kismiñci kiñcanaṃ natthī’ti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.
‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យេ ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមា, យេ ច សម្បរាយិកា កាមា; យា ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមសញ្ញា, យា ច សម្បរាយិកា កាមសញ្ញា; យេ ច ទិដ្ឋធម្មិកា រូបា, យេ ច សម្បរាយិកា រូបា; យា ច ទិដ្ឋធម្មិកា រូបសញ្ញា, យា ច សម្បរាយិកា រូបសញ្ញា ; យា ច អានេញ្ជសញ្ញា, យា ច អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា – សព្ពា សញ្ញា។ យត្ថេតា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ ឯតំ សន្តំ ឯតំ បណីតំ – យទិទំ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតន’ន្តិ។ តស្ស ឯវំបដិបន្នស្ស តព្ពហុលវិហារិនោ អាយតនេ ចិត្តំ បសីទតិ។ សម្បសាទេ សតិ ឯតរហិ វា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជតិ បញ្ញាយ វា អធិមុច្ចតិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា។ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ យំ តំសំវត្តនិកំ វិញ្ញាណំ អស្ស នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនូបគំ។ អយំ, ភិក្ខវេ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសប្បាយា បដិបទា អក្ខាយតី’’តិ។
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā ; yā ca āneñjasaññā, yā ca ākiñcaññāyatanasaññā – sabbā saññā. Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ – yadidaṃ nevasaññānāsaññāyatana’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa nevasaññānāsaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyatī’’ti.
៧១. ឯវំ វុត្តេ, អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, ភិក្ខុ ឯវំ បដិបន្នោ ហោតិ – ‘នោ ចស្ស, នោ ច មេ សិយា; ន ភវិស្សតិ, ន មេ ភវិស្សតិ; យទត្ថិ យំ, ភូតំ – តំ បជហាមី’តិ។ ឯវំ ឧបេក្ខំ បដិលភតិ។ បរិនិព្ពាយេយ្យ នុ ខោ សោ, ភន្តេ, ភិក្ខុ ន វា បរិនិព្ពាយេយ្យា’’តិ? ‘‘អបេត្ថេកច្ចោ, អានន្ទ, ភិក្ខុ បរិនិព្ពាយេយ្យ, អបេត្ថេកច្ចោ ភិក្ខុ ន បរិនិព្ពាយេយ្យា’’តិ។ ‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ យេនបេត្ថេកច្ចោ ភិក្ខុ បរិនិព្ពាយេយ្យ, អបេត្ថេកច្ចោ ភិក្ខុ ន បរិនិព្ពាយេយ្យា’’តិ? ‘‘ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ ឯវំ បដិបន្នោ ហោតិ – ‘នោ ចស្ស, នោ ច មេ សិយា; ន ភវិស្សតិ, ន មេ ភវិស្សតិ; យទត្ថិ, យំ ភូតំ – តំ បជហាមី’តិ។ ឯវំ ឧបេក្ខំ បដិលភតិ។ សោ តំ ឧបេក្ខំ អភិនន្ទតិ, អភិវទតិ, អជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតិ។ តស្ស តំ ឧបេក្ខំ អភិនន្ទតោ អភិវទតោ អជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតោ តន្និស្សិតំ ហោតិ វិញ្ញាណំ តទុបាទានំ។ សឧបាទានោ, អានន្ទ, ភិក្ខុ ន បរិនិព្ពាយតី’’តិ។ ‘‘កហំ បន សោ, ភន្តេ, ភិក្ខុ ឧបាទិយមានោ ឧបាទិយតី’’តិ? ‘‘នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ, អានន្ទា’’តិ។ ‘‘ឧបាទានសេដ្ឋំ កិរ សោ, ភន្តេ, ភិក្ខុ ឧបាទិយមានោ ឧបាទិយតី’’តិ? ‘‘ឧបាទានសេដ្ឋញ្ហិ សោ, អានន្ទ, ភិក្ខុ ឧបាទិយមានោ ឧបាទិយតិ។ ឧបាទានសេដ្ឋញ្ហេតំ, អានន្ទ, យទិទំ – នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ’’។
71. Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi yaṃ, bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. Parinibbāyeyya nu kho so, bhante, bhikkhu na vā parinibbāyeyyā’’ti? ‘‘Apetthekacco, ānanda, bhikkhu parinibbāyeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā’’ti. ‘‘Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yenapetthekacco bhikkhu parinibbāyeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi, yaṃ bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. So taṃ upekkhaṃ abhinandati, abhivadati, ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ upekkhaṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ hoti viññāṇaṃ tadupādānaṃ. Saupādāno, ānanda, bhikkhu na parinibbāyatī’’ti. ‘‘Kahaṃ pana so, bhante, bhikkhu upādiyamāno upādiyatī’’ti? ‘‘Nevasaññānāsaññāyatanaṃ, ānandā’’ti. ‘‘Upādānaseṭṭhaṃ kira so, bhante, bhikkhu upādiyamāno upādiyatī’’ti? ‘‘Upādānaseṭṭhañhi so, ānanda, bhikkhu upādiyamāno upādiyati. Upādānaseṭṭhañhetaṃ, ānanda, yadidaṃ – nevasaññānāsaññāyatanaṃ’’.
៧២. ‘‘ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ ឯវំ បដិបន្នោ ហោតិ – ‘នោ ចស្ស, នោ ច មេ សិយា; ន ភវិស្សតិ, ន មេ ភវិស្សតិ; យទត្ថិ, យំ ភូតំ – តំ បជហាមី’តិ។ ឯវំ ឧបេក្ខំ បដិលភតិ។ សោ តំ ឧបេក្ខំ នាភិនន្ទតិ, នាភិវទតិ, ន អជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតិ។ តស្ស តំ ឧបេក្ខំ អនភិនន្ទតោ អនភិវទតោ អនជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតោ ន តន្និស្សិតំ ហោតិ វិញ្ញាណំ ន តទុបាទានំ។ អនុបាទានោ, អានន្ទ, ភិក្ខុ បរិនិព្ពាយតី’’តិ។
72. ‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi, yaṃ bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. So taṃ upekkhaṃ nābhinandati, nābhivadati, na ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ upekkhaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ hoti viññāṇaṃ na tadupādānaṃ. Anupādāno, ānanda, bhikkhu parinibbāyatī’’ti.
៧៣. ‘‘អច្ឆរិយំ, ភន្តេ, អព្ភុតំ, ភន្តេ! និស្សាយ និស្សាយ កិរ នោ, ភន្តេ, ភគវតា ឱឃស្ស និត្ថរណា អក្ខាតា។ កតមោ បន, ភន្តេ, អរិយោ វិមោក្ខោ’’តិ? ‘‘ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យេ ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមា, យេ ច សម្បរាយិកា កាមា; យា ច ទិដ្ឋធម្មិកា កាមសញ្ញា, យា ច សម្បរាយិកា កាមសញ្ញា; យេ ច ទិដ្ឋធម្មិកា រូបា, យេ ច សម្បរាយិកា រូបា; យា ច ទិដ្ឋធម្មិកា រូបសញ្ញា, យា ច សម្បរាយិកា រូបសញ្ញា; យា ច អានេញ្ជសញ្ញា, យា ច អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា , យា ច នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញា – ឯស សក្កាយោ យាវតា សក្កាយោ។ ឯតំ អមតំ យទិទំ អនុបាទា ចិត្តស្ស វិមោក្ខោ។ ឥតិ, ខោ, អានន្ទ, ទេសិតា មយា អានេញ្ជសប្បាយា បដិបទា, ទេសិតា អាកិញ្ចញ្ញាយតនសប្បាយា បដិបទា, ទេសិតា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសប្បាយា បដិបទា, ទេសិតា និស្សាយ និស្សាយ ឱឃស្ស និត្ថរណា, ទេសិតោ អរិយោ វិមោក្ខោ។ យំ ខោ, អានន្ទ, សត្ថារា ករណីយំ សាវកានំ ហិតេសិនា អនុកម្បកេន អនុកម្បំ ឧបាទាយ, កតំ វោ តំ មយា។ ឯតានិ, អានន្ទ, រុក្ខមូលានិ, ឯតានិ សុញ្ញាគារានិ។ ឈាយថានន្ទ, មា បមាទត្ថ, មា បច្ឆា វិប្បដិសារិនោ អហុវត្ថ។ អយំ វោ អម្ហាកំ អនុសាសនី’’’តិ។
73. ‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Nissāya nissāya kira no, bhante, bhagavatā oghassa nittharaṇā akkhātā. Katamo pana, bhante, ariyo vimokkho’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā; yā ca āneñjasaññā, yā ca ākiñcaññāyatanasaññā , yā ca nevasaññānāsaññāyatanasaññā – esa sakkāyo yāvatā sakkāyo. Etaṃ amataṃ yadidaṃ anupādā cittassa vimokkho. Iti, kho, ānanda, desitā mayā āneñjasappāyā paṭipadā, desitā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā, desitā nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā, desitā nissāya nissāya oghassa nittharaṇā, desito ariyo vimokkho. Yaṃ kho, ānanda, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya, kataṃ vo taṃ mayā. Etāni, ānanda, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyathānanda, mā pamādattha, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’’ti.
ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទីតិ។
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
អានេញ្ជសប្បាយសុត្តំ និដ្ឋិតំ ឆដ្ឋំ។
Āneñjasappāyasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ៦. អានេញ្ជសប្បាយសុត្តវណ្ណនា • 6. Āneñjasappāyasuttavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ៦. អានេញ្ជសប្បាយសុត្តវណ្ណនា • 6. Āneñjasappāyasuttavaṇṇanā
